همیشه یکی از بهترین راه هایی که برای درگیر کردن ذهنم برای ساعت ها سراغ دارم، تجربه یک بازی معمایی خوب است. این را می دانم که امروزه خیلی ها دیگر حوصله سر و کله زدن با معماهای سخت و پیچیده در بازی های ویدیویی را ندارند، اما مطمئن باشید اگر مدتی به یک اثر مناسب فرصت و اجازه دهید شما را درگیر کند، چنان در آن غرق خواهید شد که دیگر دغدغه های ذهنی شما به دورترین جای ممکن نقل مکان می کنند. همچنین حس رضایتی که پس از حل کردن یک معمای چالش برانگیز خواهید داشت، یکی از بهترین لحظات ممکن در تجربه یک بازی ویدیویی است و قول می دهم کمتر چیزی می تواند به آن سطح رضایت برسد.

حالا که در این برهه سخت و ناراحت کننده کنونی قرار داریم و اختلال های گسترده اینترنت در هفته های اخیر، روی حال و روان خیلی از ما اثر منفی گذاشته است، تجربه یک بازی معمایی با طراحی هوشمندانه و همچنین گیم پلی نسبتا طولانی می تواند برای چند روز حواس تان را از آن بعد منفی پرت کند و حداقل از لحاظ ذهنی شما را در سطح مناسبی نگه دارد. به همین بهانه در ادامه سراغ معرفی بهترین بازی های سبک معمایی می رویم که برای مدتی طولانی می توانند ذهن شما را درگیر کنند.

پلتفرم: PC Xbox Series X|S PS5

اگر دنبال کننده اخبار بازی ها در سال 2025 بودید، پس به دفعات اسم بلو پرینس را شنیده اید که از آن به عنوان یکی از بهترین بازی های آن سال یاد می شود؛ اثری که سازنده اش با جسارتی کم نظیر، دو سبک معمایی و روگ لایک را ترکیب کرده و نتیجه اش، اثری متفاوت و بسیار جذاب است که می توان ساعت ها پای آن نشست. هدف بازی ساده است؛ شما به عنوان وارث یک خاندان، وارد عمارت Mount Holley می شوید که 45 اتاق دارد، اما باید اتاق 46 را پیدا کنید. جادوی بازی در این است که هر روز با اتاق های متفاوتی در این عمارت روبرو می شوید و مسیرتان از ورود به عمارت تا رسیدن به اتاق آخر، مثل یک بازی روگ لایک می ماند که هر بار فرق می کند. عمق خوب بخش روگ لایک بازی در کنار معماهای جذاب و کلی معما و محل جدید برای کشف، باعث شده تا بازی Blue Prince اثری بسیار غنی باشد که خیلی راحت می تواند برای 50 ساعت یا حتی بیشتر، شما را سرگرم کند.

پلتفرم: PC Xbox Series X|S Xbox One PS5 PS4 Nintendo Switch - iOS Android

احتمالا هیچ بازی ای در تاریخ نتوانسته است به خوبی Braid مفهوم کنترل زمان در یک بازی ویدیویی را پیاده کند. این اثر نه تنها یکی از بهترین آثار تاریخ در سبک پازل پلتفرمر است، بلکه بازی های مستقل را وارد مرحله جدیدی کرد تا هر چه بیشتر بین مخاطب ها جدی گرفته شوند. شما نقش مردی به نام Tim را دارید که می خواهد شاهزاده گمشده خودش را پیدا کند. سناریویی که قطعا برایتان مقداری آشناست. اما چیزی که این بازی را خاص می کند، مکانیک های مختلف کنترل زمان در هر بخش است؛ شما یک قابلیت اصلی در بازی دارید که امکان بازگشت در زمان است و تمام معماها حول این همین قضیه می چرخند، اما هر پارت از بازی که خود شامل چند مرحله می شود، قانون خاصی دارد. مثلا در یک پارت وقتی به راست حرکت کنید زمان جلو می رود و وقتی چپ بروید همه چیز در زمان برمی گردد. همین قوانین خاص تنوع جالبی به معماها داده است. پازل ها در بازی Braid در عین حال که سخت هستند، اما بسیار هوشمندانه طراحی شده اند و حل کردن شان به شدت لذت بخش است. بازی داستانی فراتر از انتظار هم دارد که باعث می شود بیشتر از چیزی که فکر می کنید در یاد بماند. این بازی سال گذشته یک نسخه ریمستر با نام کامل Braid Anniversary Edition دریافت کرد که علاوه بر بهبود بصری و صوتی، شامل 15 ساعت از صحبت های سازندگان درباره روند ساخت و بخش های مختلف می شود.

پلتفرم: PC Xbox One PS4 Nintendo Switch iOS - Android

سری Bridge Constructor برای آنهایی که به بازی های معمایی فیزیک محور علاقه دارند، احتمالا اسمی آشناست؛ یک سری بازی مطرح در سبک معمایی و شبیه ساز که شما نقش یک مهندس را دارید و باید در هر مرحله، یک پل مناسب برای عبور افراد و وسایل نقلیه بسازید. طی سال ها، محبوبیت این سری به حدی رسید که با فرنچایزهای مشهوری چون The Walking Dead هم همکاری کرده است. اما احتمالا بهترین انتخاب از این سری، نسخه Bridge Constructor Portal باشد که در آن، شاهد همکاری این سری با شرکت Valve و فرنچایز پورتال هستیم. فرمول پل سازی سری اول را در نظر بگیرید و به جای پل، خط های تولید و توسعه آزمایشگاه Aperture Laboratories را قرار دهید و سپس، پورتال ها و مکعب های نمادین را هم وارد قضیه کنید. نتیجه عنوانی جذاب و در عین حال چالش برانگیز برای علاقه مندان به بازی های معمایی است که طرفداران پورتال را به واسطه پیاده سازی همان فضاسازی و همچنین مقداری از کمدی نمادینش به سمت خود می کشد.

پلتفرم: PC Xbox One PS4 Nintendo Switch iOS - Android

برخی بازی ها دنیایی چنان متفاوت و منحصر به فرد دارند که سازندگانش برای آنها، یک زبان خلق می کنند! عنوان Chants of Sennaar یک مثال برجسته از همین آثار است. سازندگان برای ساخت این بازی از افسانه برج بابل الهام گرفته اند. بازیکن در نقش شخصیتی با لقب Traveler هدف دارد تا مردم پراکنده شده از این برج را که دیگر زبان هم دیگر را متوجه نمی شوند، دوباره به هم پیوند دهد. همین هدف، محور اصلی گیم پلی بازی هم هست. شما در دنیای بازی می چرخید، مکان های تازه ای را کشف و تلاش می کنید با افراد قبیله های مختلف تعامل داشته باشید. اما در عین حال باید زبان و نمادهای هر قبیله را متوجه شوید و آن ها را به درستی ترجمه کنید. تلاش برای درک زبان های مختلف در بازی نه تنها کلید حل معماها، بلکه عاملی برای غرق شدن هر چه بیشتر در دنیای بازی و همراهی با شخصیت های آن است و از این بابت، بازی Chants of Sennaar کاری فوق العاده انجام می دهد. بنابراین اگر دنبال اثری هستید که ساعت ها شما را درگیر رمز و رازهای عمیق و جذابش کند، این اثر قطعا انتخابی عالی است.

پلتفرم: PC Xbox PS4 PS VITA Nintendo Switch - iOS

تصور کنید تا الان در یک دنیای دوبعدی زندگی می کردید، اما با سر کردن یک کلاه می فهمید تمام این مدت در دنیایی کاملا سه بعدی قرار داشتید و سه وجه دیگر را نمی دیدید. این ایده اصلی بازی مستقل Fez است! خود بازی هم در واقع یک اثر دوبعدی است، اما با چرخاندن دوربین و کاراکتر اصلی که Gomez نام دارد، قادر به حرکت در سه وجه دیگر هستید. در واقع باید دنیای بازی را چهار وجه میانی یک مکعب در نظر بگیرید که در لحظه فقط روی یک وجه قرار دارید. همین قانون به ظاهر ساده، اساس کلی معما در بازی است که به مرور خیلی سخت می شوند. تازه علاوه بر آن با مجموعه ای از نمادها و علامت ها طرف می شوید که یک زبان خاص را تشکیل می دهند (مشابه Chants of Sennaar) و درک کامل این زبان، خودش یکی از سخت ترین چالش های Fez به حساب می آید. خلاصه که منتظر باشید تا این بازی، عصب های مغزتان را حسابی به هم گره بزند، اما در عوض با اثری متفاوت، بسیار زیبا و به یادماندنی طرف خواهید بود.

پلتفرم: PC Xbox Series X|S Xbox One PS5 PS4 Nintendo Switch - iOS

بازی Manifold Garden از لحاظ بصری، احتمالا یکی از عجیب ترین و پیچیده ترین چیزهایی باشد که در یک بازی ویدیویی ببینید. اما در عین حال در گیم پلی هم حرفی برای گفتن دارد. این بازی معمایی با زاویه دوربین اول شخص در یک دنیای انتزاعی جریان دارد که در آن انتهایی نمی بینیم، بلکه سازه ها به شکل بی نهایت پشت هم تکرار شده اند و انگار حلقه ای بی پایان را تشکیل داده اند. اگر چیزی را از لبه خانه پایین بندازید، دوباره از بالا روی سر شما فرود می آید. حتی در این دنیا قوانین فیزیک و جاذبه هم دستخوش تغییر می شود. سازنده بازی با نام William Chyr این بازی را با تاثیر از هنرمند مشهور M. C. Escher ساخته است که نقاشی هایش به واسطه بهره مندی از قوانین ریاضی و همچنین بازی با خطای دید شهرت دارد. این پیچیدگی را به وضوح می توانید در گیم پلی و طراحی بصری بازی Manifold Garden لمس کنید. این اثر در تمام بخش هایش پیچیدگی منحصر به فردی دارد، اما با اختصاص زمان کافی این اطمینان را می دهم چنان جذبش بشوید که کمتر اثری این گونه قادر به انجامش باشد.

پلتفرم: PC Xbox 360 PS3 Nintendo Switch

احتمالا در این مطلب، سری بازی شاهکار شرکت Valve بیشتر از هر عنوان دیگری معرف حضورتان باشد. شرکتی که به لطف سری Half-Life و بازی Counter-Strike تبدیل به یکی بزرگ ترین نام ها در بازی های تیراندازی اول شخص در اوایل دهه 2000 میلادی شده بود، سال 2007 و در قالب باندل The Orange Box اثری در سبک معمایی منتشر کرد که تا قبل از آن تصور نمی کردیم حتی به آن بیندیشد. پورتال پیش از تبدیل شدن به محصول نهایی، یک بازی دانشجویی رایگان با نام Narbacular Drop بود که یک تیم کوچک در انستیتوی تکنولوژی DigiPen آن را ساختند. نقطه عطف زمانی بود که یکی از اعضای ولو بازی را دید و پیشنهاد همکاری با آن تیم را داد. پس از چراغ سبز گیب نیوول، آن تیم به ولو ملحق شد تا این اثر را گسترش دهند و نتیجه، تبدیل به یکی از بهترین بازی های معمایی تاریخ شد که از قضا روایت کم نظیری هم داشت.

احتمالا تا قبل از آن کمتر کسی تصور می کرد ایده استفاده از پورتال ها و ترکیب آن با المان های فیزیکی چه نتیجه درخشانی داشته باشد. ولو در قسمت دوم پورتال پا را فراتر هم گذاشت و با ارائه روایتی قوی تر، یک آنتاگونیست بسیار به یادماندنی و معماهای پیچیده تر، یکی از بهترین بازی های سال 2011 را ارائه داد. هر دو قسمت پورتال ارزش تجربه بالایی دارند، مخصوصا قسمت دوم که از یک بخش کوآپ جداگانه هم بهره می برد و همراه با یک دوست، ده ساعت لذت خالص نصیب تان خواهد شد. لذتی که ذهن شما را حسابی درگیر معادلات فیزیکی برای عبور از موانع خواهد کرد. اگر پی سی قدرتمندی دارید، قسمت اول پورتال در حال حاضر یک نسخه ریمستر هم دارد که به طور کامل از ری تریسینگ روی رایانه های شخصی پشتیبانی می کند.

پلتفرم: PC Xbox One PS4 Nintendo Switch

نمی دانم چه قدر بازی های کاراگاهی را در دسته عناوین معمایی قرار می دهید، اما حل کردن پرونده ها و سر درآوردن از رازهای مختلف در یک بازی، خود می تواند زنجیره ای از معماهای جذاب باشد که بازی Return of the Obra Dinn آن را به شکلی فوق العاده پیاده می کند. شما در این بازی نقش یک نماینده از کمپانی هند شرقی را دارید. ماموریت او ورود به کشتی اوبرا دین است که پس از پنج سال مفقود شدن، ناگهان سر و کله اش پیدا می شود و باید از سرنوشت خدمه گمشده آن سر درآورد. این مامور قطب نمایی جادویی دارد که با استفاده از آن، قادر است از طریق یک شی خاص در کشتی به یک لحظه خاص در گذشته سفر کند و ببیند چه اتفاقاتی در این کشتی رخ داده است. هدف شما پیدا کردن هویت تمام خدمه و تعیین سرنوشت دقیق آنهاست. مثلا همسر ناخدا به خاطر سل می میرد، سه تن از خدمه عرشه توسط یک هشت پا غرق می شوند و یک خدمه به اشتباه توسط یک نفر دیگر تیر می خورد. همین تعیین دقیق سرنوشت ها از طریق لیست دقیق از افعال و اتفاقات، زنجیره معمایی است که مخاطب را پای Return of the Obra Dinn نگه می دارد. باید به گرافیک متفاوت بازی هم اشاره کنیم که کاملا 1 بیتی است؛ یعنی با این که با اثری سه بعدی طرفیم، تمام اجزای بصری در دو رنگ خلاصه شده است.

پلتفرم (قسمت اول): PC Xbox Series X|S Xbox One PS5 PS4 Nintendo Switch iOS Android

پلتفرم (قسمت دوم): PC Xbox Series X|S PS5

چه کسی فکر می کرد سازندگان سری بازی Serious Sam با آن حال و هوای دیوانه وار و سریعش، روزی سراغ ساخت بازی معمایی بروند؟ جالب تر این که نتیجه، جزو بهترین بازی های معمایی در دو دهه اخیر است. یکی از امضاهای هر دو قسمت The Talos Principle رویکرد فلسفی در داستان آن است که الهام های زیادی از اساطیر یونانی می گیرد و در عین حال، المان های علمی تخیلی به شدت در آن پررنگ هستند. شما در هر دو قسمت در قالب یک روبات با باطن انسانی قرار می گیرید که در دنیایی پساآخرالزمانی قرار دارد. شما طی بازی در محیط های متنوع با پوشش برفی، بیابانی و جنگلی قرار می گیرد و هدف تان در هر منطقه، رسیدن به خروجی آن است. اما رسیدن به راه خروج کار راحتی نیست و باید معماهای متنوعی را حل کنید. در واقع هر منطقه شامل یک معمای بزرگ می شود که حل آن، نیازمند حل کردن مجموعه معماهای کوچک تر است. باید روبات های تهدیدکننده را نابود کنید، با استفاده از منشورها و لیزرها دروازه ها را باز کنید و با استفاده از مکانیک های دیگر، راه خود را به منطقه بعدی باز نمایید. سازندگان در نسخه دوم پا را فراتر گذاشته اند و با ارائه محیط های بازتر، اضافه کردن مکانیک های جدید، وجود پازل های اختیاری و تمرکز بیشتر روی داستان گویی، اثری را ارائه دادند که نه تنها برای ساعت ها شما و ذهن تان را درگیر می کند، بلکه پس از مدتی در یاد باقی خواهد ماند. قسمت اول یک ریمستر روی کنسول های نسل نهم هم دریافت کرده است و بنابراین روی پلتفرم های جدید هم محدودیتی برای دسترسی به آن ندارید.

پلتفرم: PC Xbox One PS4 - iOS

جاناتان بلو خالق Braid هشت سال پس از آن با ساخت و عرضه بازی The Witness نشان داد که یکی از بهترین چهره ها در زمینه ساخت بازی های معمایی است؛ این بار در فرمی کاملا متفاوت. عنوان The Witness برخلاف برید یک اثر پازل سه بعدی اول شخص است و در یک محیط جهان باز جریان دارد؛ جزیره ای که به چندین منطقه مختلف تقسیم شده و هر کدام پوشش محیطی و پازل های منحصربه فرد خود را دارد. این عنوان هم مشابه The Talos Principle از داستان گویی فلسفی بهره می برد، اما اینجا روایت کاملا غیرمستقیم است و شما با پیدا کردن صداهای ضبط شده، بیشتر از فلسفه پشت دنیای آن سر در می آورید. جاناتان بلو با خلق این اثر، مسیری را ادامه داد که سال ها قبل بازی Myst پایه گذار آن بود و ارتقایی قابل توجه برای این زیرشاخه از عناوین معمایی محسوب می شود. پایه تمام معماهای بازی یک مکانیک ساده است؛ شما باید یک نیم خط که شروع آن یک دایره است را با کشیدن پوینتر روی صفحه پر کنید. همین قانون ساده به مرور با اضافه شدن قوانین جدید پیچیده تر می شود و دیگر به جایی می رسید که معماها مغزتان را ذوب می کند. اگر دنبال یک بازی معمایی هستید که ساعت های طولانی شما را درگیر کند، این اثر یکی از بهترین انتخاب هاست، چون اتمام آن حداقل بین 30 تا 40 ساعت طول می کشد و اگر سراغ معماهای اختیاری هم بروید، این مقدار به 100 ساعت هم می رسد.

پلتفرم: PC Xbox Series X|S PS5 PS4 Nintendo Switch

بازی با زاویه دید یا پرسپکتیو جزو سوژه های جذابی است که در خیلی از بازی های ویدیویی آن را دیده ایم. یکی از نمونه های خوب آن در چند سال اخیر، همین بازی Viewfinder است که در آن می توانید زاویه دیدتان را به یک محیط کاملا جداگانه تبدیل کنید. اما چگونه؟ شما یک دوربین پولاروید دارید که با آن از محیط عکس می گیرید. سپس همین عکس می تواند تبدیل به یک محیط کاملا بزرگ شود. برای توضیح این مکانیک یک مثال می گویم. فرض کنید لبه یک پرتگاه قرار دارید و مقصدتان آن طرف پرتگاه هست. حالا یک میز چوبی کوچک همان نزدیک پیدا می کنید. کافی است در زاویه و فاصله مناسب از آن عکس بگیرید و سپس عکس را در زاویه دیدتان از پرتگاه قرار دهید. وقتی دکمه مخصوص را فشار دهید، آن میز تبدیل به پلی بین شما و مقصدتان می شود. این یکی از ساده ترین مثال ها برای چگونگی کارکرد دوربین پولاروید در بازی است و موقعیت های پیچیده تر و عجیب تری هم می توانید رقم بزنید. بازی Viewfinder بین گزینه های این فهرست جزو کوتاه ترین هاست و نهایت 6 الی 7 ساعت برای دیدن تمام محتوای آن نیاز دارید. ولی همین مکانیک جذاب باعث می شود آن را به علاقه مندان به تجربه بازی های معمایی پیشنهاد کنیم.

پلتفرم: PC Nintendo Switch Wii Android - iOS

یک انتخاب بسیار خوب دیگر برای کسانی که به بازی های فیزیک محور علاقه دارند. عنوان World of Goo جزو همان عناوینی قرار می گیرد که آثار مستقل را وارد دوره جدیدی کرد. ساختار این اثر به صورت مرحله ای است و شما در هر مرحله، هدف دارید تعدادی خاصی از توپ های ژلاتین مانندی که Goo نام دارند را به مقصدشان برسانید. اما روش انجام آن چگونه است؟ شما تعداد مشخصی Goo در هر مرحله در اختیار دارید و باید با استفاده از آن ها، پل و سازه هایی برای عبور گوهای دیگر احداث کنید. اما قوانین فیزیک اینجا برای شما چالش بزرگی است، چون سازه باید وزن کافی را تحمل کند، تعادل مناسبی داشته باشد و به موانع خطرناک برخورد نکند. مراحل اولیه آن چنان سخت نیستند و بیشتر شما را با هسته گیم پلی آشنا می کنند. ولی از یک جا به بعد ممکن است حداقل دو سه ساعت پای یک مرحله گیر کنید. آن جاست که باید حسابی از ذهن تان کار بکشید و وسواس کافی به خرج دهید تا ماموریت هر مرحله را با موفقیت به اتمام برسانید.