احسان هوشمند در شرق نوشت: حدود سه هفته از رویدادهای غم انگیز دی ماه می گذرد. این رویدادها بیش از 400 شهر و قصبه را درگیر خود کرد و چند هزار نفر کشته و زخمی برجای گذاشت.

با گذشت سه هفته از این رویدادها، هنوز هیچ گزارش دقیق، مشخص و مستندی از ابعاد این رویداد هولناک به صورت کلی و کشوری و نیز به طور استانی و شهرستانی منتشر نشده است. وقوع چنین رویداد پرتلفات و پرهزینه ای، افزون بر ابعاد انسانی سنگین خود که به کشته شدن چند هزار نفر و داغدارشدن گروه درخور توجهی از هم وطنان و خانواده های ایرانی در جای جای کشور منجر شده است، پیامدهای سیاسی، اجتماعی، امنیتی و بین المللی گسترده ای در پی داشته و خواهد داشت. شواهد موجود نشان می دهد بخش بزرگی از قربانیان این حوادث را جوانان زیر 30 سال تشکیل می دهند و جوانان و نوجوانان زیر 18 سال نیز آمار شایان توجهی از تلفات و زخمی های این رویدادها را به خود اختصاص داده اند.

1. اگرچه آمار تلفات رویدادهای اخیر درخور توجه و بی سابقه است، اما بنا بر شواهد در دسترس، میزان تلفات انسانی در نقاط مختلف کشور لزوما یکدست نیست. در برخی نقاط تلفات انسانی قابل توجهی روی داده و در برخی نقاط و شهرستان ها تلفات کمتر بوده است. آیا این امر نشانه ای از برخورد سلیقه ای با موضوع اعتراضات در مناطق مختلف کشور است؟ یا اینکه حجم خشونت تابعی از عوامل دیگر بوده است؟ چرا در برخی شهرستان ها تلفات بسیار زیاد و در برخی نقاط به نسبت کمتر است؟ نقش دولت و دیگر نهادها درباره رویدادهای اخیر به چه صورت بوده؟

2. گزارش های رسانه ای فراوانی درباره ابعاد خشونت های روی داده منتشر شده است. تا این لحظه درباره این موضوع کمتر پاسخ مستند و مستدلی ارائه شده است. فاجعه ای پرتلفات و بی سابقه در کشور روی داده و در سکوت داخلی در قبال ابعاد موضوع، رسانه های بیرون از ایران درباره ابعاد و ویژگی های خشونت های روی داده، تصاویر و فیلم های فراوانی منتشر کرده اند. در این گزارش های تکان دهنده، موضوعاتی مطرح شده که روشنگری درباره آن ها بسیار ضروری است.

3. بر اثر رویدادهای اخیر، هزاران خانواده ایرانی داغدار شده اند. در چنین شرایطی وظیفه رسانه های داخلی برای همدردی با خانواده های عزادار و آگاهی بخشی ملی چیست؟ آیا صداوسیمای کشور یا رسانه های دولتی و سایر رسانه های کشور نباید به این مهم ورود پیدا کنند و با ارائه گزارش مستند و همدلانه با خانواده های عزادار، مرهمی بر دردهای بزرگ و رنج های فروخفته این هم وطنان باشند؟ آیا سکوت درباره مراسم عزاداری و ختم این داغداران قابل دفاع است؟ این سکوت به تعمیق زخم ها و دردها و خشم منجر نمی شود؟

4. در صدها شهر کشور اعتراضات خیابانی روی داده و حتی در برخی نقاط نخستین اعتراض خیابانی در تاریخ معاصر این مناطق بود که البته در کمتر از سه روز با حجم گسترده تلفات روبه رو شد. بررسی ابعاد رویدادی موضوع یعنی اتفاقات میدانی و خیابانی بسیار مهم است.

5. حضور گسترده جوانان و نیز بروز خشونت در برخی مناطق که ساختار سنتی دارند، بروز اعتراض های خیابانی در شهرهایی همچون مشهد یا آن طورکه یکی از مسئولان کشوری گفته که در بیش از صد نقطه تهران اعتراضات خیابانی ثبت شده است، دقیقا چه معنایی دارد؟ برای این پدیده تأملی صورت گرفته است؟ از مسئولان کشور کسی یا کسانی نقشی برای خود در این حوادث قائل هستند؟ آیا کسی حاضر به پذیرش مسئولیت است یا اینکه فاجعه ای به این بزرگی با سکوت پشت سر گذارده می شود؟ کسی هست که پاسخ دهد چرا اعترضات دی ماه به اینجا رسید آن هم با چنین تلفات و هزینه هایی؟

در دوره پس از جنگ، به ویژه در سه دهه اخیر، بخش بزرگی از ملت ایران تلاش کرد با امید به اصلاحات و راه حل های قانونی، با پرهیز از خشونت و تندروی، راهی برای عبور از مصائب و مشکلات کشور بیابد؛ دریغ که بر اثر مقاومت و سنگ اندازی گروهی، این مسیر پرسنگلاخ به نتیجه نرسید. بااین حال، در این روزها ملت ایران در حالی که با خطر تهاجم خارجی روبه رو است و تصوری از فردای پس از بروز جنگ احتمالی ندارد، هم زمان داغدار هزاران نفری است که در رویدادهای اخیر کشته شده اند و نگران هزاران نفر دیگری است که زخمی یا بازداشت شده اند. در چنین شرایطی سخن گفتن با ملت ایران چندان ساده نیست. در این شرایط دشوار به جز آرزوی شکیبایی و صبوری و مهربانی با یکدیگر و پناه بردن به عقل و تدبیر متین بر منافع ملی چیزی برای گفتن باقی نمانده است.