رضا فضلعلی در اعتماد نوشت: در عصر پیشرفت علم، صنعت و ارتباطات، اگر لحظه ای غفلت کنیم، بدون تردید ناظر پیشرفت دیگران و حداقل ضرر آن درجا زدن جامعه خواهد بود. بنا بر نظر جیمز روزنا هر حادثه ای حتی ظاهرا تصادفی، کوچک و بی اهمیت در جهان علتی دارد که باعث ایجاد حوادثی خواهد شد. لذا آشکار یا پنهان در تمامی بحران ها، پاسخی به عملکرد مدیران است که در عین بی نظمی، نظمی در آن نهفته است که باید پاسخی منطقی و عقلانی به آن داده شود، در غیر این صورت بحران به تدریج عمیق تر و گسترده تر می شود.

از این رو به باور من دی ماه 1404 بحران زمانی رخ می دهد که افراد یا گروه هایی، باورها و اهداف شان با یکدیگر در تضاد باشد و نه متفاوت. تعامل و همگرایی و دوری از دشمنی، خشونت و شنیدن صدای مخالف سبب حل یا کاهش بسیاری از مشکلات خواهد شد؛ اما اگر در زمان مناسب، پاسخ مناسبی داده نشود، همان گونه که در این چند روز دیدیم چه اتفاقی خواهد افتاد و چه هزینه های گزافی در داخل و خارج را حاکمان باید متحمل شوند.

در هر جامعه ای، اختلاف نظر و سلیقه وجود دارد، لیکن اهمیت موضوع در این است که اختلافات و کشمکش ها نباید با درگیری، ویرانگری، تخریب، شایعه، افترا، حذف فیزیکی و شخصیتی همراه باشد. در حقیقت آشوب و اعتراض در جهت تغییر وضع موجود زمانی آشکارتر می شود که بین بازیگران اثرگذار و مردم، وفاق کمرنگ شده باشد.

البته نباید تخریب اموال عمومی مانند آتش زدن درمانگاه، آمبولانس، ماشین آتش نشانی، اتوبوس و… را اعتراض نامید، لذا هدف آن گروه افراط گرا یا آموزش دیده از عوامل دشمن نیز در کنار معترضین که دست به اقداماتی هنجارشکنانه می زنند را باید جدا کرد که بدون تردید اکثریت معترضین نیز با این شیوه رفتار مخالف بوده و هستند.

در سال های اخیر تقریبا در بسیاری از نقاط ایران، اعتراضات کوچک و بزرگی دیده شد. بنا بر شواهد موجود نویسنده در یادداشتی در همین روزنامه، احتمال اعتراضات را بدون محکوم کردن فرد یا گروه خاصی، پیش بینی کرده بود. اما موضوع اصلی در این است که به چند درصد از آن اعتراضات پاسخی منطقی داده شد؟ متاسفانه در دولت های گذشته، هیچ کدام از مدیران، نقاط ضعف در اداره کشور را نه تنها بر زبان نمی آوردند، بلکه قبول هم نداشتند؛ لیکن در چند روز ابتدایی اعتراضات، وزیر کشور، دبیر شورای عالی امنیت ملی، کارشناسان صدا و سیما، بسیاری از صاحب نظران و حتی تصویب قانونی توسط مجلس شورای اسلامی، آشکارا حق اعتراض را برای افراد در مواردی همچون: عدم مدیریت، افزایش رانت، فساد، تورم، گرانی و نابسامانی اقتصادی در حوزه های گوناگون را برای مردم قائل شدند.

آیا این حق را پیشینیان نمی دیدند یا نمی شنیدند؟! به راستی چند مسوول در بین مردم شریف و البته خسته از نابسامانی ها خارج از جلسات در ساختمان های دولتی، بدون واسطه رو در روی مردم به خیابان رفتند و به درددل آنان گوش دادند.

برای کنترل هر بحرانی در ابتدا باید مولفه هایی همچون هویت، طبقه اجتماعی، سطح سواد، قومیت، مذهب، زبان، جنسیت و مکان جغرافیایی، افراد که چه تعریفی از خود و مخالف خود دارند، مشخص شود. برای نمونه نیازهای یک بانوی تحصیلکرده شاغل یا بیکار با خانم خانه دار مجرد یا ازدواج کرده، در یک استان گرمسیر مرزی یا در یک روستا یا در مرکز یک استان یا در حاشیه شهرها زندگی کند، نیز تفاوت دارد؛ در عین حال اهداف شان، باورهای شان، تقاضاها یا شیوه رسیدن به آرزوها و حتی پاسخ به رفتار دیگران نیز متفاوت خواهد بود.

امروزه رسانه ها می توانند جنگ ها، جنبش ها، اعتراضات و بحران های جوامع را به گونه ای شروع، گسترش یا پایان یافته، نشان دهند، مثال بارز آن انعکاس اخبار ایران در تلویزیون های فارسی زبان ماهواره ای کاملا نشان داد که چگونه در بحران های سال های 1388-1398.1401 و 1404 توانستند هزینه های چالش های موجود را برای دولت ها در ایران افزایش دهند.

فراموش نکنیم زمانی که آنان را دشمن می نامیم، نباید گلایه ای نیز داشته باشیم، زیرا کار دشمن تخریب و تضعیف است. متاسفانه بر این باورم برنامه های صدا و سیما در چند روز ابتدایی تمامی بحران ها به گونه ای بوده که انگار در کشور هیچ اتفاقی نیفتاده و همه چیز عادی است، به همین دلیل بود که بسیاری از افراد، اخبار را از ماهواره دنبال می کردند؛ آن ها نیز به صورت حرفه ای با سوار شدن بر این موج فراخوان ها و اخبار مورد نظرشان را گزینشی و به راحتی منعکس کردند.

شاید الان که اعتراضات ظاهرا کنترل شده، در آینده نزدیک حتی عده ای نیز از رسانه ملی برای انعکاس اخبار نیز تشکر کنند، ولی آیا واقعا اخبار به موقع منعکس شد تا دیگر نیاز به مراجعه به ماهواره ها نباشد؟ آری، هیچ عقل سلیمی نمی تواند خشونت، افراط گرایی، تخریب و کشتار را مانند تمامی جوامع بپذیرد. لیکن آنچه امروز از نگاه نویسنده اهمیت دارد، تعدادی سوار بر این موج فقط از عوامل دشمن بودند؟ مگر در جنگ 12روزه افرادی خودفروخته در رده های مختلف وجود نداشت، مگر بسیاری از ایشان را مردم به نیروهای امنیتی معرفی نکردند؛ مگر مسوولان کشور از پشتیبانی و وفاق همین ملت قدردانی نکردند.

هنوز هم هر روز در صدا و سیما اعلام می شود که در شهرهای مختلف تعدادی از عوامل خارجی و جاسوس با انواع سلاح توسط نیروهای امنیتی دستگیر شده اند، سوال اصلی اینجاست که در زمان ورود این افراد و گروه ها، نیروهای اطلاعاتی کجا و مشغول به چه کاری بودند که ایشان با این توانایی، وارد ایران شده و سازماندهی شدند؟ مدیران باید در عمل قبول داشته باشند که اعتراض حق قانونی و شرعی آحاد ملتی است که به شما رای می دهند، در بزنگاه های تاریخ پشتیبانی آب و خاک را در برابر دشمنان می کنند.

در چند روز با افزایش قیمت ارز، طلا، بنزین و دیگر مسائل باعث شد تا اعتراضات از لحاظ جغرافیایی، گروه سنی افراد، به دلیل عدم تحقق وعده ها، نسبت به سال های گذشته را با گستردگی بیشتری شاهد باشیم. تاکید می کنم که خشونت به هر دلیلی مجاز نیست؛ لیکن اعتراض به تورم، کاهش ارزش پول ملی، بیکاری، فساد گسترده، کمبود دارو، عدم مدیریت در ذخایر آبی یا تولید گاز، برق و چالش های هر روزه ترافیکی، آلودگی هوا، تعطیلی های مکرر یا موضوعاتی همچون موتورسواری بانوان در سال های متمادی نام اعتراضی را یدک می کشد، عدم توجه به نیازهای جامعه است، زیرا پویایی جامعه برای انسان سالم، آزاد و کارآمد سبب افزایش توسعه پایدار است.

به همین دلیل باید همه عوامل وجود چالش ها را دید، نه اینکه فقط عامل های مطلوب مورد نظر خودمان را مشاهده و مطرح کنیم. لذا با چنین عملکردهایی اگر پیوند ذهنی، بین آنچه شهروندان می اندیشند و می خواهند و اقدامات منتخبین، گسستی ایجاد شود. برای کرامت انسانی و رفع نیازهای بحق ملت، دولتمردان برای ادامه باید مسوولیت پذیر و عدالت محور باشند تا شاهد تکرار چنین حوادث تلخی نباشند

. آنچه امروزه ملت بزرگ و نجیب ایران را رنج می دهد، عدم پاسخگویی است. این باورهم باید کاری کرد که جامعه با خودآگاهی در جهت وفاق و تفاهمی واقعی و فراگیر تا حد ممکن کمتر آسیب ببیند. همان گونه که ملتی که در فراخوان محکومیت تخریب اماکن عمومی مردم بسیاری شرکت کردند، جدای از مغرضین، تعداد معترضینی که از عصبانیت شنیده نشدن ها، به کف خیابان آمدند نیز کم نبودند. امروز غرب با تمام قوای نظامی در اطراف آب های ایران مستقر شده است و کسی نمی داند که برای حمله آمده یا جهت نشان دادن قدرت و تحمیل خواسته هایش در مذاکرات احتمالی آینده وارد منطقه شده، لیکن به خوبی معلوم است که اگر مدیران صداقت و تصمیم های عقلانی را در عمل حتی به معترضین روزهای گذشته نشان دهند، همین مردم همانند درگیری دوازده روزه در برابر دشمن خارجی از خاک و سرزمین خود دفاع خواهند کرد.

بدون شک برای حل مشکل اساسی امروز کشور، راهی جز عبور از رفتارهای شعارگونه تکراری به سوی کثرت گرایی و اجتماع محوری در جهت امید واقعی به آینده و تامین و رفاه مادی و معنوی جمعی نیست.