در شرایطی که نیاز اقتصاد کشور تلاش دوچندان چرخه تولید و صنایع است اما این اقتصاد، در محاصره تعطیلات از نفس افتاده است. یک روز به دلیل آلودگی هوا یا کمبود برق و گاز، یک روز برای برودت یا هوای گرم، یک وقت برای قطعی اینترنت و در روزهای اخیر نیز به دلیل ناآرامی ها.

به گزارش خراسان، شرایطی که اکنون در زمین اقتصاد و صنعت و بازار، رقم می خورد با آن چه در برنامه توسعه کشور نگاشته شده، زمین تا آسمان تفاوت و فاصله دارد.

بر اساس سهم دولت در تولید ناخالص ملی، هر روز که ادارات، مراکز دولتی، دستگاه های ستادی و کارمندی دولت به بهانه ناترازی انرژی تعطیل می شود، حدود 7585میلیارد تومان از تولید ناخالص داخلی کشور کاسته خواهد شد.

این یک حقیقت آشکار است که تنها راهکار و علاج عقب ماندگی ها و گذر از توقف اقتصاد، کار است. غول های اقتصادی جهان همچون ژاپن پس از ویرانی های جنگ با تقدس بخشیدن به کار به اوج رسیدند، یا چین با انضباطی آهنین زنجیره تأمین دنیا را تسخیر کرد، و حتی کشورهایی نظیر مالزی با همسو کردن ساعت کاری خود با بازارهای جهانی مسیر توسعه را هموار کردند. اما آن چه امروز در کشور ما به یک تهدید جدی تبدیل شده، کار نکردن به دلیل تعطیلی های مکرر است.

ابعاد خسارات هر روز تعطیلی از جهات مختلف و با آمارهای دقیق علمی باید بررسی شود. پول نیوز در یک گزارش بخشی از این خسارات را کاوش کرده و نوشته است: با در نظر گرفتن این که جهان بر پایه یک چرخه هفتگی کار پنج تا شش روزه فعالیت می کند، هر روز تعطیلی اضافی در ایران، به طور متوسط حدود 14 تا 20 درصد از ظرفیت کاری مشترک با جهان را کاهش می دهد. اگر ایران به جای دو روز تعطیل (استاندارد جهانی)، چهار روز در هفته عملاً تعطیل باشد، زمان هم پوشانی کاری با کشورهای دیگر از حدود 260 روز کاری جهانی در سال به کمتر از 130 روز سقوط می کند. این یعنی هر روز تعطیلی مازاد، سالانه بین 30 تا 40 روز مؤثر کاری را از دست می دهیم و عملاً کشور را در یک چرخه تاخیر، کاهش بهره وری و عقب افتادگی از روند توسعه جهانی قرار می دهد.

سوی دیگر آسیب این تعطیلی ها، تبعات اجتماعی آن است. تعطیلی های غیرمنظم به افزایش نابرابری ها و تشدید مشکلات معیشتی اقشار آسیب پذیر می انجامد. کارگران بخش های غیررسمی و کسب وکارهای کوچک، با کاهش درآمد مواجه شده و به واسطه نبود بیمه و حمایت های اجتماعی کافی، در معرض آسیب های جدی قرار می گیرند. کاهش ساعات کاری و افزایش بیکاری، نارضایتی های اجتماعی را شعله ور کرده و به تضعیف اعتماد عمومی نسبت به نهادهای دولتی دامن می زند.

به هر روی تعطیلی های پیوسته و قطعی های اینترنت و انرژی در یک سال اخیر نه فقط یک معضل فنی، بلکه بحران اقتصادی و اجتماعی است که بخش های کلیدی اقتصاد کشور را هدف قرار داده است. آمارهای رسمی و بخش خصوصی نشان می دهد خسارت اقتصادی به هزاران میلیارد تومان در روز رسیده است و اگر سیاست گذاران در راستای ثبات بخشی به زیرساخت ها گام های جدی برندارند، آسیب های اقتصادی و اجتماعی تداوم خواهد یافت.

همان طور که اشاره شد، برآورد دقیق خسارات ماشی از تعطیلات، مستلزم بررسی های دقیق علمی است اما حسین سلاح ورزی از فعالان اتاق بازرگانی ایران، چندی قبل نوشته است: برآوردهای مرکز پژوهش های اتاق بازرگانی نشان می دهد هر روز تعطیلی سراسری، 7.000 میلیارد تومان (حدود 100 میلیون دلار) به اقتصاد زیان می رساند. در تابستان امسال، تعطیلی های متعدد در 23 استان به دلیل کمبود برق، تولید در صنایع کلیدی مانند فولاد، سیمان و پتروشیمی را تا 30درصد کاهش داد.

برای نمونه، تولید فولاد در کارخانه هایی مثل فولاد مبارکه و ذوب آهن اصفهان 25درصد افت کرد؛ یعنی 1.5 میلیون تن کاهش تولید در یک ماه. در بخش پتروشیمی، توقف فعالیت واحدهای تولیدی در زمستان گذشته و تابستان امسال، تولید متانول را حدود 20درصد و اوره را 15درصد کاهش داد. این افت تولید، صادرات غیرنفتی را که 45درصد کل صادرات ایران را تشکیل می دهد، 12درصد کم کرد و باعث کاهش درآمد ارزی کشور در حدود 5 میلیارد دلار شد. طبق گفته حسین سلاح ورزی، این زیان در شرایط تحریم، که دسترسی به ارز خارجی را دشوار کرده، اقتصاد را شکننده تر کرده است.

کارشناسان و فعالان اقتصادی برای مقابله با تبعات ناشی از خسارات تعطیلات، تقویت و توسعه زیرساخت های پایدار در بخش های مختلف از جمله، انرژی، ارتباطات و حمل و نقلرا پیشنهاد می دهند تا در بحران ها حوزه صنعت و به تعطیلی کشیده نشود و در صورت تعطیلی اجباری از میزان خسارات کاسته شود. همچنین برنامه مدیریت مصرف انرژی هوشمند برای جلوگیری از تعطیلی های ناگهانی و تک بعدی؛ شفافیت و ارائه آمار رسمی قابل اتکاء درباره خسارت های ناشی از قطعی ها برای سیاست گذاری بهتر؛ حمایت مالی و بیمه ای برای کسب و کارهای دیجیتال آسیب دیده و همچنین تعامل مستمر دولت و بخش خصوصی برای تدوین استراتژی های مقاومتی در شرایط بحرانی اشاره کرد.