فرارو-تنش های بین ایران و ایالات متحده که با حضور گسترده نیروهای نظامی آمریکا در منطقه وارد فاز جدی تری شده است، اکنون در دوراهی مهمی قرار گرفته است: آیا میانجیگری ها، دیپلماسی منطقه ای و حضور طرفین سر میز مذاکره هنوز امکانی برای پیشگیری از حمله نظامی دارد یا حمله نظامی تنها گزینه روی میز است؟

به گزارش فرارو، هر پیام ترامپ در شبکه های اجتماعی و هر ادعا و تهدید او با پاسخ هایی جدی از سوی مقام های ایران رو به رو می شود. ترامپ اخیرا با اشاره به حرکت ناو دیگری به سمت منطقه، سعی کرده است بار دیگر ایران را تحت فشار قرار دهد، با این وجود پاسخ مقام های نظامی و تیم سیاست خارجی ایران همواره این است که هر نوع حمله با پاسخی کوبنده رو به رو می شود و هیچ رایزنی جدیدی در بخش مذاکره انجام نشده است. حسن هانی زاده، کارشناس و تحلیلگر ارشد حوزه سیاست خارجی در گفتگو با فرارو به بررسی این موضوعات پرداخته است:

حسن هانی زاده به فرارو گفت: اخیرا تماسهایی بین مقامهای ارشد ایران از جمله رییس جمهور و وزیر امور خارجه کشورمان با برخی مقامات کشورهای عرب انجام شده است. این تماسها نشان می دهد زمینه برای یک حمله تمام عیار آمریکایی اسراییلی در شرایط فعلی مهیا نیست. یا منطقه نمی تواند جنگ جدیدی را تحمل کند. همچنین به نظر می رسد کشورهای منطقه به این جمع بندی رسیده اند که هر نوع حمله می تواند روی مبادلات تجاری، اقتصادی آنان در بازه زمانی بلندمدت اثر منفی بگذارد و شرایط آنان را دستخوش تغییراتی کند که اصلا نمیپسندند. البته تشدید این تماس ها که در حالت عادی به آن ها صرفاً گفت وگوهای تشریفاتی یا نمادین می گویند، را می توان از زوایه ای دیگر به عنوان نشانه ای از نگرانی های گسترده عوامل منطقه ای نسبت به درگیری نظامی دانست.

وی افزود: شواهد حوزه سیاست خارجی نشان می دهد که کشورهای عرب منطقه به وضوح در تلاشند احتمال وقوع جنگ را کاهش دهند. تحرکاتی هم که اخیرا از سوی ترکیه، مصر، قطر و عربستان برای قانع کردن دونالد ترامپ انجام شده است، بخشی از همین شواهد است. این که این کشورها تا چه حد موفق شوند را نمی دانیم. اما این را می دانیم که شخصیت دونالد ترامپ، شخصیتی قابل پیشبینی نیست. او در هر لحظه و هر روز سیاست های خود را تغییر می دهد. گاهی تهدید می کند و گاهی سیگنالهایی مثبت برای از سرگیری مذاکرات به ایران صادر می کند. از همین رو، برای بسیاری از دولت های منطقه، جلوگیری از جنگ به یک اولویت استراتژیک تبدیل می شود، نه صرفاً یک موضع گیری سیاسی.

این تحلیلگر ارشد حوزه سیاست خارجی در خصوص ابعاد و نوع حمله احتمالی گفت: در شرایط فعلی اگر جنگی رخ دهد، اسراییل بسیار آسیب پذیرتر از هر زمانی است. قطعا اسراییل به محض حمله ایالات متحده به ایران، هدف حمله ایران قرار می گیرد. با این وجود، همه گزینه ها روی میز است و احتمال حمله آمریکا به شکل ناگهانی را نمی توان نادیده گرفت. حضور ناوهای آمریکایی در خلیج فارس نه عادی است و نه می توان به سادگی از آن عبور کرد.در صورت حمله امریکا به ایران، احتمال تمرکز بر حملات هوایی بسیار بالا خواهد بود. هم اسراییل و هم آمریکا در منطقه برتری هوایی دارند و این گزینه بسیار جدی است که اگر قرار بر شروع عملیات باشد، صرفا هوایی خواهد بود. زمینی بودن عملیات نیز از دید من کاملا منتفی است. در جنگ 12 روزه تلاش آمریکا و اسراییل این بود که از داخل نیز همراهی جذب کنند که موفق نشدند.

وی افزود: محتمل ترین سناریو، حملات هوایی همراه با ترور شخصیت های مهم خواهد بود. در چنین وضعیتی نیز جنگ طولانی خواهد شد اگر قرار بر مقایسه یا مثالی باشد حدس من این است که با جنگی مثل جنگ آمریکا و ویتنام رو به رو خواهیم بود. این تصور که برخی می گویند آمریکا به محض بمباران تاسیسات نظامی و هسته ای ایران دست بالا را پیدا می کند و جنگ فورا تمام می شود را نیز درست نمی دانم. اتفاقا من فکر می کنم این جنگ، فرسایشی خواهد شد. این دقیقا همان اتفاقی است که اصلا مطلوب آمریکا نیست. اما حملات دریایی را هم نمی توانیم نادیده بگیریم. این احتمال دور از ذهن نیست که جنگ ترکیبی از حملات هوایی و دریایی باشد. نیروی دریایی ایران از قدرت بازدارندگی بالایی برخوردار است و در این بخش هم آمریکا کار راحتی نخواهد داشت. اما به طور کلی احتمال حمله در 2 فاز دریایی و هوایی بالا است.

این کارشناس حوزه سیاست خارجی در خصوص نقش کشورهای عرب منطقه در میانجیگری بین ایران و آمریکا گفت: به نظر می رسد کشورهای عرب منطقه به این جمع بندی رسیده اند که منطقه اساساً توان تحمل یک جنگ جدید را ندارد. اقتصادهای این کشورها، حتی آن هایی که از پایداری نسبی برخوردارند، به امنیت مسیرهای انرژی، تجارت دریایی، سرمایه گذاری خارجی و باثبات از آینده وابسته هستند. درگیری نظامی نظامی، به ویژه جنگی که ایران در یک سوی آن قرار داشته باشد، می تواند این مؤلفه ها را تحت تأثیر قرار دهد. تأثیری که نه مقطعی است و نه قابل مدیریت با ابزارهای کوتاه مدت اقتصادی.