انتخاب واژه پاراسوشیال به عنوان کلمه سال 2025 از سوی فرهنگ نامه کمبریج، تنها یک انتخاب زبانی نیست؛ بلکه نشانه ای از تغییری عمیق در تجربه روابط انسانی در جهان امروز است.

به گزارش خبرآنلاین، محمدمهدی سیدناصری، حقوقدان و پژوهشگر حقوق بین الملل کودکان، این انتخاب را حامل یک هشدار می داند؛ هشداری درباره آینده ای که در آن روابط انسانی ظاهراً فراوان اند اما معنا در آن ها کمیاب شده است.

او در تعریف این پدیده می گوید: پاراسوشیال به رابطه ای گفته می شود که در آن یک طرف، عاطفه، توجه، وفاداری و حتی احساس تعلق عمیق را تجربه می کند، در حالی که طرف مقابل یا از وجود او بی خبر است یا اساساً امکان پاسخ گویی واقعی ندارد.

سیدناصری با اشاره به واکنش های شدید هواداران نسبت به زندگی شخصی چهره های مشهور، این وضعیت را نشانه ای از عمق یافتن روابط پاراسوشیال می داند. او می گوید: در این وضعیت مرز میان منِ واقعی و دیگریِ رسانه ای کمرنگ می شود و مخاطب احساس می کند حق دانستن، اظهارنظر و حتی مطالبه گری دارد؛ احساسی که در ظاهر به زبان عشق و وفاداری بیان می شود، اما در عمق خود نشان دهنده جابه جایی خطرناک میان رابطه انسانی واقعی و رابطه مبتنی بر تصویر و روایت است.

از نظر این پژوهشگر، گسترش این روابط تنها ریشه روان شناختی ندارد، بلکه محصول شرایط اجتماعی و اقتصادی است. او می گوید: برای فهم گسترش روابط پاراسوشیال، باید فراتر از روان شناسی فردی رفت و به بستر اجتماعی و سیاسی توجه کرد. این روابط در جهانی شکوفا شده اند که در آن روابط انسانی واقعی پرهزینه، فرساینده و گاه ناامن شده اند. جذابیت این روابط در کنترل کامل و نبود خطر طردشدن است.

سیدناصری نقش رسانه ها را در رواج این مسئله تعیین کننده می داند: بازنمایی مداوم زندگی شخصی چهره های مشهور، نمایش احساسات، آسیب پذیری ها و جزییات روزمره، این توهم را ایجاد می کند که مخاطب در جریان زندگی واقعی آن هاست.

سیدناصری وضعیت ایران را متفاوت توصیف می کند: در ایران معاصر، روابط پاراسوشیال صرفاً پیامد گسترش رسانه های نوین نیست، بلکه به تدریج به پاسخی اجتماعی به فشار، ناامنی و انسداد مزمن بدل شده است. این روابط نوعی سازگاری روانی با شرایطی است که در آن روابط انسانی واقعی دشوار و پرهزینه شده اند؛ وقتی بخش عمده انرژی روانی افراد صرف بقا و مدیریت اضطراب معیشتی می شود، روابط عمیق انسانی به امری پرهزینه و فرساینده تبدیل می شوند و در چنین وضعیتی، رابطه پاراسوشیال بدون نیاز به سرمایه گذاری عاطفی متقابل، احساس تعلق و همدلی را شبیه سازی می کند.

او هشدار می دهد که این روند در بلندمدت به تضعیف مهارت های ارتباطی، کاهش تحمل تفاوت و گریز از روابط واقعی منجر می شود. اگر این روند بدون نقد و آگاهی ادامه یابد، خطر از دست رفتن توان برقراری روابط واقعی، پرچالش و معنادار جدی خواهد بود؛ جهانی که در آن تنهایی نه با انسان، بلکه با تصویر، صدا و شبیه سازی پر می شود.