شوشتر شهری تاریخی در استان خوزستان است. این شهر دارای تاریخ و تمدنی کهن و تا ابتدای دوره پهلوی مرکز استان خوزستان بوده است.

به گزارش اعتماد، در شوشتر به تنهایی 14 میراث جهانی طی دو پرونده در سال های 2009 و 2023 در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده اند و این شهر به عنوان پایتخت سازه های آبی جهان شناخته می شود. سازه ارزشمندی که قابلیت و جذابیت این را دارد که هر علاقه مند به تاریخ و تمدنی را به این شهر کهن بکشاند.

بافت تاریخی شوشتر یکی از کهن ترین بافت های شهری ایران به شمار می رود؛ گیرشمن، باستان شناس فرانسوی، غار پبده در شمال شرقی شهر شوشتر را نخستین سکونتگاه انسانی در ایران می داند و قدمت سکونت در شوشتر را به ده هزار سال تخمین می زند.

والترهینس ، ایلام شناس برجسته نیز در کتاب دنیای گمشده عیلام، احتمال داده شوشتر امروز همان آدامدن عیلامی باشد؛ اما این شهرها بعدها بنا به دلایل متعدد؛ رو به ویرانی رفته و پادشاهان هخامنشی دوباره این شهر را بنا کرده اند و در کاوش های متعددی که در این شهر انجام شده ردپای حکومت های اولیه شوش کشف شده است. البته ردپای شوشتر را در میان اشعار فارسی از جمله شاهنامه فردوسی، سفرنامه ها و منابع تاریخی متعدد می توان جست وجو کرد.

در خوزستان بیشتر شهرها در کنار رودها بنا شده اند و شهر شوشتر نیز در کنار رود کارون و تمدنی که در این شهر شکل گرفته همچون رود کارون در دل تاریخ پیچ و تاب خورده و تا امروز به ما رسیده است.

در شوشتر همان گونه که کارون زنده و جاری است همه چیز زنده و پویاست؛ مردم شوشتر همان گونه که موسیقی آن ها به گوش می رسد؛ خونگرم و مهربانند و گویی گرمای هوا و مشکلات زندگی دور از مرکز مانع از آن نشده تا گل لبخند از روی لب های آن ها محو شود و رسم دلنواز ایرانی مهمان نوازی را فراموش کنند.

مردم شوشتر در سال های اخیر با توجه به درک درستی از میراثی که در شهرشان به آن ها به امانت سپرده شده به این باور رسیده اند که باید بیش از گذشته درصدد این باشند که از بناها و آثار به جا مانده از تاریخ سرزمین پدر و مادری خود نگهبانی کنند. از این رو به جای تخریب بناهای قدیمی و ساخت بناهای جدید، به یک باره عزم خود را جزم کرده اند تا این بناها را با تغییر کاربری و به بهره وری رساندن جدید از گزند روزگار حفظ کنند.

در شوشتر شهر زنده است و استفاده از آجرهای قرمز و معماری ایرانی در ساخت بناها که یادآور معماری ایرانی است، موجب شده تا شهر در روز و بر اثر تابش نورخورشید بسیار چشم نواز شود. همین زیبایی و ساختار کوچه ها در بافت قدیمی شوشتر که به بن بست نمی رسند و گویی نمونه بصری از هزارتوهای بورخس به شمار می روند، همه و همه دست به دست هم داده اند که دلت نخواهد قدم زدن در کوچه پس کوچه های بافت تاریخی شوشتر به پایان برسد؛ چون هر چه به چشم می آید زیبایی است، هر چند که در برخی موارد، تصاویری نابهنجار از تخریب بنایی یا انباشت زباله در برخی مناطق بافت تاریخی به چشم می خورد، اما این موارد نیز مانعی نمی شوند تا دلت نخواهد در این بافت قدم نزنی.

در بافت تاریخی شوشتر زندگی جاری است و کم نیستند افرادی که عزم خود را جزم کرده اند و سایر وارث یک بنای قدیمی را راضی کرده اند تا خانه شان بماند نه برای آن ها، بلکه برای تاریخ و آیندگانی که شاید سده های دیگر گذرشان به این شهر تاریخی بیفتد و کمترین چیز این باشد که دلشان بخواهد حداقل عکسی به یادگار در کنار این بنای تاریخی بگیرند.

این جای بسی خوشحالی است که مردم این خطه تاریخی عزم خود را جزم کرده اند و خواستار این هستند تا بافت تاریخی شهرشان را حفظ کنند و باعث این شوند تا شهرشان به صورت منسجم حفظ شود و شهر هویت یکپارچه خود را حفظ کند. البته این ناشی از نگاه جامع نگر فعالان میراث فرهنگی این شهر است که توانسته اند نظر جمعی را نسبت به این خواست فراملی جلب کنند، چراکه شوشتر باتوجه به میراث تاریخی جهانی که در دل خود دارد، شهری است که حیاتش با گردشگری گره خورده است و در تمام ادوار تاریخ در صورت ایجاد بستر مناسب برای گردشگرپذیری می تواند روزها و هفته ها میزبان گردشگران باشد و از این راه حیات اقتصادی شهر جریان داشته باشد.

از این رو در ماه های گذشته ساکنان این شهر؛ نامه های متعددی به مدیرکل میراث فرهنگی و استاندار این شهر و کمیته ملی یونسکو نوشته اند تا زمینه ثبت بافت تاریخی شهر شوشتر فراهم شود. البته باید توجه داشت ثبت جهانی شهر تاریخی شوشتر درخواست منطقه ای و محلی نیست، بلکه یک خواست ملی و فراملی است که زمینه ای فراهم شود تا سرمایه های فرهنگی و ملی ما برای نسل های بعد و در دل تاریخ به یادگار بماند.

بی شک ثبت جهانی بافت تاریخی شوشتر این بارقه را در دل ساکنان سایر شهرهای تاریخی ایران روشن خواهد کرد تا آن ها هم به همین شیوه خواستار حفظ هویت تاریخی و ملی خود باشند.