فرارو- قیمت جدید روغن نباتی پس از دو هفته انتظار و تجربه کمبود مقطعی در فروشگاه ها سرانجام به شکل رسمی اعلام شد.

به گزارش فرارو؛ دولت از مدتی قبل اعلام کرده بود می خواهد تخصیص ارز ترجیحی به تولیدکنندگان را متوقف کند تا یارانه به شکل مستقیم و نقدی مستقیما دست مردم برسد. به همین دلیل روز سه شنبه 16 دی 1404، از قیمت جدید انواع روغن رونمایی کرد. آن هم در شرایطی که تقریبا از 10 روز قبل، گزارش های میدانی درباره کاهش موجودی روغن در قفسه فروشگاه های زنجیره ای منتشر شده بود و از همان زمان می دانستیم بازار باید خود را برای تطبیق با سیاست های جدید ارزی آماده کند.

دولت با هدف اصلاح ساختار اقتصادی، پرداخت ارز ترجیحی به واردکنندگان یک سری کالای اساسی از جمله روغن خام را متوقف کرد. منطق این تصمیم جلوگیری از رانت و نشت یارانه به زنجیره واسطه ها عنوان شده است.

از طرف دیگر درست 48 ساعت پیش از ابلاغ نرخ های جدید، خبر واریز یارانه یک میلیون تومانی به حساب سرپرستان خانوار منتشر شد تا توان خرید مردم در برابر موج جدید قیمت ها تقویت شود. در واقع، دولت تصمیم گرفته به جای ارزان نگه داشتن صوری کالا در مبدأ، مابه التفاوت آن را مستقیماً به جیب مصرف کننده واریز کند. تغییر سیاست یارانه دولتی، مستقیماً بر قیمت روغن نباتی اثر می گذارد و نرخ ها را به واقعیت های بازار جهانی نزدیک کرده است.

نگاهی به روند تغییرات قیمت روغن در گزارش های آماری هشت سال گذشته، عمق تحولات فعلی را بهتر نشان می دهد. اگر به دی ماه سال 1396 بازگردیم، یک بطری روغن مایع 900 گرمی تنها پنج هزار و 383 تومان قیمت داشت. این عدد در سال 1400 به حدود 17 هزار تومان رسید و حالا در دی ماه 1404، با جهشی معنادار، رقم 230 هزار تومان را شاهد هستیم.

روغن جامد نیز وضعیت مشابهی حاکم است. یک کیلو روغن جامد که در سال 1399 حدود 19 هزار تومان قیمت داشت، اکنون در مرز 362 هزار تومان برای هر کیلوگرم قرار گرفته است.

دولت با هدف اصلاحات اقتصادی، پرداخت ارز ترجیحی به واردکنندگان یک سری کالای اساسی از جمله روغن خام را متوقف کرد

با وجود افزایش قیمت ها وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی می گوید راهکاری برای حمایت از اقشار آسیب پذیر در نظر گرفته شده است. طبق اعلام احمد میدری، طرح کالابرگ الکترونیک همچنان برقرار است و مردم می توانند تصمیم بگیرند بخشی از نیاز خود را با قیمت های جدید تامین کنند.

این یعنی مردم می توانند سهمیه مشخصی از روغن، مرغ، برنج و پنیر را همچنان با قیمت قدیم خریداری کنند. به عنوان مثال اگر کسی بخواهد یک بطری روغن 810 گرمی تهیه کند که قبلا 80 هزار تومان بود، مختار است با استفاده از اعتبار کالابرگ آن را به همان قیمت قبلی بخرد و خاطرجمع باشد که مابه التفاوت آن توسط دولت پرداخت می شود.

سیاست جدید دولت برای مصرف کنندگان قدرت انتخاب بین دو گزینه فراهم می کند؛ یکی دریافت یارانه یک میلیون تومانی به صورت نقدی و خرید کالا به قیمت روز و دوم استفاده از اعتبار کالابرگ برای خرید روغن مایع و سایر اقلام اساسی با نرخ های مصوب قبلی.

بر اساس این طرح، سهمیه روغن هر نفر در خانواده محفوظ است. یعنی اگر خانواده ای 4 نفره هستید، می توانید تعداد مشخصی بطری روغن را با همان قیمت روغن خوراکی قبل از آزادسازی تهیه کنید و مابقی اعتبار یک میلیون تومانی را صرف خرید اقلامی مثل مرغ یا برنج کنید.

فعالان بازار اعتقاد دارند پس از اعلام رسمی قیمت جدید روغن نباتی، کمبود تصنعی یکی دو هفته اخیر از بین خواهد رفت. در روزهای گذشته، بسیاری از توزیع کنندگان به دلیل نامشخص بودن نرخ جدید، از عرضه کالا خودداری می کردند. حالا با تثبیت قیمت روغن جامد و مایع در کانال های جدید، انتظار می رود طی 48 ساعت آینده قفسه فروشگاه ها دوباره پر شود.

نکته کلیدی ماجرا، مدیریت تقاضا توسط مصرف کنندگان است. دولتی ها واقعا عقیده دارند با توجه به واریز یارانه یک میلیون تومانی، قدرت خرید برای تامین نیازهای ضروری حفظ شده است و نیازی به خرید هیجانی و انبار کردن کالا در منازل نیست.

از نظر آنها اعداد ارقام شاید در نگاه اول جهش بزرگی را نشان دهد ولی لایه حمایتی دولت از طریق کالابرگ و یارانه نقدی تلاش دارد مانع از فشار مضاعف بر معیشت خانوار شود. بازار اکنون در مرحله تطبیق با نرخ های جدید است و پیش بینی می شود با تداوم عرضه، التهاب روزهای اخیر به طور کامل فروکش کند.

در نهایت، تحولات 16 دی 1404 را باید قطعه ای از پازل جراحی بزرگ اقتصادی دولت با اسم رمز حذف ارز ترجیحی دانست.

آینده قیمت روغن خوراکی را می توان به کمک اتفاقات سال های 99 و 1401، تا حدودی پیش بینی کنیم. تجربه نشان داده با واقعی شدن قیمت ها، انگیزه ی انبار کردن کالا در سطوح عمده فروشی از بین می رود. در این حالت، احتمالاً در اسفندماه شاهد رقابت برندهای مختلف برای جذب مشتری خواهیم بود که منجر به تخفیف های 5 تا 10 درصدی روی قیمت های مصوب در فروشگاه های زنجیره ای می شود.

همچنین با توجه به فاصله قیمتی ایجاد شده میان روغن های مایع معمولی و روغن های تخصصی (مانند زیتون یا کنجد) پیش بینی می شود بخشی از دهک های پردرآمد به سمت روغن های سلامت محور حرکت کنند ولی تقاضا برای خرید روغن مایع در بسته بندی های کوچک تر (800 گرمی) بالا می رود تا مدیریت بودجه خانوار با یارانه جدید همخوانی پیدا کند.

حذف ارز ترجیحی و آزادسازی قیمت روغن نباتی، در ابعاد کلان زمین بازی را برای تولیدکنندگان تغییر می دهد. از همین حالا کارخانه های بزرگ که نقدینگی بالاتری دارند، خود را برای تصاحب سهم بازار واحدهای کوچک آماده کرده اند. برندهای کوچک نیز برای فرار از ورشکستگی، ناچار خواهند شد زیرمجموعه هلدینگ های بزرگتر شوند یا خطوط تولید خود را به برندهای معتبر اجاره دهند. نتیجه چنین اتفاقی محدودیت تنوع برند در قفسه ها را رقم خواهد زد و در عین حال به پایداری بیشتر در زنجیره تأمین کمک می کند.