نیمه نخست سال جاری، شبکه برق کشور با بحرانی ترین ناترازی تاریخ مواجه شد؛ بخش خانگی، واحدهای خدماتی و صنایع بزرگ همگی دچار محدودیت در تامین برق شدند و اختلال ها در بخش تولید و همچنین زندگی روزمره ملموس شد.

به گزارش دنیای اقتصاد، همزمان، کشور وارد ششمین سال متوالی خشکسالی شد و ذخایر سدها به کمترین سطح دهه های اخیر رسید. این همزمانی بحران برق و آب، سوال هایی درباره پایداری شبکه، نحوه مدیریت منابع و راهکارهای مقابله با بحران ایجاد کرد.

شایان توجه است که این چالش ها فقط محدود به کمبود منابع نبوده، بلکه به مسائلی همچون افزایش مصرف، ماینرهای غیرمجاز، ناترازی شبکه و محدودیت در صادرات و واردات برق نیز مرتبط است. در همین راستا در گفت وگو با عباس علی آبادی، وزیر نیرو، جزییات ناترازی در بخش آب و برق، اقدامات وزارت نیرو در مدیریت تولید و مصرف و همچنین چشم انداز توسعه انرژی های تجدیدپذیر بررسی شد.

منابع آبی کشور طی سال گذشته و امسال، با کاهش محسوس بارش ها و فشار بر ذخایر سدها همراه بوده است. به طور کلی، میزان بارش ها نسبت به میانگین بلندمدت بیش از 40 درصد کاهش داشته و چند استان کشور کاهش بارش بیش از 50 درصد را تجربه کرده اند.

این کاهش به طور مستقیم بر موجودی سدها اثر گذاشته و میزان ذخایر و ورودی آب به مخازن نیز به شدت پایین آمده است. با وجود این شرایط، با اجرای مجموعه ای از اقدامات مدیریتی و اضطراری، از قطعی آب در کلان شهرها جلوگیری شده است.

پس از عبور از اوج بار تابستان، تعمیرات اساسی نیروگاه ها آغاز شده و توسعه نیروگاه های خورشیدی نسبت به ابتدای دولت بیش از 100 درصد افزایش یافت. ظرفیت فعلی نیروگاه ها برای تامین برق زمستان کافی است. با این حال، محدودیت یا خاموشی به میزان تامین سوخت نیروگاه ها بستگی دارد. واقعیت این است که ذخایر سوخت برای حدود 12 روز کفایت می کند و تداوم تامین برق بدون خاموشی وابسته به مدیریت مصرف گاز خانگی است.

ظرفیت انرژی های تجدیدپذیر اکنون بیش از 3200 مگاوات است و برنامه داریم تا تابستان آینده، ظرفیت به بیش از 7هزار مگاوات برسد. سهم این نیروگاه ها از تولید برق کشور از یک درصد سال گذشته به حدود 3 درصد رسیده و پیش بینی می شود تا پایان زمستان ظرفیت به 5هزار مگاوات افزایش یابد. این موضوع باعث کاهش وابستگی به سوخت های فسیلی و افزایش پایداری شبکه می شود.

رویکرد اصلی کشور در حوزه صادرات و واردات برق بر تامین نیاز داخلی و مدیریت پایدار شبکه متمرکز است. به طور کلی، ایران صادرات برق را در زمان های پیک مصرف یا ناترازی شبکه انجام نمی دهد و در این شرایط صادرات به طور کامل متوقف می شود تا برق کافی برای مصرف داخلی تامین شود. در مقابل، واردات برق از کشورهای همسایه مانند ترکمنستان و ارمنستان به مراتب بیشتر از صادرات بوده و بخشی از ناترازی شبکه را جبران می کند.

ماینرهای غیرمجاز حدود 5 درصد مصرف برق کشور را به خود اختصاص می دهند و پیش بینی این است که در کشور ماینرهای غیرمجاز حدود 2600 مگاوات از برق شبکه را به مصرف می رسانند. این میزان برق معادل مصرف کل چند استان است و برای احداث نیروگاه معادل این ظرفیت به بیش از 3 میلیارد دلار بودجه نیاز است.