روزنامه هم میهن در سرمقاله خود نوشت: درحالی که شواهد نشان می دهد مردم از شنیدن حرف های تکراری و بی محتوا خسته و حتی عصبانی شده اند ولی همچنان برخی از آقایان مشغول تکرار مکرراتِ مُمِلّ و ناراحت کننده هستند. گرچه از چند دهه پیش بحث حق آزادی اعتراضات مطرح بوده، حقی که صریحاً در قانون اساسی آمده و حتی نیازی هم به گرفتن مجوز ندارد، ولی تاکنون و به دلایل روشن و البته کتمان شده! اجرایی نشده است. ولی این ایده 8 سال پیش و پس از اعتراضات سال 96 دوباره جدی شد.

همه آقایان فرمودند که اعتراض حق عمومی و مجاز است ولی اغتشاش نه. از چپ و راست راه حل هایی داده شد و حتی کارگروه هایی شکل گرفت تا قانونی را نهایی کنند. پس از پایان اعتراضات همه آن فرمایش ها و وعده ها به فراموشی سپرده شد. تا رسیدیم به 98 که باز هم گفتند اعتراض حق است، ولی قاطعانه با اغتشاش برخورد می کنیم و در عین حال باز هم گامی برداشته نشد که مردم بتوانند از حق اعتراض خود بهره مند شوند.

این اتفاق تکراری در اعتراضات شهریور 1401 دوباره دیده شد و البته مثل گذشته هیچ راهی برای اعتراض مدنی و شناسنامه دار فراهم نشد که نشد که نشد. تقریباً اعتراض ها سه دسته بودند. یکی از سوی دوستان خودی، مثل معترضین به بی حجابی و امثال این که همه آنان تحت حفاظت و امنیت کامل انجام می شد و در ماه رمضان هم به خوبی از افطار و سحر بهره مند می شدند.

دسته دوم اعتراضات صنفی به ویژه از سوی بازنشستگان بود که در اندازه های محدود و موقت تحمل می شد. سوم اعتراضاتی صنفی که ممکن بود از دستشان در برود یا سیاسی باشد که فوری با برخورد مواجه می شد حتی اگر صددرصد مدنی و عادی بود. جالب اینکه به هیچ اعتراضی مجوز داده نمی شد تا حق اعتراض به رسمیت شناخته شود و هر سه نوع غیرمجاز بودند. حالا رسیده ایم به اعتراضات 1404.

احتمالاً این اتفاق باید سال گذشته رخ می داد ولی با آمدن پزشکیان و تصور و انتظارات جامعه از احتمال ایجاد تغییرات مطلوب که در حد انتظار رخ نداد لذا اکنون شاهد این اعتراضات هستیم، در نتیجه دوباره و چندباره بیان حرف های تکراری آغاز شده است.

یکی از آقایان ائمه جمعه گفتند: اعتراض و مطالبه گری حق مردم است، اما هرگونه سوءاستفاده از این مطالبات برای آشوب، ناامنی و کمک به دشمنان ملت ایران، مردود و غیرقابل پذیرش است. امام جمعه دیگر گفت: مردم حق اعتراض دارند اما مردم جوری به میدان نیایند که دشمن سوءاستفاده کند.

طبعاً دیگران هم در همین قالب سخن گفتند. بدیهی است که هر عقل سلیمی متوجه می شود که اعتراض حق است و تخریب عمومی و اغتشاش و حمله به پلیس جرم است. ولی در این میان یک نکته مهم وجود دارد. آیا مردم در عمل امکان استفاده از حق اعتراض خود را دارند که آنان را از اغتشاش نهی کنیم؟ اگر اعتراض مدنی و شناسنامه دار وجود داشت دیگر چه نیازی به اغتشاش بود؟ و اصولاً اغتشاشگران تولید نمی شد ند.

مسئله خیلی ساده است برخی بیش از آن که با اغتشاش مسئله داشته باشند با اعتراض مدنی مخالف هستند. زیرا اغتشاش را می توان محکوم و در صورت ضرورت سرکوب کرد، درحالی که در برابر اعتراض مدنی فقط باید پاسخگو بود. سرکوب اغتشاش هنگامی از سوی مردم پذیرفته یا انجام می شود که امکان اعتراض مدنی و مسالمت آمیز وجود داشته باشد. اتفاقاً کشورهایی که اعتراضات مدنی بسیار هم رایج است در مواجهه با اغتشاش به درستی قاطع هستند و موفق هم می شوند.

ولی در جامعه ای که اعتراض مسالمت آمیز ممکن نباشد اغتشاش رایج می شود و تداوم پیدا می کند و سرکوب آن به معنای پایانش نیست. اگر از همین امروز امکان برگزاری اعتراضات مسالمت آمیز فراهم شود از فردا اغتشاش به حاشیه می رود و حتی نیازی به برخورد پلیس نیست، مردم خودشان با آن مقابله خواهند کرد.