نوسانات افزایشی نرخ ارز که در هفته های اخیر ادامه داشت به سرعت فروکش کرده که از دلایل آن می توان به بازگشت دلار به کانال واقعی و تغییر رییس کل بانک مرکزی اشاره کرد. اما سوال این است که چرا در سال های اخیر قیمت ارز روند صعودی داشته است؟

به گزارش ایسنا، کارشناسان اقتصادی دلایل متعددی برای نوسانات بازار ارز در چهار دهه اخیر که البته از سال 1397 به بعد با تشدید تحریم ها شدت گرفته مطرح می کنند.

عامل نخست کاهش شدید درآمدهای نفتی کشور است؛ نفتی که پارسال دولت به طور میانگین 72 دلار می فروخت، اکنون با کسورات تنها 51 دلار به فروش می رسد، یعنی حدود 30 درصد کاهش درآمد ارزی که اثر مستقیمی بر بازار دارد. عامل دوم، تثبیت نرخ دلار نیما در سطح 70 هزار تومان طی یک سال گذشته است. کارشناسان معتقدند این اقدام برخلاف اصول اقتصادی و تجارب جهانی باعث شد اختلاف نرخ نیما و بازار آزاد افزایش یابد، انگیزه صادرکنندگان برای عرضه ارز کاهش یابد و واردکنندگان نیز با ارائه تقاضای غیرواقعی، رانت بزرگی کسب کنند.

محمد صادق الحسینی، اقتصاددان بر اهمیت تعیین کانال واقعی قیمت دلار تأکید دارد و می گوید قیمت واقعی دلار بر اساس اختلاف نرخ تورم ایران و آمریکا باید در حدود 130 هزار تومان باشد. او توضیح می دهد که سقف این کانال در آذر و دی بین 133 تا 134 هزار تومان است، گرچه امکان افزایش موقت بالاتر وجود دارد، اما به سرعت دوباره به کانال بازمی گردد.

صادق الحسینی معتقد است که تثبیت نرخ نیما، تولید و صادرات کشور را دچار اختلال کرده و یکی از دلایل استیضاح برخی مدیران بانکی بوده است. علاوه بر این، تقاضای فصلی پایان سال میلادی و پایان سال چینی نیز نوسانات افزایشی قیمت ارز را تشدید کرده است.

کاهش عرضه ارز در شرایط تحریم یکی از عوامل کلیدی رشد نرخ دلار و افزایش تورم در ایران است. محمدرضا نجفی منش، عضو هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی تهران تأکید می کند تا زمانی که حجم نقدینگی بدون افزایش متناسب با تولید و کالا رشد می کند، افزایش قیمت ها در همه بازارها اجتناب ناپذیر است.

در نهایت، نوسانات ارزی که از اردیبهشت 1397 و همزمان با خروج آمریکا از برجام شدت گرفت، ریشه در کاهش عرضه ارز ناشی از تحریم ها، افت صادرات و رشد بی ضابطه نقدینگی دارد و این ترکیب، اقتصادی شکننده ایجاد کرده که نه تنها بازار ارز، بلکه تولید، صادرات و قدرت خرید خانوارها را نیز تحت فشار قرار داده است.