نکات کلیدی

بیش از یک قرن است که نفت یکی از راهبردی ترین منابع اقتصاد جهانی باقی مانده؛ منبعی که حمل ونقل را به حرکت درمی آورد، زیربنای فعالیت های صنعتی است و همچنان بر ژئوپلیتیک و جریان های تجاری اثر می گذارد. هرچند انرژی های تجدیدپذیر در حال رشد هستند، نفت همچنان نقش غالبی در پاسخ گویی به نیازهای انرژی جهان دارد.

ذخایر نفتی جهان عمدتاً در چند کشور متمرکز است.

ونزوئلا با حدود 303 میلیارد بشکه در رتبه نخست قرار دارد. با این حال، این کشور در تبدیل این ظرفیت عظیم به قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیکی با دشواری های جدی مواجه بوده است؛ تحریم های ایالات متحده و توقیف اخیر محموله های نفتی ونزوئلا در دوره دولت دونالد ترامپ، توان دولت نیکلاس مادورو برای صادرات نفت و بهره برداری کامل از ذخایر را محدود کرده است.

پس از آن، عربستان سعودی با 267 میلیارد بشکه قرار می گیرد و ایران، کانادا و عراق پنج کشور نخست را تکمیل می کنند که همگی جزو بزرگترین تولیدکنندگان نفت خام جهان در سال 2025 هستند.

رتبه کشور ذخایر نفت در 2024 (میلیارد بشکه)

بخش بزرگی از ذخایر عظیم نفت جهان در اختیار اعضای اوپک، به ویژه در خاورمیانه است. عربستان سعودی، ایران، عراق، کویت و امارات متحده عربی محور اصلی برتری این منطقه از نظر ذخایر نفتی را شکل می دهند.

هزینه های استخراج پایین و دسترسی نسبتاً آسان به ذخایر بزرگ، مزیت رقابتی تولیدکنندگان نفت در خاورمیانه است. از همین رو، حتی با کند شدن رشد تقاضای جهانی، انتظار می رود این کشورها همچنان تأمین کنندگان کلیدی بازار نفت باقی بمانند.

کانادا در میان کشورهای غیرعضو اوپک جایگاهی برجسته دارد و با 163 میلیارد بشکه ذخایر نفتی ثابت شده در رتبه چهارم جهان ایستاده است. بخش عمده ذخایر این کشور از نفت های ماسه ای تأمین می شود؛ منابعی که استخراج آن ها پرهزینه تر و از نظر کربنی آلاینده تر است. روسیه و ایالات متحده نیز در میان ده کشور نخست این فهرست قرار دارند.

در مجموع، این داده ها نشان می دهد توزیع منابع نفتی تا چه اندازه نابرابر است و چرا کشورهای برخوردار از نفت همچنان از قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیکی قابل توجهی برخوردارند.