فرارو- کنستان مهو روزنامه نگار فرانسوی و خبرنگار بین المللی روزنامه نیویورک تایمز

به نقل از روزنامه نیویورک تایمز، وقتی ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهور اوکراین، دوشنبه از فلوریدا راهی بازگشت به کشورش می شد، احتمالاً می توانست با خیال راحت تری نفس بکشد؛ چون دیدارش با ترامپ برای گفت وگو درباره یک طرح صلح، ظاهراً بدون تنش و حاشیه پیش رفت. ترامپ نه او را سرزنش کرد و نه دست کم جلوی دوربین ها روایت های کرملین را تکرار کرد و با توجه به تجربه دیدارهای قبلی، همین هم می توانست نشانه ای از پیشرفت باشد.

اما درست وقتی زلنسکی در راه بازگشت بود، پوتین با یک تماس تلفنی با ترامپ ماجرا را پیچیده تر کرد و مدعی شد اوکراین شبانه با پهپاد یکی از اقامتگاه های او در روسیه را هدف گرفته است. ترامپ هم بعداً به خبرنگاران گفت از شنیدن این موضوع خوشش نیامده و عصبانی شده، چون به نظر او زمان مناسبی برای چنین اقدامی نیست. این دقیقاً همان نوع اتهامی بود که می توانست مسیر تلاش های دیپلماتیک اوکراین را به هم بزند. زلنسکی فوراً این ادعا را رد کرد و در شبکه های اجتماعی آن را یک جعل کامل خواند و گفت هدفش خراب کردن دستاوردهای تلاش های دیپلماتیک مشترک با تیم ترامپ است؛ او همچنین گفت مذاکره کنندگان اوکراین این موضوع را با طرف آمریکایی مطرح کرده اند و وزیر خارجه اوکراین هم درباره اش موضع گرفته است.

هم زمان چند مقام روسی این اتهام را علناً تکرار کردند و گفتند مسکو به خاطر آن در مذاکرات سخت گیرتر خواهد شد. رفت وآمد سنگینِ اظهارنظرها از سوی روسیه و اوکراین درباره ادعایی که هنوز هیچ مدرک قطعی برایش ارائه نشده، نشان می دهد جنگ اطلاعاتی در روند صلح بیش از حد پررنگ شده است که این رقابتی برای اثر گذاشتن بر ذهنیت ترامپ می باشد. رسانه های دولتی روسیه هم عکسی منتشر کردند که پوتین را سه شنبه در جلسه ای با مقامات در مسکو نشان می دهد؛ او بارها از رابطه اش با ترامپ برای جلو بردن مواضع خود استفاده کرده است.

هر دو طرف جنگ، ترامپ را مهم ترین اهرم خود برای چانه زنی بر سر یک توافق صلح می دانند و ماه هاست تلاش می کنند تصویر او از واقعیت میدان نبرد را به نفع خود بسازند؛ از ادعاهای روسیه درباره تصرف شهرهایی که هنوز کاملاً سقوط نکرده اند گرفته تا دیر اعلام کردن سقوط برخی شهرها از سوی اوکراین. کی یف و مسکو همچنین مدام همدیگر را متهم می کنند که برای رسیدن به صلح انعطاف ندارند و می خواهند روند گفت وگوها را خراب کنند. با وجود نزدیک به یک سال تلاش ناموفق برای پایان جنگ، هنوز معلوم نیست ترامپ دقیقاً چه نگاهی به این درگیری دارد؛ اما به گفته تحلیلگران، روسیه در اثر گذاشتن بر برداشت او دست بالا را داشته و ترامپ هم امسال هم به خاطر برتری روسیه در میدان نبرد و هم به خاطر گرایش همیشگی او به این ایده که طرف قوی تر نهایتاً برنده می شود، چند بار به سود مسکو موضع گرفته است.

در مقابلِ روسیه، زلنسکی بارها مجبور شده برای اینکه روند دیپلماسی از هم نپاشد، سریع تر و فعال تر عمل کند: دائماً با طرف آمریکایی در تماس باشد و متحدان اروپایی را هم بسیج کند تا ترامپ را از موضعی که به روسیه نزدیک تر است دور کند. به گفته هری ندلکو، تحلیلگر ارشد مسائل اروپا، زلنسکی با مشکلی روبه روست که پوتین ندارد، چون پوتین نسبت به رییس جمهور اوکراین رابطه نزدیک تری با ترامپ دارد. او می گوید پوتین معمولاً می تواند کمی قبل از دیدار ترامپ با زلنسکی مستقیماً با رییس جمهور آمریکا صحبت کند، استدلالش را بی واسطه مطرح کند و جهت مذاکرات را تحت تأثیر قرار دهد.

دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، سه شنبه دوباره گفت روسیه در مذاکرات موضع سخت تری خواهد گرفت، اما توضیح نداد مسکو دقیقاً چه تغییراتی در خواسته هایش می دهد. او به خبرنگاران گفت روسیه روند مذاکره و گفت وگو را عمدتاً با آمریکایی ها ادامه می دهد . الکساندر کوتس، خبرنگار روزنامه کومسومولسکایا پراودا ، در یادداشتی که بازتاب دهنده فضای غالب بود نوشت حالا وقت درآوردن دستکش ها در برابر این ناپلئون شهرستانی (تعبیری تحقیرآمیز برای زلنسکی) رسیده و خواستار پاسخی قاطع و ویرانگر شد.

در مقابل، مقام های اوکراینی برای رد ادعای روسیه گفتند مسکو درباره تعداد پهپادهایی که فرضا وارد نووگورود شده اند، حرف های متناقض زده است. یک مقام ارشد فرانسوی که نخواست نامش فاش شود نیز این ارزیابی را تأیید کرد و گفت هیچ شواهدی برای پشتیبانی از ادعاهای مسکو وجود ندارد. با این حال، هند، پاکستان و امارات متحده عربی بیانیه هایی صادر کردند و حمله ادعایی را محکوم کردند.

وقتی دوشنبه از ترامپ پرسیدند آیا گزارش اطلاعاتی یا مدرکی دیده که ادعای روسیه را تأیید کند یا نه، گفت: بعداً می فهمیم. شما می گویید شاید حمله ای اتفاق نیفتاده باشد؛ این هم ممکن است، ولی رییس جمهور پوتین امروز صبح به من گفت که اتفاق افتاده است. در هفته های اخیر که مذاکرات بر سر مسائل سرزمینی گیر کرده، بخش زیادی از جنگ روایت ها بر این می چرخد که کدام طرف در میدان نبرد دست بالا را دارد. اوایل دسامبر پوتین خبرنگاران را دعوت کرد بیایند خودشان ببینند که روسیه شهر کوپیانسک در شمال شرق اوکراین را گرفته است؛ اما حدود ده روز بعد زلنسکی به همان شهر رفت و کنار تابلوی ورودی فیلم گرفت و گفت کوپیانسک عمدتاً دست اوکراین است.

ولادیمیر پوتین دوشنبه در دیدار با فرماندهان ارشد در کرملین گفت نیروهای روسیه حالا فقط حدود 9 مایل با شهر صنعتی مهم زاپوریژیا فاصله دارند و به ارتشش دستور داد این شهر را در آینده نزدیک تصرف کند. اما منتقدان یادآوری می کنند که روسیه از سال 2022 تاکنون هیچ شهر بزرگ دیگری را نگرفته و به گفته تحلیلگران نظامی، مسکو نیروی کافی برای انجام چنین عملیات بزرگی را در اختیار ندارد.

با وجود این، روسیه در هفته های اخیر پیشروی هایی داشته؛ واقعیتی که اوکراین تلاش کرده آن را کم اهمیت نشان دهد. مثلاً فرماندهان ارشد اوکراینی با تأخیر پذیرفتند که شهرک سیورسک در شرق، هفته گذشته به دست روسیه افتاده است. همچنین روز دوشنبه، ژنرال اولکساندر سیرسکی، فرمانده کل نیروهای اوکراین، درباره وضعیت پوکروفسک ارزیابی نسبتاً خوش بینانه ای ارائه داد و گفت روس ها فقط حدود نیمی از آن را در اختیار دارند.

اما نقشه های میدانیِ گروه های مستقل نشان می دهد حدود دو سوم شهر پوکروفسک در کنترل روسیه است و حتی بعضی سربازان اوکراینی در محل هم پذیرفته اند که شهر تقریباً از دست رفته است. برای همین، کنترل روایتِ پیشروی ها در دونتسک برای هر دو طرف حیاتی شده؛ چون یکی از خواسته های اصلی کرملین برای پایان جنگ این است که اوکراین همان بخش باقی مانده از دونتسک را هم که هنوز در اختیار دارد واگذار کند؛ درخواستی که برای کی یف یک خط قرمز و کاملاً غیرقابل قبول است.

روسیه می گوید پیشروی اش در دونتسک دیر یا زود انجام می شود و اوکراین بهتر است همین حالا حتی اگر به معنی واگذاری بخشی از خاک باشد پای توافق بیاید تا اینکه با ادامه دفاع، تلفات بیشتری بدهد. ترامپ هم بعد از دیدارش با زلنسکی در یکشنبه همین حرف را تکرار کرد و گفت اوکراین بهتر است توافق کند تا اینکه در ماه های آینده در میدان نبرد ببازد . اوکراین برای مقابله با این روایت، روی کند بودن پیشروی روسیه دست می گذارد و می گوید مسکو برای گرفتن بخش باقی مانده دونتسک به چند ماه دیگر هم نیاز دارد. زلنسکی حتی در دیدار ماه اوت در دفتر کاخ یفید با ترامپ، با نشان دادن نقشه میدان نبرد استدلال کرد که روسیه در بیش از هزار روز قبل از آن دیدار، کمتر از یک درصد از خاک اوکراین را تصرف کرده است.

در تصویری، یک سرباز اوکراینی در دونتسک آسمان را برای پیدا کردن پهپادهای روسی زیر نظر دارد؛ اوکراین هم با همین خط روایت می گوید پیشروی روسیه کند است و گرفتن باقی مانده دونتسک ماه ها طول می کشد. هم زمان، هر دو طرف تلاش کرده اند با ذهنیت اقتصادی و معامله محور ترامپ بازی کنند و از توافق های پرسود به عنوان بخشی از مصالحه نهایی حرف بزنند. در همین چارچوب، طرح صلحی که کیریل دیمیتریف، مذاکره کننده ارشد روسیه و رییس صندوق ثروت ملی این کشور ماه گذشته با نمایندگان آمریکایی تهیه کرد، بندی داشت که بر اساس آن آمریکا وارد همکاری اقتصادی بلندمدت با مسکو می شد.

اوکراین هم در مذاکرات، روی یک بسته مالی برای بازسازی پس از جنگ حساب می کند که آمریکا در آن نقش داشته باشد؛ زلنسکی گفته این بسته شامل ورود شرکت های آمریکایی، دادن شرایط ویژه برای توسعه و بازسازی اوکراین و تدوین یک توافق تجارت آزاد با ایالات متحده است. یکشنبه هم وقتی ترامپ در اقامتگاه مارالاگو در فلوریدا از زلنسکی استقبال می کرد، از پولی که می شود از بازسازی اوکراین به دست آورد ابراز شگفتی کرد و گفت ثروت زیادی در این کار نهفته است .