سال 2025 سال بسیار شلوغی برای پروازهای فضایی بود و ماموریت های موفقیت آمیزی را رقم زد؛ اما خالی از شکست هم نبود و موشک های برخی از این ماموریت ها آسیب دیدند و از تکمیل کار خود بازماندند.

به گزارش ایسنا، امسال شاهد رقم خوردن چندین نقطه عطف در مرزهای نهایی بودیم؛ از جمله اولین فرود کاملاً موفق خصوصی روی ماه و ورود رسمی موشک سنگین نیو گلن (New Glenn) شرکت بلو اوریجین (Blue Origin) به صحنه پروازهای فضایی اما تعدادی شکست نیز وجود داشتند که برخی از آنها بسیار چشمگیر بودند.

به نقل از اسپیس، یک نکته را باید در نظر داشت و آن نکته این است که قرار گرفتن در فهرست زیر شرم آور نیست. پرواز فضایی دشوار است و گاهی اوقات کوتاه آمدن هم بخشی از این معامله به شمار می رود. به عنوان مثال، شرکت اسپیس ایکس (SpaceX) برای رسیدن به مدار زمین برای اولین بار، چهار تلاش داشت و وضعیت امروز آن قابل توجه است.

در این گزارش، خلاصه ای از 12 مورد از به یادماندنی ترین اتفاقات ناگوار سال 2025 برای پروازهای فضایی آورده شده است.

موشک استارشیپ (Starship) شرکت اسپیس ایکس که بزرگترین و قوی ترین موشک ساخته شده تا به امروز است، در سال 2025 پنج بار در پروازهای آزمایشی زیرمداری از تاسیسات استاربیس (Starbase) این شرکت در جنوب تگزاس پرتاب شد. سه پرتاب اول کاملاً طبق برنامه پیش نرفتند.

در 16 ژانویه مرحله اول استارشیپ که یک تقویت کننده بزرگ به نام سوپر هوی (Super Heavy) است، با موفقیت به استاربیس بازگشت و توسط بازوهای چاپستیک برج پرتاب گرفته شد اما مرحله بالایی استارشیپ کمتر از 10 دقیقه پس از پرتاب منفجر شد و بقایای آن بر فراز جزایر تورکس و کایکوس بارید. نتیجه مشابهی در پرواز آزمایشی 6 مارس رخ داد که دومین پرتاب استارشیپ در سال 2025 و هشتمین پرتاب در کل بود.

نهمین پرواز که در 27 مه انجام گرفت، برای استارشیپ به نوعی یک گام رو به عقب بود زیرا هر دو مرحله آن زودتر از موعد از کار افتادند؛ هرچند فضاپیمای شیپ (Ship) مدت زمان بسیار بیشتری نسبت به پروازهای هفتم و هشتم پرواز کرد. چند هفته بعد در 18 ژوئن این برنامه با شکست دیگری روبه رو شد. فضاپیمای شیپ که اسپیس ایکس برای دهمین پرواز آماده می کرد، در یک ایستگاه آزمایشی در استاربیس منفجر شد.

با وجود این مشکلات، اسپیس ایکس و استارشیپ دوباره به اوج بازگشتند. این وسیله نقلیه از پروازهای دهم و یازدهم که به ترتیب در 26 اوت و 13 اکتبر پرتاب شدند، سربلند بیرون آمد. اسپیس ایکس اکنون در حال آماده سازی استارشیپ برای اولین پرواز آزمایشی نسخه سوم آن است. نسخه سوم استارشیپ، یک نسخه بزرگتر و قوی تر با توانایی رسیدن به مریخ خواهد بود که اسپیس ایکس مدت هاست رسیدن به آن را برای این وسیله نقلیه در نظر دارد.

شرکت ژاپنی آی اسپیس (ispace) در روز پنجم ژوئن تلاش کرد تا فرودگر رزیلینس (Resilience) خود را روی ماه فرود بیاورد اما موفق نشد. این وسیله نقلیه به شدت به خاک خاکستری در دریاوار دریای سرما (Mare Frigoris) برخورد کرد. این دومین شکست آی اسپیس بود که در تلاش برای فرود روی ماه در آوریل 2023 نیز شکست خورد.

به نقل از رویترز، این شرکت اعلام کرد که رزیلینس در اندازه گیری فاصله خود تا سطح ماه مشکل داشته و نتوانسته است سرعت فرود را به اندازه کافی کاهش دهد. این شرکت افزود که پس از یک فرود سخت، نتوانسته با رزیلینس ارتباط برقرار کند.

با وجود این، نکات مثبت بسیاری در هر دو ماموریت وجود داشت. فرودگر این شرکت در هر دو ماموریت با موفقیت به مدار ماه رسید و به تعدادی از نقاط عطف دست یافت اما در مراحل پایانی فرود با شکست روبه رو شد. آی اسپیس قصد دارد در سال 2027 دوباره تلاش کند.

در 6 مارس، فرودگر رباتیک آتنا (Athena) ساخت شرکت آمریکایی اینتویتیو ماشینز (Intuitive Machines) به همراه یکی از محموله های علمی ناسا با موفقیت روی ماه فرود آمد اما خیلی زود واژگون شد. واژگونی آتنا مانع از استقرار درست برخی از محموله ها شد و فرودگر نتوانست نور خورشید کافی را برای شارژ مجدد باتری های خود جمع آوری کند. اینتویتیو ماشینز یک روز بعد اعلام کرد که آتنا از بین رفته است.

این دومین نتیجه مشابه در کمی بیش از یک سال برای شرکت اینتویتیو ماشینز بود. این شرکت در فوریه 2024 با فرود فضاپیمای اودیسیوس (Odysseus) خود روی ماه تاریخ ساز شد اما سرنوشت اودیسیوس نیز واژگونی بود زیرا یکی از پایه هایش هنگام فرود شکست و ماموریتش کوتاه شد.

به نقل از سی ان ان، انتظار می رفت آتنا حدود 10 روز فعالیت کند و سپس با فرا رسیدن شب قمری بر فراز محل فرود خود در فلات Mons Mouton که حدود 160 کیلومتر از قطب جنوب ماه فاصله دارد، خاموش شود.

اگر همه چیز طبق برنامه پیش برود، شرکت اینتویتیو ماشینز به زودی به ماه باز خواهد گشت. سومین ماموریت رباتیک این شرکت برای ناسا در حال حاضر برای نیمه اول سال 2026 برنامه ریزی شده است.

امسال چهار تلاش ناموفق برای فرود در طول پرتاب های مداری وجود داشت که با تقویت کننده های مرحله اول موشک نیو گلن شرکت بلو اوریجین در 15 ژانویه، فالکون 9 (Falcon 9) شرکت اسپیس ایکس در روز سوم مارس، ژوکو-3 (Zhuque-3) شرکت لنداسپیس (Landspace) در روز سوم دسامبر و لانگ مارچ 12ای (Long March 12A) چین در 22 دسامبر انجام شدند.

قرار دادن هیچ کدام از این ماموریت ها در فهرست ماموریت های شکست خورده کاملاً منصفانه نیست زیرا هر چهار موشک طبق برنامه به مدار رسیدند و مدت زمان فرود آوردن تقویت کننده برای آنها یک هدف ثانویه بود. به علاوه، این اولین پرواز برای نیو گلن، ژوکو-3 و لانگ مارچ 12ای بود. از دست دادن فالکون 9 تنها مشکل فرود اسپیس ایکس در سال جاری از بین بیش از 160 تلاش به شمار می رفت. با وجود این، این ماموریت ها از نظر فنی شکست خوردند.

استارت آپ کره جنوبی اینواسپیس (Innospace) امسال نیز تاریخ ساز شد و اولین موشک مداری خصوصی این کشور را در 22 دسامبر پرتاب کرد. با وجود این، آن موشک موسوم به هانبیت-نانو (Hanbit-Nano) حدود یک دقیقه پس از پرواز دچار نقص فنی شد و به زمین سقوط کرد.

بنابراین، می توان گفت که سال 2025 سال سختی برای اولین پرتاب موشک ها بود اما این موضوع چندان تعجب آور نیست زیرا همیشه به ندرت پیش آمده که یک پرتابگر جدید اولین پرتاب خود را با موفقیت انجام دهد.

به نقل از نکست اسپیس فلایت، اینواسپیس با این ماموریت قصد داشت در مجموع هشت محموله معمولی را پرتاب کند. در میان آنها پنج ماهواره کوچک با اهداف عملی مانند جمع آوری داده های اقلیمی و زیست محیطی، توسعه فناوری و آموزش و سه محموله آزمایشی برای تأیید فناوری های جدید و ایمن سازی داده ها در محیط فضا به چشم می خورد.

در 29 ژوییه، شرکت استرالیایی گیلمور اسپیس (Gilmour Space) موشک اریس (Eris) خود را از پایگاه فضایی مداری بوون (Bowen Orbital Spaceport) در ساحل کویینزلند به فضا پرتاب کرد.

این اولین تلاش برای پرتاب مداری یک موشک ساخت استرالیا بود اما اریس خیلی زود به زمین بازگشت و 14 ثانیه پس از پرتاب، از سکو به پهلو سر خورد و به زمین افتاد.

در 30 مارس، شرکت آلمانی آیسار ایروسپیس (Isar Aerospace) موشک اسپکتروم (Spectrum) خود را از پایگاه فضایی آندویا در نروژ پرتاب کرد. این اولین پرتاب اسپکتروم و اولین پرواز مداری از خاک اروپا بود اما این پرتاب خیلی دوام نیاورد زیرا موشک 18 ثانیه پس از پرواز دچار نقص فنی شد، به زمین سقوط کرد، منفجر شد و یک گوی آتشین نارنجی رنگ را در منظره ای زیبا ایجاد کرد.

با وجود این شکست، آیسار ایروسپیس در حال بازگشت به اوج خود است. این شرکت در حال حاضر برای دومین پرتاب خود آماده می شود که آن هم از آندویا انجام خواهد شد.

در 21 دسامبر موشک H3 ژاپن هنگام پرتاب ماهواره ناوبری میچیبیکی 5 (Michibiki 5) با مشکل در مرحله دوم خود روبه رو شد. این موشک، میچیبیکی 5 را به مدار مناسب نرساند و مقامات آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن (JAXA) اعلام کردند که ماهواره از دست رفته است.

به نقل از ای پی نیوز، ماساشی اوکادا (Masashi Okada) از مدیران آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن و مدیر پرتاب، آن زمان طی یک نشست خبری گفت که احتراق موتور مرحله دوم موشک به طور غیرمنتظره ای دچار قطع زودهنگام شده است و جدایی بعدی ماهواره از موشک قابل تأیید نیست. همچنین، اوکادا خاطرنشان کرد این که آیا ماهواره به فضا رفته یا به کجا رسیده است، مشخص نیست و آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن در حال بررسی داده ها برای تعیین علت این اتفاق و سایر جزییات است.

موشک Ceres-1 شرکت Galactic Energy در آتش سوخت. این موشک که در 9 نوامبر از مرکز پرتاب ماهواره جیوکوان(Jiuquan) در شمال غربی چین پرتاب شد، دو ماهواره تجاری رصد زمین و یک ماهواره ساخت یک دانشگاه چینی را حمل می کرد. براساس گزارش رسانه ها، سه مرحله اول پرتاب موشک به خوبی انجام شدند اما مرحله چهارم و نهایی آن دچار یک ناهنجاری شد که ماموریت را با شکست روبه رو کرد.

ممکن است امسال یک شکست دیگر نیز در پرتاب موشک چین رخ داده باشد. ظاهراً یک موشک کوایژو 1ای (Kuaizhou 1A) ساخت شرکت اکس پیس (ExPace) زیرمجموعه شرکت علم و صنعت هوافضای چین (CASIC) پیش از پرتاب در اول مارس، روی سکوی پرتاب در جیوکوان منفجر شد؛ هرچند گزارش های مربوط به شکست آن هنوز تأیید نشده است.

موشک دومرحله ای ژوکو-2 (Zhuque-2) شرکت لنداسپیس در ششمین ماموریت خود که در 14 اوت از مرکز پرتاب ماهواره جیوکوان در شمال غربی چین پرتاب شد، شکست خورد. لنداسپیس، محموله های روی موشک را فاش نکرد.

این دومین شکست برای ژوکو-2 بود که موتورهای آن مانند موتور رپتور (Raptor) ابرموشک استارشیپ شرکت اسپیس ایکس، متان مایع و اکسیژن مایع می سوزانند.

موشک آلفا (Alpha) شرکت آمریکایی فایرفلای ایرواسپیس (Firefly Aerospace) روز 29 آوریل در ششمین ماموریت خود از کالیفرنیا به فضا پرتاب شد و یک موشک را برای شرکت لاکهید مارتین (Lockheed Martin) به مدار پایین زمین برد. مرحله بالایی آلفا حدود 320 کیلومتر بالا رفت اما به دلیل مشکلی که اندکی پس از جداسازی مرحله پیش آمد، نتوانست به سرعت مداری برسد و محموله از بین رفت.

فایرفلای مشکل را تشخیص داد و شروع به آماده سازی برای بازگشت آلفا به پرواز کرد اما در روز 29 سپتامبر با مشکل دیگری روبه رو شد. تقویت کننده مرحله اول هنگام آزمایش روی پایه منفجر شد. این شرکت مشکل را به بروز خطا در جریان فرآیند ادغام نسبت داد و قصد دارد پرواز بعدی را با مرحله اول متفاوت در اوایل سال 2026 انجام دهد.

موشک PSLV-XL هند که روز 17 مه از مرکز فضایی ساتیش داوان (Satish Dhawan) پرتاب شد، ماهواره رادار رصد زمین EOS-09 را برای سازمان تحقیقات فضایی هند (ISRO) حمل می کرد اما EOS-09 به مقصد نرسید زیرا PSLV-XL حدود 6 دقیقه پس از پرواز در مرحله سوم خود دچار مشکل شد و ماهواره از بین رفت.

به نقل از اسپیس نیوز، به نظر می رسید که پرتاب تا کمی بیش از 6 دقیقه پس از پرتاب و در طول احتراق مرحله سوم سوخت جامد موشک طبق برنامه پیش رفت اما بررسی های دورسنجی نشان دادند که سرعت موشک رو به کاهش گذاشته و از نمودار برنامه ریزی شده منحرف شده است. پخش اینترنتی پرتاب توسط سازمان تحقیقات فضایی هند (ISRO) چند ثانیه پس از نمایش دورسنجی قطع شد.