حدود یک ماه پس از درگذشت آیت الله طالقانی دو تن از اعضای دفتر ایشان که در آخرین ساعات حیات در کنارش بودند، درباره هدف های انسانی و اجتماعی مرحوم آیت الله طالقانی در آخرین روزهای عمرش توضیحاتی دادند و جزییات مذاکره سفیر شوروی با آیت الله طالقانی را که در همان شب رخ داده بود، تشریح کردند. در ادامه مشروح سخنان این دو را که روز چهارشنبه 18 مهر 58 در کیهان منتشر شد، می خوانید:

به گزارش خبرآنلاین، مهندس اسماعیل زاده یکی از اعضای دفتر آیت الله که تا یک ساعت قبل از فوت آیت الله طالقانی به اتفاق شانه چی عضو دیگر این دفتر در خدمت ایشان بودند گفت:

آن شب مرحوم آقای طالقانی ملاقاتی با سفیر شوروی داشتند. سفیر شوروی برای آن آمده بود که اطمینان دهد دولت وی هیچ گونه مداخله ای در جریان کردستان نداشته است. در این ملاقات مطالب بسیار دیگری نیز مطرح شد ازجمله این که حضرت آیت الله طالقانی مکتب اسلام را برای سفیر شوروی تشریح کرد و سفیر شوروی گفت اگر اسلام این است پس بین مکتب ما و اسلام اختلاف زیادی وجود ندارد.

مهندس اسماعیل زاده اضافه کرد: آن شب حال حضرت آیت الله طالقانی بسیار خوب بود و قیافه بشاشی داشتند ولی همان طور که قبلا هم چند بار اتفاق افتاده بود 20 دقیقه بعد از نیمه شب هنگام خداحافظی گفت کمی سرم درد می کند.

شانه چی نیز ضمن یادآوری آن شب گفت: ایشان به مسئله شوراها اشاره کردند و اصرار داشتند که شوراها هرچه زودتر تشکیل شود تا مردم باورشان بشود که رای و عقیده آنان در حکومت اسلامی در نظر گرفته می شود و آیت الله طالقانی به نظام شورایی علاقه خاصی داشتند وی می گفت: به نظر من شوراها به این طریق و با این عجله که می خواهد انجام گیرد نتیجه مطلوبی به دست نمی دهد.

شانه چی که امور سیاسی دفتر را به عهده داشت گفت: آن طور که آقای طالقانی می خواستند انتخابات شوراها باید در هر بخش و شهر و شهرستان از سوی افراد محله های آن شهر و محل انجام گیرد و به طور مثال تهران به 50 یا 60 محله تقسیم شود و هر محل چند نفر از معتمدان خود را دعوت کند تا یک انتخابات موقت برای همان محل تشکیل دهند و چند نفر امور اجرایی آن شورا را به عهده داشته باشد و این شوراهای محلی نمایندگانی برای شورای شهر معرفی کنند و شورای شهر نیز نمایندگانی برای شورای استان و شوراهای استان نمایندگان مجلس شورای ملی را برگزینند، بدین طریق مخارج انتخابات از بین می رود.

مردم نمایندگان خود را می شناسند و شوراهای محلی خود امور مربوط به محل را به عهده می گیرند و دست دولت را برای امور دیگر باز می گذارند. در حالی که در سیستم حزبی وقتی حزبی کاندیدا معرفی کرد که این کاندیداها فقط نمایندگان 30 یا 40 نفر از موسسین آن حزب هستند و دیگران یعنی اعضای حزب بدون شناختن کاندیداها به آن ها رای می دهند در حالی که حتی نام آن ها را هم به درستی نمی دانند. به نظر آیت الله طالقانی تعداد نمایندگان شوراهای شهر را نباید محدود کرد، باید به همه گروه ها و طبقات فرصت داد در سرنوشت خود سهیم باشند.

شانه چی اضافه کرد: مردم در این 70 سال نتوانستند از اسلام راستین سخن بگویند درنتیجه آگاهی های خود را از دست داده اند. از این رو باید اول اسلام را از طریق روحانیون در مساجد به مردم آموزش داد و آن گاه خواهیم دید که خودشان از اصول اسلام پیروی خواهند کرد.

شانه چی در مورد اصل ولایت فقیه گفت: ولایت فقیه در اسلام مستتر است و نمی دانم چرا این همه بحث انگیز شده است! آنان که اسلام را می شناسند می دانند که فقیه باید در امور جامعه نظارت داشته باشند، فقطه نخست وزیر با رییس جمهور نیست مقامش خیلی بالاتر است. فقیه رهبر است و نباید کسی از آن بیم داشته باشد.