علی ربیعی طی یادداشتی در روزنامه اعتماد نوشت: هر سال در روز خبرنگار موضوعات مختلفی از زندگی مربوط به روزنامه نگاری و خبرنگاری در کشور را مرور می کنم. عدم امنیت شغلی، درآمد کم، کار مداوم در چند رسانه و از همه مهم تر مخاطرات شغلی (با تلقی شدن خبرنگار به عنوان نوعی سوژه امنیتی) شرایط کار این قشر را دشوار کرده است، به خصوص اگر در رسانه ای مستقل و منتقد هم قلم بزنند. با این وجود، نگاه جامعه به این قشر، همواره نگاهی همدلانه توام با احترام بوده است.

روز خبرنگار در ایران با شلیک دو گلوله از سوی جهل و نادانی و تروریسم بر پیکر یک خبرنگار (شهید صارمی) آغاز شد و امسال نیز روز خبرنگار را با یاد دوازده خبرنگار خونین پیکر در دفاع ملی دوازده روزه گرامی می داریم. برآنم تا این یادداشت را با استفاده از مطالبی که روزنامه نگاران در نشست اخیر در خصوص خبرنگاری در جنگ بیان کردند، به رشته تحریر درآورم: سرگه بارسقیان از روزنامه نگاران باسابقه با بیان این جمله عمیق که جنگ ها با کلمات آغاز می شوند گفت: باید نقش دستگاه های تبلیغاتی و عملیات روانی متجاوزین به ایران را مهم دانست. بارسقیان همچنین به یک نکته بسیار مهم اشاره کرد: به دلایلی همچون نگاه محدودکننده، ایران فاقد رسانه ای بود که صدای ما را به جهان برساند. این ضعف بزرگ ساختار رسانه ای ایران است.

سرگه با طرح یک پرسش مهم که چه کسی مسوول حفظ امنیت روانی جامعه است، بر این نکته تاکید کرد که جنگ علاوه بر خانه، روح و روان جامعه را نیز مورد آسیب قرار می دهد. به نظر من، باید زمینه سازی برای شنیدن صداهای متکثر در داخل کشور فراهم شود که قادر باشند در هر بزنگاهی آزادنه و نقادانه بنویسند به نحوی که شاهد رشد و بالندگی خبرنگاری و روزنامه نگاری مطرح در سطح منطقه و جهانی باشیم. تداوم این روند، سبب ظهور یادداشت نویسان و تحلیلگران ایرانی وطن دوست در سطح بین المللی خواهد شد.

به گفته هادی حیدری کاریکاتوریست شناخته شده، قوام امنیت ملی با تقویت رسانه ممکن می شود. باید سیاستگذاران زمینه رشد رسانه ها را فراهم آورند. هادی یکی از موضوعات مهم رسانه های ایرانی را (به درستی) از دست رفتن مرجعیت رسانه ای از داخل به خارج می داند. روزنامه نگاران با تعدد نهادهای نظارتی مواجهند که حتی با هم رقابت نیز می کنند.

از سوی دیگر با پدیده تبعیض در نظارت روبه رو هستیم به این معنا که انتشار یک مطلب وابسته به آن است که چه کسی مطلب را در چه رسانه ای نوشته است. هادی راه اندازی شبکه های خصوصی رسانه ای و شنیده شدن حرف مردم در داخل را برای شرایط ایران امروز ضروری می داند. حیدری بر ضرورت ایجاد ستاد مشترک رسانه ای متشکل از افرادی که دل در گرو ایران دارند، تاکید کرد که به نظر من، این یک تاکید درست و بجاست.

مهرک محمودی از روزنامه نگاران حوزه فناوری، با اشاره به نکته ظریفی در خصوص تمام شدن تقسیم بندی جنگ دیده ها و جنگ ندیده ها گفت: مفهوم همبستگی در روزنامه نگاری، منحصر به همبستگی با دولت نیست، بلکه همبستگی با مردم نیز از جایگاه بسیار مهمی برخوردار است، در واقع خبرنگاری در جنگ نوعی حرکت در میانه است که نه تنها اشتباه نیست، بلکه ضروری است.

محمودی همچنین مساله اینترنت، رسانه داری و خبرنگاری را به بحث گذاشت و با مطرح کردن موضوع تعدیل های اجتناب ناپذیر در رسانه های اینترنتی، خصوصا با وضعیت کنونی اینترنت، تاب آوری رسانه ها را تنها برای زمانی کوتاه برآورد کرد. به تعبیر مهرک محدودیت اینترنت به گونه ای است که در زمان جنگ، در ایران اخبار دست دهم تولید شد و رسانه های خارجی متعدد سازنده روایت اول از مسائل ایران بودند. اینترنت به مثابه ابزار مبارزه برای رسانه در دوران جنگ است. دو عامل اینترنت و ترس امنیتی موجب عقب ماندن خبری و از دست دادن فضا بوده است. اتفاقا هادی حیدری هم ساختن روایت اول را مهم می دانست که متاسفانه در دوران جنگ این امکان از روزنامه نگاری داخلی گرفته شد.

غزل خضرتی ، یادداشت نویس و خبرنگار میدانی معتقد است نگاه امنیتی به رسانه ها، مانع از اطلاع رسانی اعتمادساز و در نتیجه ایجاد ضعف در مقابله با رسانه های خارجی شد. (البته تعداد زیادی از روزنامه نگاران علاوه بر محدودیت های دیگر، بر موضوع خودسانسوری بر اثر واهمه از پیامدهای نوشتن، اشتراک نظر داشتند.) غزل معتقد است اجازه تهیه گزارش به روزنامه نگاران از جنایات صهیونیست ها در حمله به اماکن داده نمی شد و این امر منحصرا برای صدا و سیما مهیا بود که در نتیجه سبب عدم همراهی سایر رسانه ها شد.

من معتقدم تهیه خبر از آثار تخریب با ایجاد امکان مستندسازی و رساندن صدای آسیب دیدگان از تجاوز، مقوم منافع امنیتی بوده و پرفایده تر از برخی ملاحظات در نظر گرفته شده عمل می کند.

در پایان نیز اکبر منتجبی ، رییس انجمن صنفی روزنامه نگاران گفت: تحمیل شرایط از جنبه های مختلف به رسانه ها، آن ها را تبدیل به شبه رسانه کرده است. فقدان تولیداتی با ارزش خبری باعث عقب ماندگی می شود. وی با نقد این نکته که نباید تبدیل به کارخانه تولید سکوت شد، بر ضرورت رفع محدودیت و همچنین تقویت و حمایت از رسانه ها تاکید کرد. منتجبی از موضع دفاع از روزنامه نگاران، با ابراز نگرانی از بیکار شدن 150 روزنامه نگار، خواستار حمایت دولت از امنیت شغلی خبرنگاران شد.

از نکات مهم و قابل تامل در این نشست، بیان نظرات و نکات از سوی حضار در جلسه بود. روزنامه خوانی باتجربه، از لابه لای مطالب و صداهای شنیده شده به یک پدیده قابل توجه در فضای سیاسی و رسانه ای کشور اشاره کرد و گفت: عده ای به نام امریکاستیزی، امریکادوستی انجام می دهند.

من این امر را یک پدیده تلخ در دهه های اخیر ایران می دانم. ببینید آنان که هر صدای مخالف خود را، امریکایی می خوانند چگونه آب به آسیاب رژیم صهیونیستی ریختند. وقتی یک هنرمند، نویسنده یا کنشگر سیاسی در خط میانجیگری قرار می گرفت و نقدی مختصر داشت؛ صدای بیگانه قلمداد می شد و اینچنین بود که صدای واقعی بیگانگان و دشمنان این سرزمین هر روز بلندتر و بلندتر شد. بیان این روزنامه خوان در این نشست، زمینه یادداشت آینده ام خواهد بود.

در این روزهای دفاع میهنی، معلوم شد که چقدر ظرفیت های ملی نادیده داریم. روزنامه نگاری که بعد از خروج از زندان، در روزهای جنگ علیه رژیم اسراییل نوشت. فیلسوفی که در غربت، سروش رسوایی بیگانگان علیه ایران شد. بانوی خبرنگاری که با عرق وطن، تلاش کرد حتی از تریبون رسانه های بیگانه، فرصتی برای دفاع از واقعیت میهن و رسوایی تجاوزگران بسازد. اینها هسته سخت ایران هستند.