بامداد 10 مرداد 1404 زلزله ای با بزرگای 3.2 در نزدیکی جوادآباد پیشوا ورامین رخ داد. این زلزله تکرار زلزله های مرداد ماه در دشت رامین و در مجاورت پیشواست. 12 مرداد 1402 نیز زلزله ای با بزرگای 3.5 جوادآباد از توابع شهرستان ورامین را لرزاند. زلزله در پهنه گسل پیشوا و در نزدیکی کانون زلزله های 22 و 23 مرداد 94 نیز در محدوده جوادآباد ورامین رخ داد.

به گزارش اعتماد ، نزدیکی به تهران موجب توجه بیشتر به این زلزله ها شده و قرار داشتن کانون این زلزله ها در منطقه ورامین و همچنین تشکیل یک خوشه لرزه ای روی گسل پیشوا می تواند مقدمه رخداد مهم تری روی همین گسل باشد. جمعیت جوادآباد حدود 40 هزار نفر؛ شهرستان ورامین حدود 700 هزار نفر و در چهار شهرستان ورامین، قرچک، پیشوا و پاکدشت حدود یک میلیون و 700 هزار نفر در سال 1404 برآورد می شود.

فعالیت های لرزه ای می توانند تحت اثر تغییرات مقدار آب در آبرفت های روی پوسته بالایی قرار بگیرند که می تواند فراوانی زلزله های کوچک تر را افزایش بدهد. خشکسالی ها و فصل های خشک پس از آن می توانند نقش مهمی در این پدیده داشته باشند. رابطه بین خشکسالی و زلزله، به ویژه در مناطق خشک، به ویژه در دهه اخیر در غرب امریکا و در ایران مورد توجه قرار گرفته است. در یک خشکسالی طولانی مدت، آبی که معمولا زمین و سفره های آب زیرزمینی را اشباع می کند، تبخیر یا تخلیه می شود، به ویژه به دلیل فعالیت های انسانی مانند پمپاژ آب های زیرزمینی. این از دست دادن مقدار زیادی وزن آب از پوسته منجر به کاهش فشار بر سنگ زیرین می شود. این فرآیند تخلیه پوسته نامیده می شود.

منطقه ورامین به ویژه در سال های اخیر، خشکسالی شدید و مداومی را تجربه کرده است. استان تهران، که شامل منطقه ورامین نیز می شود، آب و هوای خشک و نیمه خشک طبیعی دارد. تغییرات اقلیمی این وضعیت را تشدید کرده و منجر به خشکسالی های مکرر و شدید شده است.

خشکسالی منجر به کاهش شدید سطح آب در سدهایی شده که آب تهران را تأمین می کنند، از جمله سدهای ماملو، لتیان، لار و کرج. از ماه ها قبل مقامات گزارش دادند که میزان بارندگی در استان تهران کمترین میزان در 57 سال گذشته بوده است. این امر منجر به بحران شدید آب شده است. یکی از پیامدهای عمده و مستند خشکسالی، استخراج بیش از حد و شدید آب های زیرزمینی است. دشت ورامین، به ویژه، به دلیل تخلیه سفره های آب زیرزمینی، فرونشست قابل توجه زمین را تجربه کرده است.

وضعیت خشکسالی در منطقه تهران - ورامین، به ویژه در پنج سال اخیر رو به وخامت و تقریبا مداوم است. وقتی وزن آب بر آبرفت های بخش فوقانی پوسته بالایی فشار می آورد، به قفل و پایدار نگه داشتن گسل ها کمک می کند. وقتی این وزن برداشته می شود، پوسته به میزان اندکی به حالت اولیه خود برمی گردد که می تواند فشار بر گسل های مجاور را تغییر بدهد. این تغییر کوچک در تنش می تواند برای ایجاد زلزله کافی باشد، به خصوص اگر گسل از قبل به نقطه شکست خود نزدیک شده باشد.

ماه مرداد اغلب اوج فصل خشک در بسیاری از مناطق خشک و نیمه خشک مانند استان تهران است. اثرات خشکسالی طولانی مدت - حداکثر برداشت آب و تخلیه بعدی پوسته - در بیشترین حد خود در مرداد ماه قرار دارند. اثرات تجمعی خشکسالی می تواند بر فعالیت لرزه ای اثر بگذارد و مرداد را به دوره ای تبدیل می کند که تغییرات تنش روی گسل ها بیشترین اهمیت را دارد.

با آغاز آبگیری سد ماملو در سال 1385 و بهره برداری از سد در سال 1389 گسترش تعداد و عمق چاه های عمیق در دشت، تغییر در رژیم جریان آب زیرزمینی و کم شدن حجم آبخوان واضح است. بعد از احداث سد ماملو مقدار افت سطح آب زیرزمینی افزایش و به مرور زمان تراز سطح ایستابی نیز با کاهش مواجه شده است.

نواحی ای که دچار مقدار تخلیه آب و افت بیشتری در طول دوره آماری بود منطبق بر مناطق دارای نشست بیشتر در نقشه های فرونشست زمین هستند. این جذب متقاضیان آب به فشار بیشتر به آب های زیرزمینی می انجامد و به تدریج با حذف سفره آب زیرزمینی تعادل تنش روی گسل های منطقه نیز بیشتر به هم می ریزد. به این ترتیب می توان انتظار داشت تا گسل های منطقه تغییرات تنش و احتمالا تحریک بیشتر در جهت لرزه خیزی و تکانش رخداد زمین لرزه های متوسط و احتمالا شدید را تجربه خواهند کرد.

بر اساس برآورد آب منطقه ای در سال 98، حدود 3 هزار و 200 حلقه چاه در دشت ورامین وجود دارد. از این تعداد، 1760 حلقه مجاز و مابقی غیرمجاز هستند کل چاه های مجاز دشت ورامین را یک هزار و 694 حلقه با تخلیه 4/460 میلیون متر معکب در سال هستند. میزان ورودی منابع آب از محل بارش نزولات جوی، آب های زیرزمینی و بازگشت آب در دشت ورامین 379 میلیون مترمکعب است و مجموع برداشت آب 460 میلیون متر مکعب است که این امر نشان از کسری 81 میلیون مترمکعبی آبخوان در سال دارد.

سالانه با یک متر و 30 سانتی متر افت سطح آب زیرزمینی و 16 سانتی متر فرونشست زمین در سطح دشت های ورامین مواجه هستیم و در برخی مناطق این دشت، فرونشست ها ناهمگون است؛ ضمن آنکه گسل پیشوا ، قرچک و کهریزک در بخش هایی از این ناحیه فرونشست واقع است. این الزاما به معنی رخداد بلافاصله زلزله نیست، ولی نشان می دهد که زمینه رخداد زمین لرزه در گسل های فعالی که بدون رخداد فرونشست زمین نیز توانایی رخداد زمین لرزه را دارند، ایجاد شده است.