بازار سرمایه این روزها در گردابی از ابهامات اقتصادی گرفتار شده است. پس از ریزش سنگین دو هفته پس از تنش ها که شاخص کل را 12درصد و شاخص هم وزن را 11درصد پایین کشاند، هفته گذشته با حمایت های دولتی، از تزریق نقدینگی تا بیمه سهام، نشانه هایی از بهبود پدیدار شد و میانگین ارزش معاملات هفتگی در محدوده 5 تا 7هزار میلیارد تومان باقی ماند. از سوی دیگر صندوق های اهرمی که در هفته های اخیر وضعیت مساعدی نداشتند با وجود سبزپوشی در روزهای پایانی همچنان گزینه ای پرریسک برای سرمایه گذاران به شمار می روند.

به گزارش دنیای اقتصاد، گمانه زنی ها درباره مذاکرات سیاسی، امیدواری هایی ایجاد کرده، اما صحبت ها از فعال شدن مکانیسم ماشه همچنان بزرگ ترین نگرانی سهامداران است. در این میان گزارش های فصلی شرکت ها، به ویژه در برخی صنایع مثبت بوده، اما تاثیر آن ها گذرا به نظر می رسد و نمی تواند چندان گره از مشکلات بازار باز کند. باید عنوان کرد در صورت نبود اخبار جدید، هفته آینده بازار می تواند متعادل تر شود، اما هر خبر منفی سیاسی می تواند روند نزولی را احیا کند.

مریم محبی، کارشناس بازار سرمایه، در خصوص وضعیت هفته گذشته بازار عنوان کرد: بازار سرمایه هفته گذشته روند مطلوب تری را به نمایش گذاشت. با وجود این که بازار در روزهای پایانی هفته نشانه هایی از بهبود را بازتاب داد، اما همچنان با چالش های متعددی دست وپنجه نرم می کند. معاملات آپشن نیز شرایط مطلوبی را تجربه نمی کند و نشان دهنده عدم اطمینان سرمایه گذاران به روند بازار است. یکی از نکات قابل توجه معاملات هفته گذشته خروج نقدینگی تا روز سه شنبه بود. بااین وجود خروج سرمایه از بازار روز چهارشنبه متوقف شد. این موضوع نشان دهنده بازگشت انتظارات مثبت سهامداران و بهبود نسبی وضعیت بازار در آینده نزدیک است.

در این بین انتشار خبرهایی از مذاکرات سیاسی نیز اثر مثبتی بر بازار گذاشته و تا حدی به بهبود فضای روانی بازار کمک کرده است. بااین حال، انتشار هرگونه خبر منفی در حوزه مذاکرات یا نشانه هایی از فعال شدن مکانیسم ماشه می تواند تاثیر مخربی بر بازار سرمایه داشته باشد. این ابهام سیاسی همچنان به عنوان بزرگ ترین ریسک پیشروی بازار شناخته می شود. از سوی دیگر نقدینگی کل کشور طبق گزارش اخیر بانک مرکزی به بیش از 10هزار همت در پایان سال 1403 رسیده است. اگرچه این موضوع از منظر اقتصاد کلان نگران کننده بوده، اما برای بازار سرمایه در صورت عدم بروز تنش جدید می تواند به عنوان محرک مطلوب به عنوان مقصد سرمایه گذاری عمل کند. افزایش نقدینگی در اقتصاد به طور معمول به رشد تقاضا برای سهام منجر می شود، اما این اثرگذاری به عوامل متعددی از جمله ثبات سیاسی و اقتصادی بستگی دارد.

محبی وضعیت صندوق های اهرمی را این گونه مورد تحلیل و ارزیابی قرارداد: یکی از نکات برجسته معاملات روزهای پایانی هفته، معاملات صندوق های اهرمی بود. نوسان منفی این صندوق پس از تنش های اخیر پرتفو معامله گران این صندوق ها را با چالش جدی روبه رو کرده است. این صندوق ها در حال حاضر با 15 تا 20درصد زیر NAV معامله می شوند. به این معنا که سرمایه گذاران بابت اهرم دریافتی هزینه مالی اضافی پرداخت نمی کنند. بااین حال، ترکیب دارایی های این صندوق ها موجب شده که در دوره های نزولی بازار، زیان قابل توجهی به سهامداران تحمیل شود. ازاین رو معامله گری در این صندوق ها در شرایط کنونی بازار، به دلیل نوسانات بالا و ریسک های موجود، می تواند کمی دشوار باشد؛ بنابراین، سرمایه گذاران باید با احتیاط بیشتری در این حوزه عمل کنند. از سوی دیگر گزارش های فصلی شرکت ها در فصل مجامع می تواند به بهبود موقت فضای بازار کمک کند، اما تاثیر این گزارش ها به طور معمول کوتاه مدت و گذراست.

محبی ادامه داد: دو هفته پس از بازگشایی پرهیجان بورس پس از آتش بس میان ایران و اسراییل، بسته های حمایتی دولت از جمله تزریق نقدینگی و بیمه سهام کوچک، تا حدی توانسته است وضعیت نامطلوب بازار را بهبود بخشد. بااین حال، اثرگذاری این اقدامات کوتاه مدت بوده و بازار همچنان در انتظار نتایج قطعی مذاکرات سیاسی است. به نظر می رسد در مقطع فعلی عوامل اقتصادی در بازه زمانی کوتاه مدت و بلندمدت، تاثیر کمتری نسبت به مسائل سیاسی بر بازار دارند. نگرانی اصلی سهامداران همچنان به احتمال فعال شدن مکانیسم ماشه معطوف است که می تواند بازار را به شرایط ناپایدار هفته های گذشته بازگرداند.

محبی در پایان پیش بینی کرد: باتوجه به شرایط کنونی، درصورتی که در روزهای آینده اخبار منفی به بازار مخابره نشود، انتظار می رود که بورس در هفته آینده متعادل تر و باثبات تر از روزهای اخیر عمل کند. اما در بازاری که به شدت تحت تاثیر اخبار سیاسی قرار دارد، هرگونه تحول منفی می تواند بار دیگر بازار را به عقب بازگرداند. ازاین رو به سهامداران توصیه می شود با دید بازتر و هیجان کمتر به معامله گری بپردازند و از تصمیم گیری های شتاب زده پرهیز کنند.

هاتف شاملو، کارشناس بازار سرمایه، در خصوص وضعیت روزهای گذشته بازار اظهار کرد: پس از ریزش سنگین 12 درصدی شاخص کل و 11 درصدی شاخص هم وزن بازار سرمایه هفته گذشته، با حمایت های دولتی وارد فاز جدیدی شد. شاخص کل پس از ریزش های هفته های اخیر، هفته گذشته حدود 5.62درصد رشد کرد. این در حالی است که شاخص کل هم وزن تنها حدود 1.4درصد سبزپوش بوده است.

در واقع از روز شنبه، بازگشت نسبی تقاضا در نمادها و به ویژه صندوق های اهرمی، که پیش تر زیان سنگینی را متحمل شده بودند، آغاز شد. کندل های یکنواخت شاخص کل نشان دهنده حمایت هایی از سوی متولیان بود، هرچند این روند تا سه شنبه به طور عمده در شاخص کل مشاهده شد و شاخص هم وزن، که نمای کلی تری از بازار ارائه می دهد، از این حمایت ها بی بهره ماند. حمایت ها ابتدا بر سهم های بزرگ متمرکز بود، اما روز چهارشنبه به سهم های کوچک تر و متوسط گسترش پیدا کرد. این امر موجب شد برخی صندوق های اهرمی به صفحه خرید بازگردند، در حالی که سهم های بزرگ به محدوده صفر تابلو رسیدند.

با این حال، بازار همچنان با چالش خروج نقدینگی مواجه است. انتشار بیمه سهام برای سبدهای حقیقی زیر 500 میلیون تومان با اوراق همیار و تضمین سود 20 درصدی تا تیرماه 1405 و عرضه اوراق تبعی با سود 30 تا 40درصد برای نهادها و صندوق های بزرگ به منظور کاهش فشار فروش در اتمسفر بازار در نظر گرفته شد. این اقدامات فشار عرضه را کاهش داد و به بهبود نسبی بازار کمک کرد. گزارش های ماهانه شرکت ها نیز، با وجود تاخیر در انتشار، مطلوب بود.

باید عنوان کرد صنایعی مانند سیمان، غذایی و زراعت با افزایش نرخ ها، فروش خوبی ثبت کردند، هرچند برخی شرکت ها به دلیل افزایش هزینه مواد اولیه با چالش مواجه شدند. شاملو ادامه داد: صندوق های اهرمی، که انتظار می رفت در شرایط بحرانی حامی بازار باشند، عملکرد ضعیفی داشتند و حتی به عاملی برای تشدید فشار فروش تبدیل شدند. مدیریت ناکارآمد و قوانین نامناسب این صندوق ها نیازمند بازنگری است.

اخبار ضد و نقیض مذاکرات بین المللی، به ویژه احتمال فعال سازی مکانیسم ماشه توسط کشورهای اروپایی، نااطمینانی را افزایش داده است. این موضوع می تواند تحریم ها را تشدید کرده و اقتصاد ایران را محدودتر کند. شاملو در پایان افزود: برای هفته آینده، با تداوم حمایت های دولتی، احتمال می رود بازار روز شنبه مثبت شود، اما افزایش فشار عرضه در ادامه هفته محتمل است. اخبار سیاسی و بین المللی تعیین کننده خواهند بود؛ اخبار مثبت می تواند عرضه ها را کاهش دهد، اما تنش ها ممکن است بازار را منفی یا حتی به تعطیلی بکشاند. از این رو تداوم حمایت های دولتی و مدیریت ریسک های سیاسی در کنار تقویت اعتماد سرمایه گذاران برای بهبود وضعیت بازار باید در دستور کار متولیان بازار قرار گیرد.