| به نقل از مهر، شوینده ها از جمله کالاهایی هستند که امکان حذف کامل آن ها از سبد مصرفی خانوار وجود ندارد، اما افزایش قیمت ها موجب شده خرید این محصولات نیز به یکی از دغدغه های هزینه ای خانواده ها تبدیل شود. بررسی تحولات بازار نشان می دهد مصرف کنندگان بیش از گذشته به سمت برندهای ارزان تر، بسته بندی های اقتصادی و خرید در زمان تخفیف حرکت کرده اند. در همین شرایط، فروش فله ای شوینده ها نیز به صورت گسترده تر در بازار مطرح شده و به عنوان راهی برای کاهش هزینه خرید مورد توجه قرار گرفته است. افزایش قیمت ها؛ شوینده ها چقدر گران شدند؟ روند افزایش قیمت محصولات شوینده در سال های اخیر به صورت مرحله ای ادامه داشته است. در بهمن ماه 1403، افزایش 20 تا 25 درصدی قیمت برخی محصولات گزارش شد و در سال 1404 نیز چند مرحله افزایش قیمت به ثبت رسید. این روند در سال 1405 ادامه یافت؛ به طوری که از 15 اردیبهشت، قیمت پودرهای شوینده به طور متوسط 20 درصد و مایعات شوینده حدود 30 درصد افزایش پیدا کرد. همچنین محصولات نهایی در دو مرحله، اردیبهشت و 30 شهریور، اصلاح قیمت شدند. مقایسه قیمت برخی محصولات با سال 1401 ابعاد این افزایش را نشان می دهد. مایع لباسشویی 2.5 لیتری اکتیو که در آن سال حدود 100 هزار تومان قیمت داشت، در سال 1405 به حدود 730 هزار تومان رسیده است. قیمت مایع لباسشویی سه لیتری سافتلن نیز از حدود 103 هزار تومان به 709 هزار تومان افزایش یافته است. مایع لباسشویی تاژ 2.7 لیتری از حدود 95 هزار تومان به 698 هزار تومان و محصول مشابه گلرنگ از حدود 90 هزار تومان به بیش از 710 هزار تومان رسیده است. افزایش قیمت به شوینده های لباس محدود نمانده است؛ به عنوان نمونه شامپو صحت سدر 300 میلی لیتری حدود 160 هزار تومان، شامپو پرژک 450 میلی لیتری حدود 380 هزار تومان، شامپو اکتیو 400 میلی لیتری حدود 265 هزار تومان و شامپو شبنم 300 میلی لیتری حدود 125 هزار تومان قیمت داشته است. همچنین بسته شش عددی صابون گلنار سبز حدود 410 هزار تومان، گلنار زرد 441 هزار تومان و بسته شش عددی صابون عروس حدود 430 هزار تومان عرضه شده است. همچنین مایع دستشویی اکتیو 3.7 کیلوگرمی 820 هزار تومان و مایع دستشویی اوه 3.7 کیلوگرمی 950 هزار تومان قیمت دارد. در گروه پودر و مایع ظرفشویی نیز پودر ماشین لباسشویی گلرنگ 500 گرمی حدود 95 هزار و 870 تومان، مایع ظرفشویی تست یک کیلویی حدود 173 هزار و 300 تومان و مایع ظرفشویی پریل چهارلیتری حدود 744 هزار و 900 تومان قیمت داشته اند. قرص ماشین ظرفشویی نیز میانگین در حدود 75 عددی از 2 تا 3 میلیون تومان در بازار عرضه می شود. نکته این است که در این گزارش، صرفا به قیمت ملزومات اصلی شوینده و بهداشتی اشاره شده و سایر اقلام نظافتی و مصرفی از جمله سفیدکننده ها، جرم گیرها، شیشه شوی ها، پاک کننده های چندمنظوره، لکه برها، نرم کننده های لباس، اسکاچ، سیم ظرفشویی و سایر لوازم نظافت مورد بررسی قرار نگرفته اند. فروش فله ای؛ واکنش بازار به کاهش قدرت خرید یکی از تحولات قابل توجه بازار شوینده ها در آبان ماه، گسترش دوباره عرضه فله ای این محصولات است؛ روشی که با افزایش قیمت نمونه های بسته بندی شده، برای بخشی از مصرف کنندگان جذابیت اقتصادی پیدا کرده است. در این شیوه، محصولات شوینده به جای عرضه در بسته بندی های کارخانه ای، در مخازن بزرگ نگهداری و به میزان مورد نیاز مشتری در ظروف جداگانه عرضه می شوند. حذف بخشی از هزینه های بسته بندی و عرضه محصول در حجم دلخواه، از جمله دلایلی است که برای ارزان تر بودن این شیوه خرید مطرح می شود. موضوع فروش فله ای به تازگی به یکی از محورهای اختلاف میان دستگاه های اجرایی نیز تبدیل شده است. درحالی که سازمان مدیریت میادین میوه و تره بار شهرداری تهران از عرضه این محصولات به عنوان راهکاری برای کاهش هزینه خرید مردم دفاع می کند، سازمان استاندارد درباره کیفیت و ایمنی آن ها هشدار داده است. قاسم فدوی، مدیرکل استاندارد استان تهران در گفتگویی با خبرنگار مهر با اشاره به رواج عرضه فله ای شوینده ها اعلام کرد این محصولات مورد تأیید سازمان ملی استاندارد نیستند و اداره کل استاندارد استان تهران برای جلوگیری از توزیع آن ها به موضوع ورود کرده است. وی با تأکید بر اجباری بودن استاندارد محصولات شوینده، از مصرف کنندگان خواست محصولات دارای بسته بندی معتبر و مشخصات تولیدکننده را خریداری کنند. به گفته فدوی، در محصولات فله ای هویت تولیدکننده، تاریخ تولید و ترکیبات محصول به روشنی قابل رهگیری نیست و حتی ممکن است میزان ماده مؤثره آن ها کمتر از حد لازم باشد یا ترکیباتشان برای مصرف کننده حساسیت زا باشد. مدیرکل استاندارد استان تهران همچنین تأکید کرده است که ارزان تر بودن این محصولات لزوما به معنای حذف هزینه بسته بندی نیست و ممکن است ناشی از پایین بودن کیفیت یا نبود نظارت کافی بر تولید آن ها باشد ارزان تر بودن این محصولات لزوما به معنای حذف هزینه بسته بندی نیست و ممکن است ناشی از پایین بودن کیفیت یا نبود نظارت کافی بر تولید آن ها باشد. او از آغاز بررسی های نظارتی در بازار خبر داده و اعلام کرده در صورت عرضه این محصولات از سوی هر مجموعه ای، سازمان استاندارد مطابق وظایف قانونی خود موضوع را بررسی خواهد کرد. به این ترتیب، فروش فله ای اگرچه می تواند در کوتاه مدت هزینه خرید خانوار را کاهش دهد، اما مسئله کیفیت، سلامت و امکان رهگیری محصول را به یک نگرانی جدی تبدیل می کند. مواد اولیه پتروشیمی؛ عامل اصلی فشار بر تولید یکی از مهم ترین چالش های صنعت شوینده، وابستگی آن به مواد اولیه پتروشیمی است. حسام بیگدلو، دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران، اعلام کرد حدود 60 درصد قیمت تمام شده محصولات شوینده به مواد اولیه پتروشیمی وابسته است. به گفته وی، قیمت پایه محصولات پتروشیمی در بورس کالا بر اساس 95 درصد قیمت جهانی فوب خلیج فارس و نرخ ارز محاسبه می شود. بنابراین افزایش قیمت های جهانی و نرخ ارز می تواند مستقیماً هزینه تولید را افزایش دهد. یکی از نمونه های مهم در این زمینه آلکیل بنزن خطی یا LAB است؛ ماده ای که در تولید پودر و مایع شوینده کاربرد دارد. قیمت این ماده از حدود 200 هزار تومان به ازای هر کیلوگرم، پیش از 9 اسفند، به حدود 360 تا 370 هزار تومان رسیده است؛ افزایشی حدود 80 تا 85 درصدی. همچنین بر اساس اظهارات دبیر انجمن، قیمت برخی مواد اولیه پتروشیمی در این دوره حدود 100 تا 130 درصد افزایش یافته است. واردات دشوار مشکلات تأمین مواد اولیه به پتروشیمی های داخلی محدود نیست. حدود 30 تا 40 درصد مواد خام مورد نیاز این صنعت به واردات وابسته است و بخشی از ترکیبات مورد استفاده در تولید شوینده ها از بازارهای خارجی تأمین می شود. موادی مانند روغن نارگیل و الکل های چرب از جمله اقلام وارداتی هستند. دبیر انجمن صنایع شوینده در این خصوص گفت که قیمت برخی مواد اولیه وارداتی نیز تا 80 تا 90 درصد افزایش یافته است. طولانی شدن مسیرهای حمل ونقل، افزایش هزینه بیمه و محدودیت های تجاری، تأمین این مواد را دشوارتر کرده اند. از سوی دیگر، ظرفیت تولید محصولات نهایی در کشور حدود 2.5 برابر نیاز داخلی برآورد می شود؛ بااین حال، تولیدکنندگان همچنان با مشکلات تأمین برخی مواد خام مواجه اند. این موضوع نشان می دهد مسئله اصلی صنعت صرفا کمبود ظرفیت کارخانه ها نیست، بلکه تأمین پایدار و اقتصادی مواد اولیه است. بازار در دوراهی به گزارش مهر، بازار لوازم شوینده از یک سو با افزایش هزینه های تولید و دشواری تأمین مواد اولیه و از سوی دیگر باکاهش قدرت خرید مصرف کنندگان مواجه شده است. بازگشت فروش فله ای را نیز می توان نشانه ای از تلاش خانوارها برای سازگاری با این شرایط دانست؛ هرچند اختلاف نظر درباره استاندارد و سلامت این محصولات نشان می دهد ارزان تر بودن به تنهایی نمی تواند معیار مناسبی برای انتخاب باشد. حل این وضعیت نیازمند تأمین پایدار مواد اولیه، تسهیل واردات، اصلاح سازوکار عرضه محصولات پتروشیمی، نظارت مؤثر بر شبکه توزیع و تضمین کیفیت کالاهای عرضه شده است. در نهایت، مسئله بازار شوینده ها صرفا گران شدن یک بطری مایع ظرفشویی یا بسته پودر لباسشویی نیست؛ بلکه حفظ توان تولید داخلی در کنار تضمین دسترسی خانوارها به محصولات ضروری و ایمن بهداشتی است. |