به نقل از ایسنا، تازه ترین گزارش اقتصادی شاپرک نشان می دهد در مهرماه 1405 بیش از چهار میلیارد و 721 میلیون تراکنش در شبکه پرداخت کشور ثبت شده و ارزش این تراکنش ها به بیش از 44 هزار و 541 هزار میلیارد ریال رسیده است. اگرچه ارزش اسمی تراکنش ها در مقایسه با ماه مشابه سال گذشته تقریباً دو برابر شده اما بررسی شاخص تورم زدایی شده نشان می دهد رشد واقعی ارزش پرداخت ها در همین بازه زمانی تنها 5.03 درصد بوده است؛ آماری که ضرورت تفکیک رشد اسمی و واقعی در تحلیل عملکرد شبکه پرداخت را برجسته می کند.

بر اساس این گزارش، در مهرماه امسال چهار میلیارد و 721 میلیون و 77 هزار و 347 تراکنش در شبکه الکترونیکی پرداخت کارت پردازش شده است. ارزش ریالی این تراکنش ها نیز به 44 هزار و 541 هزار میلیارد ریال رسیده است.

مقایسه عملکرد مهرماه با شهریور نشان می دهد تعداد تراکنش ها 3.10 درصد کاهش یافته، اما ارزش ریالی آنها یک درصد افزایش داشته است. به این ترتیب، با وجود کاهش تعداد پرداخت ها، مجموع ارزش اسمی مبادلات ثبت شده در شبکه پرداخت اندکی بیشتر شده است.

در مقایسه نقطه به نقطه نیز تعداد تراکنش ها نسبت به مهرماه سال گذشته 2.69 درصد و ارزش اسمی آنها 98.16 درصد افزایش یافته است. با این حال، این رشد قابل توجه در ارزش ریالی، به معنای افزایش متناسب حجم واقعی مبادلات نیست.

گزارش شاپرک با محاسبه ارزش تراکنش ها پس از حذف اثر تورم، نشان می دهد رشد واقعی ارزش پرداخت ها در مقایسه با مهر سال گذشته به 5.03 درصد رسیده است. همچنین ارزش حقیقی تراکنش ها در مقایسه با شهریورماه 3.25 درصد کاهش داشته است.

در همین بازه، شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی از 729.8 در شهریور به 761.8 در مهرماه رسیده که معادل رشد ماهانه 4.38 درصدی است. شاخص قیمت مصرف کننده در مقایسه با مهر سال گذشته نیز 88.66 درصد افزایش یافته است.

این ارقام نشان می دهد بخش قابل توجهی از افزایش ارزش ریالی تراکنش های شاپرک تحت تأثیر افزایش سطح عمومی قیمت ها قرار دارد. بنابراین، برای ارزیابی دقیق تر وضعیت پرداخت الکترونیکی، اتکا به رشد اسمی به تنهایی کافی نیست و شاخص ارزش واقعی می تواند تصویر روشن تری از تغییرات قدرت خرید و حجم اقتصادی مبادلات ارائه دهد.

کارتخوان های فروشگاهی همچنان در صدر ابزارهای پرداخت

بررسی ترکیب ابزارهای پذیرش نشان می دهد کارتخوان های فروشگاهی همچنان بیشترین سهم را از تعداد تراکنش های شبکه پرداخت در اختیار دارند. در مهرماه 1405، سهم این ابزار از تعداد کل تراکنش ها به 91.01 درصد رسیده است.

پس از کارتخوان های فروشگاهی، ابزارهای اینترنتی با سهم 5.89 درصدی قرار دارند و ابزارهای موبایلی و کدهای دستوری (USSD) نیز به ترتیب 1.59 و 1.51 درصد از تعداد تراکنش ها را به خود اختصاص داده اند.

در شاخص مبلغی نیز کارتخوان های فروشگاهی با سهم 74.85 درصدی در جایگاه نخست قرار دارند. ابزارهای اینترنتی 23.96 درصد از ارزش تراکنش ها را به خود اختصاص داده اند و سهم ابزارهای موبایلی و USSD به ترتیب 1.11 و 0.08 درصد بوده است.

این ترکیب نشان می دهد اگرچه ابزارهای اینترنتی و موبایلی در کنار کارتخوان ها بخشی از زیرساخت پرداخت کشور را تشکیل می دهند، همچنان بخش عمده تعداد و ارزش مبادلات از مسیر کارتخوان های فروشگاهی انجام می شود.

از سوی دیگر، متوسط مبلغ هر تراکنش در ابزارهای مختلف نیز تفاوت قابل توجهی دارد.

متوسط مبلغ هر تراکنش در ابزار اینترنتی 38.87 میلیون ریال بوده است؛ در حالی که این رقم برای کارتخوان فروشگاهی 8.13 میلیون ریال، ابزار موبایلی 7.73 میلیون ریال و USSD حدود 0.49 میلیون ریال ثبت شده است.

این تفاوت بیانگر آن است که سهم تعدادی ابزارهای پذیرش لزوماً با سهم مبلغی آنها یکسان نیست و هر ابزار، متناسب با نوع استفاده و ماهیت خدمات ارائه شده، نقش متفاوتی در شبکه پرداخت دارد.

سهم تراکنش های موفق 92.49 درصد

در بخش کیفیت خدمات، گزارش شاپرک از ثبت بیش از پنج میلیارد و 104 میلیون تراکنش در مجموع شبکه حکایت دارد که از این تعداد، بیش از چهار میلیارد و 721 میلیون تراکنش موفق بوده است. بر این اساس، سهم تراکنش های موفق از کل تراکنش ها در مهرماه به 92.49 درصد رسیده و 7.51 درصد تراکنش ها ناموفق بوده اند.

بررسی دلایل بروز تراکنش های ناموفق نشان می دهد خطاهای کاربری با سهم 88.38 درصدی، بیشترین سهم را در میان خطاها داشته اند. این دسته از خطاها به مواردی مانند کمبود موجودی یا فراموشی رمز کارت مربوط می شوند و به عملکرد شبکه پرداخت ارتباط مستقیمی ندارند. خطاهای صادرکنندگی 7.62 درصد، خطاهای پذیرندگی 3.76 درصد و خطاهای شاپرکی 0.24 درصد از مجموع تراکنش های ناموفق را تشکیل داده اند.

با

وجود کاهش 4.86 درصدی مجموع تراکنش های ناموفق نسبت به شهریورماه، تعداد خطاهای پذیرندگی در مهرماه افزایش یافته است. تعداد این خطاها از 10 میلیون و 667 هزار مورد در شهریور به بیش از 14 میلیون و 416 هزار مورد در مهرماه رسیده که نشان دهنده رشد 35.14 درصدی است.

در مقابل، خطاهای کاربری 3.68 درصد، خطاهای صادرکنندگی 24.06 درصد و خطاهای شاپرکی 55.37 درصد نسبت به ماه قبل کاهش داشته اند. بنابراین، اگرچه سهم کلی تراکنش های ناموفق کمتر شده، افزایش خطاهای پذیرندگی همچنان یکی از شاخص هایی است که در ارزیابی کیفیت خدمات شبکه پرداخت باید مورد توجه قرار گیرد.

یکی دیگر از شاخص های قابل توجه در گزارش مهرماه، افزایش تعداد تراکنش های ناتمام یا مغایرتی است. بر اساس داده های شاپرک، تعداد این تراکنش ها از 389 هزار و 554 مورد در شهریور به 474 هزار و 515 مورد در مهرماه رسیده که رشد 21.81 درصدی را نشان می دهد. نسبت تراکنش های مغایرتی به کل تراکنش های موفق نیز از 0.008 درصد در شهریور به 0.010 درصد در مهرماه افزایش یافته است. هرچند سهم این تراکنش ها از کل پرداخت های موفق همچنان محدود است، افزایش تعداد آنها اهمیت پایش مستمر مغایرت ها و بررسی دلایل بروز تراکنش های ناتمام را نشان می دهد.