به نقل از خبرآنلاین صرفه جویی به مصرف دارو رسید، گروهی از بیماران تلاش دارند در وضعیت کمبود داروهای روانپزشکی و گرانی، از مصرف داروهای خود کم کنند تا شاید هزینه ی کمتری برای درمان بپردازند، وضعیتی که رییس انجمن علمی روانپزشکان ایران درباره آن ابراز نگرانی می کند، سید وحید شریعت معتقد است این اقدام سبب ساز بدتر شدن بیماری و افزایش نیاز بیماران به تخت های بستری می شود، آن هم در وضعیتی که بیمارستان ها با کمبود تخت های روانپزشکی مواجه هستند.

شریعت در گفت وگو با خبرآنلاین می گوید که تعدادی از داروهای روانپزشکی در کشور از مرز کمیاب عبور کرده اند و حالا نایاب شده اند، به گفته او در چنین وضعیتی به زودی و در ماه های آینده یک حجم زیادی از افراد بیماری شان عود خواهد کرد و روند درمان برای شان سخت و پیچیده خواهد شد.

متن کامل گفت وگو با سید وحید شریعت در ادامه آمده است.

کدام داروهای روانپزشکی نایاب شده اند؟

*مدتی قبل انجمن روانپزشکان ایران نامه ای منتشر کرد خطاب به سازمان غذا و دارو درباره کمبود داروهای روانپزشکی، الان شرایط چه طور است، آیا ترتیب اثری داده شده و وضعیت دارو بهتر شده است؟

اینکه ترتیب اثر داده شده باشد را نمی دانم، ولی می دانم که اوضاع خیلی بدتر شده، یعنی تعداد اقلامی که دچار کمبود شده اند بیشتر شده است.

*به طور مشخص در کدام داروها شاهد کمبود هستیم؟

بوسپیرون (Buspirone) داروی ضد اضطراب که الان وجود ندارد، کلومیپرامین (Clomipramine) داروی ضد وسواس است که اصلاً گیر نمی آید، پرفنازین (Perphenazine)، تیوتیکسن و فلوپنتیکزول (Flupentixol) داروهای ضد روان پریشی خوراکی هستند که اصلاً نیستند؛ همچنین نبود داروهای تزریقی یکی از بزرگ ترین گرفتاری های ما است که الان هیچ کدامشان گیر نمی آید؛ قبلاً به صورت سنتی داروهایی مثل هالوپریدول، ریسپریدون، فلوپنتیکزول (Flupentixol) و فلوفنازین (Fluphenazine) وجود داشتند، حتی در دوران جنگ، هیچ وقت این طور نبود که ما حتی یک دانه اش را هم نداشته باشیم، الان متأسفانه حتی یک دانه اش هم گیر نمی آید.

*این داروها مشابه داخلی دارند؟

غیر از داروهای تزریقی طولانی اثر، بقیه شان همه داخلی هستند که گیر نمی آیند، در واقع مواد اولیه داروها نیست.

تداوم وضعیت کمبود دارو، بیماری ها بدتر می شود

*درخصوص کیفیت داروهای موجود چه طور، آیا کیفیت داروهای موجود مناسب است؟

بیماران از داروهای بعضی شرکت ها شکایت دارند که انگار خیلی تأثیر ندارد، اما الان مسئله این است که گزینه های ما برای انتخاب دارو کم شده است، به هرصورت همه افراد که به همه داروها جواب نمی دهند؛ بعضی داروها برای گروهی ناسازگارند، بعضی ها حساسیت دارند، یا برای بیمار مناسب نیستند.

*نگرانی شما درخصوص تداوم کمبود یا نبود داروها چیست؟

وقتی که تمام داروهای یک خانواده دچار کمبود شده، نتیجه اش متأسفانه این خواهد بود که به زودی و در ماه های آینده یک حجم زیادی از افراد بیماری شان عود خواهد کرد، آن وقت یک دفعه ما با یک حجم خیلی زیادی بیمار مواجه می شویم که به بستری نیاز دارند، در صورتی که همین الان هم بخش های بستری مان پر است و تخت نداریم، با توجه به جمعیت ما در کل کشور سرانه تخت ها پایین است و خیلی از افراد جا برای بستری پیدا نمی کنند و مجبورند در نوبت بایستند.

می خواهم بگویم که این وضعیت به مراتب بدتر خواهد شد، برای اینکه معمولاً زمانی بیماری بدتر می شود که افراد داروی خود را قطع می کنند، خب الان به دلیل کمبود دارو ما داریم شرایطی را به صورت مصنوعی فراهم می کنیم که افراد داروی شان قطع شود، در چنین شرایطی همه بیمارانی که احتمالاً داروی آن ها قطع خواهد شد نیازمند بستری خواهند بود و تخت هم که کم داریم؛ در واقع ما متأسفانه یک بحران خواهیم داشت، همچنین به نظر می رسد ذخیره مواد اولیه ای هم که در کشور وجود دارد به شدت کم شده و ممکن است اوضاع خراب تر هم بشود و تعداد اقلام دارویی که الان دچار کمبود هستند افزایش پیدا کند.

توان مردم برای مراجعه به پزشک کم شده

*یک مقدار از وضعیت دارو فاصله بگیریم؛ الان کشور به لحاظ مسائل اقتصادی، سیاسی و شرایط جنگی دچار گرفتاری هایی است؛ اگر اشتباه نکنم بعد از جنگ 40 روزه با شما گفتگو داشتیم و آنجا درباره افزایش بیماری های مربوط به حوزه خودتان ابراز نگرانی کردید، الان ماه ها از آن گفتگوی ما گذشته، شرایط چطور هست؟

بله، البته آمار و مطالعه دقیقی وجود ندارد، از شرایط و چیزهایی که می بینیم به نظر می رسد این افزایش اتفاق افتاده است. البته از دو جهت نگرانی وجود دارد، یکی تداوم و افزایش فشار استرس و بدتر شدن شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی است که سبب افزایش افراد نیازمند به خدمات سلامت روان می شود. نکته دوم توان مردم برای مراجعه به پزشک است که به نظر می رسد به شدت کم شده است؛ یعنی افراد اگر قبلاً ماهی یک بار می توانستند مراجعه کنند، الان دو ماه یک بار یا سه ماه یک بار مراجعه می کنند تا پول کمتری بپردازند؛ نه اینکه نخواهند، بلکه به خاطر اینکه شرایطش را ندارند.

از طرفی گروهی از بیماران به دلیل گرانی، داروهای شان را کمتر مصرف می کنند، در چنین شرایطی اوضاع بدتر خواهد شد؛ یعنی فردی که قبلاً ماهانه زیر نظر بوده، الان سه ماه یک بار زیر نظر است، قبلاً روزی دو تا قرص می خورده، الان روزی یک عدد می خورد، بنابراین حدسمان این است که متأسفانه شرایط بیماران بدتر هم می شود.

*یک ایده ای هست به نام تاب آوری ؛ گویا انتظار می رود که آدم ها با این تاب آوری بتوانند از سد موانع یا مشکلات عبور کنند، آیا با تاب آوری می شود این شرایط را مدیریت کرد؟

تاب آوری برای آن زمانی است که فرد هنوز دچار بیماری و اختلال نشده و سعی می کند که با روش های تاب آورانه مشکلات را کم کند، نه برای کسی که بیمار شده و الان قرار است درمان بشود. به کسی که الان نیاز به درمان دارد دیگر نمی شود گفت برو تاب آور باش تا ببینیم چه می شود، تاب آوری ممکن است برای جمعیت عمومی و کسانی که به مرز بیماری وارد نشده اند تا حدی جواب دهد اما وقتی شما تجمع استرس ها را دارید عملاً از ظرفیت تاب آوری کم می شود و ممکن است که به یک جایی برسد که دیگر جواب ندهد؛ نتیجه اش این است که افراد ممکن است یک سری چیزها و کارهایی که قبلاً می کردند، مراقبت هایی که انجام می دادند را رها کنند و به چیزهایی مثل مصرف مواد، الکل و مصرف خودسرانه دارو رو بیاورند، در واقع چیزی درست نمی شود بلکه فقط بیماری با عوارض بیشتر به تعویق می افتد.