متخصص شیمی دارویی و عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با تأکید بر ضرورت مصرف آگاهانه مکمل ویتامین D3، گفت: مصرف بیش‌ازحد و طولانی‌مدت این ویتامین می‌تواند با افزایش کلسیم خون، مشکلات گوارشی و در موارد شدید، آسیب کلیوی و اختلالات قلبی همراه باشد.

راضیه ثابت با اشاره به نقش ویتامین D3 یا کوله‌کلسیفرول در سلامت بدن اظهار کرد: این ویتامین در جذب کلسیم و فسفر، حفظ سلامت استخوان‌ها و عملکرد طبیعی عضلات نقش دارد؛ با این حال، برخلاف تصور رایج، مصرف مکمل آن برای همه افراد ضروری نیست و میزان نیاز به آن به سن، رژیم غذایی، شرایط پزشکی و احتمال کمبود بستگی دارد.

وی افزود: کمبود شدید و طولانی‌مدت ویتامین D می‌تواند سلامت استخوان‌ها را تحت تأثیر قرار دهد و موجب ضعف عضلانی شود؛ اما علائمی مانند خستگی و درد عضلانی به‌تنهایی نمی‌توانند نشان‌دهنده کمبود این ویتامین باشند.

دوز مناسب ویتامین D3 چقدر است؟

عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به مقادیر توصیه‌شده روزانه ویتامین D بیان کرد: بر اساس مقادیر مرجع تغذیه‌ای، دریافت روزانه 600 واحد بین‌المللی برای بزرگسالان 19 تا 70 سال و 800 واحد برای افراد بالای 70 سال توصیه می‌شود. البته این مقادیر برای افراد سالم تعریف شده و با دوزهای درمانی مورد استفاده در افراد مبتلا به کمبود ویتامین D تفاوت دارد.

ثابت با هشدار درباره مصرف خودسرانه فرآورده‌های دوزبالا گفت: کپسول‌های 50 هزار واحدی ویتامین D نباید بدون تجویز پزشک و به‌صورت روزانه مصرف شوند؛ زیرا مقدار و فاصله زمانی مصرف این فرآورده‌ها باید متناسب با شرایط فرد و بر اساس برنامه درمانی تعیین شود.

بهترین زمان مصرف ویتامین D3

وی با بیان اینکه ویتامین D محلول در چربی است، توضیح داد: مصرف این مکمل همراه غذا، به‌ویژه وعده‌ای که حاوی مقداری چربی باشد، می‌تواند به جذب بهتر آن کمک کند.

این متخصص شیمی دارویی همچنین توصیه کرد: هنگام مصرف فرآورده‌های قطره‌ای باید به غلظت و مقدار ویتامین موجود در هر قطره توجه شود. همچنین در صورت فراموش‌کردن یک نوبت، نباید مقدار مصرف نوبت بعدی را دو برابر کرد. بررسی ترکیبات مولتی‌ویتامین‌ها و مکمل‌های کلسیم نیز برای پیشگیری از دریافت تکراری و بیش‌ازحد ویتامین D اهمیت دارد.

تداخلات دارویی و عوارض مصرف بیش‌ازحد

ثابت با اشاره به احتمال تداخل ویتامین D3 با برخی داروها گفت: مصرف هم‌زمان این ویتامین با داروهای ادرارآور تیازیدی مانند هیدروکلروتیازید ممکن است احتمال افزایش کلسیم خون را بیشتر کند. همچنین داروی اورلیستات می‌تواند جذب ویتامین D را کاهش دهد و برخی داروهای ضدتشنج مانند فنی‌تویین و فنوباربیتال نیز بر متابولیسم این ویتامین اثر می‌گذارند.

وی ادامه داد: مصرف طولانی‌مدت کورتیکواستروییدها مانند پردنیزولون نیز می‌تواند سلامت استخوان‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. از سوی دیگر، دریافت بیش‌ازحد هم‌زمان کلسیم و ویتامین D ممکن است خطر افزایش کلسیم خون و بروز مشکلات کلیوی را افزایش دهد؛ بنابراین افرادی که به‌طور منظم دارو یا مکمل مصرف می‌کنند، پیش از شروع یا تغییر مقدار ویتامین D باید با پزشک یا داروساز مشورت کنند.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز درباره عوارض مصرف بیش‌ازحد ویتامین D3 هشدار داد و گفت: دریافت طولانی‌مدت مقادیر بالای این ویتامین می‌تواند موجب هیپرکلسمی یا افزایش کلسیم خون شود که از علائم آن می‌توان به تهوع، استفراغ، کاهش اشتها، یبوست، درد شکم، تشنگی شدید، افزایش ادرار، ضعف عضلانی و خستگی اشاره کرد. در موارد شدید نیز احتمال آسیب کلیوی و اختلالات قلبی وجود دارد.

وی در ادامه با اشاره به اینکه حد بالای قابل‌تحمل دریافت روزانه ویتامین D برای بیشتر بزرگسالان سالم، چهار هزار واحد بین‌المللی است، تأکید کرد: این مقدار به معنای دوز درمانی یا هدف مصرف روزانه نیست و پزشک ممکن است در شرایط مشخص و برای مدت محدود، مقادیر بالاتری تجویز کند؛ بنابراین مصرف خودسرانه و طولانی‌مدت دوزهای بالا می‌تواند خطرآفرین باشد.

آیا همه افراد به آزمایش ویتامین D نیاز دارند؟

دکتر ثابت با بیان اینکه انجام آزمایش ویتامین D برای همه افراد ضروری نیست، اظهار کرد: در شرایطی مانند احتمال بالای کمبود، اختلالات جذب و برخی بیماری‌های استخوانی یا کلیوی، پزشک ممکن است آزمایش 25-هیدروکسی ویتامین D را درخواست کند. همچنین ضرورت تکرار آزمایش باید بر اساس شرایط بالینی و برنامه درمانی هر فرد تعیین شود.

این متخصص شیمی دارویی بیان کرد: ویتامین D برای سلامت بدن ضروری است، اما مصرف بیشتر آن لزوماً به معنای سلامت بیشتر نیست و انتخاب دوز مناسب و متناسب با نیاز هر فرد، اصل اساسی در استفاده ایمن از این مکمل به شمار می‌رود.

به گزارش ایسنا، به نقل از روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در روز شنبه نهم آبان وی در پایان، نقش داروساز را در پیشگیری از خطاهای مصرف مکمل‌ها مهم دانست و افزود: بررسی دوز مصرفی، شناسایی ترکیبات تکراری در مکمل‌ها، ارزیابی تداخلات دارویی و آگاهی‌بخشی درباره تفاوت فرآورده‌های روزانه و دوزبالا، از جمله اقداماتی است که به مصرف ایمن ویتامین D کمک می‌کند.