به نقل از تابناک، اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره احتمال واکنش نظامی علیه ایران، در کنار گزارش روزنامه وال استریت ژورنال از پیام های هشدارآمیز واشنگتن به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، نشانه هایی از تداوم فشار نظامی آمریکا در کنار مسیر دیپلماسی را به نمایش می گذارد.

بر اساس این گزارش، واشنگتن به برخی کشورهای منطقه گفته است که پس از انتخابات میان دوره ای کنگره، احتمال دارد کارزاری نظامی کوتاه مدت اما شدید علیه ایران از سر گرفته شود.

ترامپ در اظهاراتی با اشاره به احتمال اقدام علیه ایران گفته است: اگر مایل باشید، ظرف دو هفته آینده شاهد واکنش مان به ایران خواهید بود.

او همچنین در پاسخ به پرسشی درباره احتمال حملات بیشتر پس از انتخابات میان دوره ای اعلام کرده است که همه چیز امکان پذیر است .

این اظهارات، هرچند به معنای اعلام تصمیم قطعی برای آغاز عملیات نظامی نیست، بر باقی ماندن گزینه نظامی در محاسبات دولت آمریکا تأکید دارد.

پیام واشنگتن به کشورهای خلیج فارس چه معنایی دارد؟

وال استریت ژورنال گزارش داده است که مقام های آمریکایی از طریق کانال های دیپلماتیک و نظامی، برخی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را در جریان احتمال آغاز دور تازه ای از عملیات نظامی علیه ایران پس از انتخابات میان دوره ای قرار داده اند.

به نوشته این روزنامه، افراد مطلع از این گفت وگوها گفته اند که واشنگتن برای احتمال یک کارزار محدود از نظر زمانی، اما شدید از نظر حجم و شدت عملیات، آماده می شود.

بر اساس این گزارش، چنین تحرکاتی در کنار نشانه های مربوط به آمادگی آمریکا و اسراییل برای عملیات گسترده تر، می تواند حاکی از آن باشد که فشار نظامی همچنان یکی از ابزارهای مورد توجه واشنگتن برای تأثیرگذاری بر محاسبات تهران است.

با این حال، گزارش رسانه ای درباره آمادگی برای جنگ یا انتقال تجهیزات نظامی را نباید معادل تصمیم نهایی برای آغاز حمله دانست؛ زیرا ممکن است این اقدامات با هدف بازدارندگی، تقویت دفاع منطقه ای یا افزایش اهرم فشار در مذاکرات نیز انجام شوند.

یکی از نکات مهم گزارش وال استریت ژورنال، اشاره به انتقال یک سامانه دفاع موشکی پاتریوت دیگر از ایالت تگزاس به اسراییل است.

این روزنامه به نقل از دو مقام آگاه و با استناد به داده های رهگیری پروازها، این جابجایی را بخشی از تلاش ها برای تقویت توان دفاع موشکی اسراییل عنوان کرده است.

همچنین طبق این گزارش، آمریکا برای کاهش آسیب پذیری نیروهایش در برابر احتمال تشدید درگیری، بخشی از نیروهای خود را از پایگاه هایی در خاورمیانه که در معرض حمله قرار داشتند، خارج کرده است.

انتخابات میان دوره ای عاملی تعیین کننده یا یک متغیر سیاسی؟

طرح احتمال حمله پس از انتخابات میان دوره ای کنگره آمریکا، این پرسش را مطرح می کند که آیا تقویم سیاسی داخلی واشنگتن در زمان بندی احتمالی عملیات نظامی نقش خواهد داشت یا خیر.

انتخابات میان دوره ای می تواند بر فضای سیاسی آمریکا، ترکیب کنگره و نحوه مواجهه دولت با مسائل سیاست خارجی اثر بگذارد.

اگر دولت آمریکا بخواهد گزینه نظامی را با هدف افزایش فشار بر تهران حفظ کند، زمان بندی، دامنه و مدت عملیات احتمالی می تواند تابع مجموعه ای از عوامل باشد؛ از جمله وضعیت مذاکرات، ارزیابی واشنگتن از توان پاسخگویی ایران، میزان آمادگی نظامی اسراییل و نیروهای آمریکایی در منطقه و پیامدهای احتمالی گسترش جنگ.

در چنین شرایطی، اشاره به یک کارزار کوتاه مدت اما شدید نیز لزوماً به معنای محدود ماندن پیامدهای آن نیست. حتی حملاتی که از ابتدا با دامنه زمانی مشخص طراحی می شوند، ممکن است با پاسخ متقابل، افزایش سطح آماده باش نظامی و گسترش درگیری به نقاط دیگر منطقه همراه شوند.

مذاکرات با میانجیگری قطر و پاکستان؛ پنجره دیپلماسی همچنان باز است

در سوی دیگر این معادله، تلاش های دیپلماتیک برای جلوگیری از بازگشت درگیری ها ادامه دارد. نقش قطر و پاکستان به عنوان میانجی، از این جهت اهمیت دارد که هرگونه توافق احتمالی می تواند مانع ورود منطقه به دور تازه ای از تقابل نظامی شود.

با این حال، گزارش وال استریت ژورنال نشان می دهد که تلاش های میانجی ها برای احیای مذاکرات تاکنون با دشواری هایی همراه بوده است.

اختلاف بر سر موضوعات اصلی مذاکرات، از جمله برنامه هسته ای ایران و شرایط لازم برای ازسرگیری گفت وگوها، همچنان یکی از موانع دستیابی به توافق به شمار می رود.

در چنین وضعیتی، هم زمانی تحرکات نظامی با فعالیت های دیپلماتیک را می توان نشانه ای از رقابت دو مسیر متفاوت دانست: از یک سو تلاش برای رسیدن به توافق از طریق مذاکره و از سوی دیگر حفظ آمادگی نظامی برای افزایش فشار بر طرف مقابل.

از منظر تهران، تهدید حمله نظامی می تواند بر فضای مذاکرات و محاسبات امنیتی تأثیر بگذارد؛ در مقابل، واشنگتن ممکن است حفظ گزینه نظامی را ابزاری برای افزایش فشار در مسیر دستیابی به توافق تلقی کند.

تجربه تقابل های نظامی نشان می دهد که حتی حملات محدود نیز ممکن است به زنجیره ای از واکنش های متقابل منجر شوند.

سناریوهای پیش روی منطقه

با توجه به اطلاعات منتشرشده، دست کم سه مسیر پیش روی تحولات قرار دارد. نخست، ادامه مذاکرات و دستیابی به تفاهمی که بتواند ازسرگیری حملات را به تعویق بیندازد یا منتفی کند.

دوم، تداوم فشارهای سیاسی، اقتصادی و نظامی بدون آغاز فوری عملیات گسترده؛ وضعیتی که در آن تهدید حمله همچنان بخشی از فضای مذاکرات باقی می ماند.

سوم، شکست تلاش های دیپلماتیک و آغاز دور تازه ای از حملات که می تواند دامنه آن از اهداف نظامی فراتر برود و زیرساخت های حساس را نیز دربرگیرد.

در سناریوی سوم، واکنش ایران و احتمال گسترش درگیری به دیگر نقاط خاورمیانه، از مهم ترین متغیرهای تعیین کننده خواهند بود.

کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نیز با توجه به نزدیکی جغرافیایی و آسیب پذیری احتمالی زیرساخت های انرژی و مسیرهای حمل ونقل، با پیامدهای مستقیم یا غیرمستقیم هرگونه تشدید تنش مواجه خواهند شد.