نظریه‌پرداز برجسته روابط بین‌الملل با تاکید بر ناکامی اقدامات تلافی‌جویانه واشنگتن اعلام کرد که ابتکار عمل در دست ایران قرار دارد و پدافند هوایی رژیم صهیونیستی و متحدان منطقه‌ای آن توان خنثی‌سازی توانمندی‌های موشکی و پهپادی تهران را نخواهند داشت.

به گزارش ایسنا، جان مرشایمر، نظریه‌پرداز برجسته روابط بین‌الملل و استاد دانشگاه شیکاگو، با اشاره به تحولات اخیر تنش میان آمریکا و ایران، معتقد است واشنگتن در شرایط دشواری گرفتار شده است.

مرشایمر با اشاره به سابقه درگیری‌های اخیر و کارزارهای تلافی‌جویانه گذشته خاطرنشان کرد که این اقدامات ناموفق بوده‌اند و ایالات متحده در موقعیت تصمیم‌گیرنده اصلی قرار ندارد، بلکه این ایران است که کنترل اوضاع را در دست دارد.

وی افزود که دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا، با نگرانی از تاثیر منفی تشدید تنش‌ها بر قیمت نفت و موقعیت حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای، تلاش می‌کند سطح درگیری‌ها را تا حد امکان پایین نگه دارد.

این استاد دانشگاه شیکاگو همچنین طرح‌های ادعایی برای پایان دادن سریع به جنگ از طریق حملات محدود را رد کرد و یادآور شد که ایران به توافق‌های نیمه‌کاره تن نخواهد داد.

عقب‌نشینی ترامپ از توافق‌نامه 17 ژوئن

مرشایمر به توافق‌نامه 17 ژوئن اشاره کرد و آن را سندی توصیف کرد که واقعیت دستاوردهای ایران را بازتاب می‌داد و ترامپ به دلیل فشارهای لابی اسراییل و جناح تندرو در دولت آمریکا از آن عقب‌نشینی کرد.

وی هشدار داد که تداوم و تشدید تنش‌ها می‌تواند اقتصاد بین‌الملل را با بحران مواجه کند و ترامپ را به جست‌وجوی کمک‌های اضطراری از مسکو وادارد.

محدودیت پدافند هوایی رژیم صهیونیستی

مرشایمر با اشاره به بررسی‌های انجام‌شده درباره توان دفاعی اسراییل و متحدان منطقه‌ای آن گفت که پدافند هوایی این طرف‌ها در برابر حجم و دقت فزاینده تسلیحات موشکی و پهپادی ایران کارایی لازم را ندارد و این مسئله امنیت پایگاه‌های آمریکایی و تاسیسات انرژی را به‌شدت به خطر می‌اندازد.

بر اساس ارزیابی‌های کارشناسی، نسبت هزینه تبادل میان سامانه‌های دفاعی و تسلیحات تهاجمی به‌گونه‌ای است که پدافند هوایی نمی‌تواند تمامی پیشرفت‌های کیفی و کمی ذخایر موشکی و پهپادی ایران را خنثی کند.

تجربه درگیری‌های پیشین نشان می‌دهد که سامانه‌های دفاعی دارای نقاط ضعف و خلأهایی هستند و در نهایت با کمبود تجهیزات مواجه می‌شوند. از این رو، تداوم رویکردهای نظامی نه‌تنها به اهداف اعلام‌شده‌ای مانند تغییر رژیم یا فروپاشی ساختار کشور منجر نشده، بلکه هزینه‌های سنگینی را به اقتصاد جهانی تحمیل کرده است.

ارزیابی‌ها حاکی از آن است که صهیونیست ها بدون اتکا به حمایت همه‌جانبه ایالات متحده، توانایی مدیریت چالش‌های امنیتی پیرامون خود را نخواهد داشت.

مرشایمر در بخش دیگری از ارزیابی خود، با اشاره به ادعای بنیامین نتانیاهو درباره جنگ در هفت جبهه گفت که ارتش اسراییل برای جنگ‌های فرسایشی طولانی‌مدت طراحی نشده است.

وی افزود که این رژیم با بحران فرسایش نیروهای ذخیره، اعتراضات داخلی و شکاف‌های عمیق میان جامعه و بخش ارتدوکس مواجه است.

مرشایمر تاکید کرد که رژیم صهیونیستی در مناقشه غزه و کرانه باختری به اهداف اعلام‌ شده خود برای اخراج فلسطینی‌ها یا شکست کامل حماس دست نیافته است.

اوکراین

استاد دانشگاه شیکاگو همچنین درباره اوضاع اوکراین نیز گفت دونالد ترامپ برای تسهیل ورود نفت و سوخت دیزل روسیه به بازارهای جهانی به اوکراین فشار می‌آورد، اما واشنگتن این کشور را کاملا رها نخواهد کرد و جنگ در نهایت در میدان نبرد تعیین‌تکلیف می‌شود.

او تاکید کرد شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد ترامپ برای تمرکز بر مسئله روسیه، آماده قربانی کردن اوکراین است.

مرشایمر به پیامی از ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال اشاره کرد که در آن، رییس‌جمهور آمریکا تصمیم خود برای انجام معامله‌ای مرتبط با سوخت دیزل روسیه و اعمال نکردن تحریم‌های پیشنهادی لیندسی گراهام را به مذاکرات با مسکو مرتبط کرده بود.

ترامپ در این پیام گفته بود که نمی‌خواهد اقدامی انجام دهد که روسیه را از پای میز مذاکره دور کند. او همچنین افزوده بود که مسکو در مقایسه با توانایی‌هایش، کمک اندکی به جمهوری اسلامی ایران می‌کند و می‌خواهد این وضعیت ادامه پیدا کند، مگر آنکه «افراد احمق» دخالت کنند.

مرشایمر گفت باور ندارد روسیه و چین علاقه عمیقی به حمایت از ایران داشته باشند، اما این دو کشور خواهان شکست آمریکا از ایران هستند و هرچه شکست واشنگتن سنگین‌تر باشد، برای روسیه بهتر خواهد بود. او پیش‌بینی کرد که روسیه در گذشته به ایران کمک کرده، اکنون کمک می‌کند و به این کار ادامه خواهد داد.

نفت روسیه و محاسبات اقتصادی ترامپ

این تحلیلگر روابط بین‌الملل گفت ترامپ در عرصه اقتصادی با وضعیت دشواری روبه‌روست و می‌خواهد نفت و سوخت دیزل روسیه وارد بازارهای جهانی شود.

به گفته مرشایمر، ترامپ با برداشتن تحریم‌ها و به تعویق انداختن تصویب طرح لیندسی گراهام، در پی تسهیل انتقال این منابع به بازارهای جهانی است و هم‌زمان اوکراین را تحت فشار قرار می‌دهد تا زیرساخت‌های نفت و گاز روسیه را هدف قرار ندهد.

این استاد دانشگاه شیکاگو افزود ترامپ اوکراین را به‌طور کامل رها نخواهد کرد، زیرا چنین اقدامی برای «دولت پنهان» آمریکا پذیرفتنی نیست و ترامپ توان مقابله با آن را ندارد. به گفته او، واشنگتن همچنان به اوکراین کمک خواهد کرد، اما در عین حال به دلیل ملاحظات اقتصادی، در حوزه نفت و گاز به روسیه نیز کمک می‌کند.

مرشایمر با اشاره به تلاش ترامپ برای پایان دادن به جنگ گفت ترامپ و ولادیمیر پوتین می‌توانند درباره توافقی به تفاهم برسند، اما مانع اصلی، جلب موافقت اوکراین، کشورهای اروپایی و دولت پنهان آمریکا است.

او گفت ترامپ پیش از بازگشت به کاخ سفید وعده داده بود که جنگ را به‌آسانی متوقف می‌کند، اما این وعده عملی نشده است.

این تحلیلگر همچنین به دیدار ترامپ و پوتین در انکوریج در 15 اوت 2025 اشاره کرد و گفت در آن دیدار به نظر می‌رسید دو طرف به چارچوب کلی توافقی رسیده‌اند، اما ترامپ در نهایت از توافق عقب‌نشینی کرد.

موضع زلنسکی و حمایت آمریکا از اوکراین

در ادامه این گفت‌وگو، اظهارات ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهور اوکراین، درباره احتمال حمایت آمریکا از روسیه پخش شد. زلنسکی گفته بود اگر آمریکا رسما طرف روسیه را بگیرد، اوکراین توان پیروزی و مقاومت نخواهد داشت و چنین وضعیتی «فاجعه‌ای بزرگ و اشتباهی تاریخی» خواهد بود.

مرشایمر گفت مسئله اصلی از نگاه زلنسکی، بازگشت نفت و گاز روسیه به بازارهای جهانی و سودی است که اقتصاد روسیه از این وضعیت به دست می‌آورد. او افزود ترامپ در این زمینه عقب‌نشینی نخواهد کرد، زیرا به جریان نفت و گاز روسیه نیاز دارد.

به گفته این تحلیلگر، دولت ترامپ در مقطعی تلاش کرد با قطع اطلاعات امنیتی آمریکا به اوکراین و محدود کردن دسترسی این کشور به سامانه استارلینک، بر زلنسکی فشار وارد کند تا با واشنگتن همکاری کند. با این حال، این وضعیت حدود دو روز طول کشید و ترامپ عقب‌نشینی کرد.

مرشایمر گفت دولت پنهان آمریکا، اروپایی‌ها و زلنسکی توانسته‌اند هر بار که منافع مالی در میان بوده است، ترامپ را وادار به عقب‌نشینی کنند.

او در عین حال پیش‌بینی کرد که جنگ در نهایت در میدان نبرد تعیین‌تکلیف خواهد شد و گفت روسیه در حال تخریب اقتصاد اوکراین و زیرساخت‌های نظامی این کشور در پشت خطوط مقدم است.

هزینه‌های جنگ و توان مالی اروپا

این تحلیلگر گفت تخریب اقتصاد اوکراین باعث می‌شود این کشور برای تامین هزینه‌های جنگ بیش از پیش به اقتصادهای اروپایی وابسته شود، اما اروپا توان تامین تمام منابع مالی مورد نیاز کی‌یف را ندارد.

مرشایمر با اشاره به ارقام مطرح‌شده درباره کمک‌های مالی گفت در دسامبر 2025 توافق شده بود که اروپا برای سال 2026 بیش از 52 میلیارد دلار و برای سال 2027 نیز 52 میلیارد دلار به اوکراین اختصاص دهد.

او افزود زلنسکی در تابستان همان سال گفته بود اوکراین برای سال 2026 به 27 میلیارد دلار دیگر نیاز دارد، اما به گفته این تحلیلگر، رییس‌جمهور اوکراین بعدتر کمتر درباره این درخواست صحبت کرد.

مرشایمر احتمال داد بخشی از کمک 52 میلیارد دلاری سال 2027 به سال 2026 منتقل شده باشد، هرچند تاکید کرد که برای این فرض مدرکی ندارد. او همچنین گفت زلنسکی اخیرا در بروکسل اعلام کرده است که اوکراین برای سال 2027 به حدود 81 میلیارد دلار دیگر نیاز دارد.

این تحلیلگر با اشاره به نارضایتی شهروندان در اروپا و آمریکا گفت تامین چنین مبالغی برای کشورهای اروپایی دشوار خواهد بود.

به گفته او، فرانسه، آلمان و بریتانیا با مشکلات داخلی و اقتصادی روبه‌رو هستند و حتی اگر دولت فرانسه بخواهد در آینده از اوکراین حمایت کند، احتمالاً ناچار خواهد شد این حمایت را به‌شدت محدود کند.