اینترنت برای بخشی از خانوارها، محل تأمین هزینه زندگی است؛ اما دسترسی به همین ابزار درآمد، با کندی، گرانی و فیلترینگ همراه شده است. به گزارش «دنیای اقتصاد»، پیمایش تازه مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد 56 درصد پاسخ‌گویان، تمام یا بخشی از درآمد خود یا سرپرست خانوارشان را وابسته به اینترنت می‌دانند؛ هم‌زمان، رفع فیلترینگ بیشترین سهم را در میان اولویت‌های پیشنهادی برای سیاستگذاری اینترنت دارد.

رفع فیلترینگ جلوتر از سرعت و قیمت

 پیمایش «سنجش دیدگاه مردم ایران درباره وضعیت اینترنت و فناوری‌های نوین دیجیتال» در تیرماه توسط مرکز افکارسنجی ملت اجرا و نتایج آن در مهرماه منتشر شده است. بر اساس ارقام گزارش‌شده، بیش از 38 درصد رفع فیلترینگ را اولویت نخست سیاستگذاری می‌دانند؛ بیش از 22 درصد افزایش سرعت، حدود 17 درصد تقویت شبکه‌های اجتماعی داخلی و نزدیک به 16 درصد کاهش قیمت اینترنت را انتخاب کرده‌اند.

 این توزیع، رفع فیلترینگ را در صدر گزینه‌ها قرار می‌دهد؛ البته عدد 38 درصد، سهم انتخاب این موضوع به‌عنوان «اولویت» است و نباید آن را معادل مجموع موافقان رفع فیلترینگ دانست. ممکن است پاسخ‌گویی سرعت یا قیمت را اولویت نخست بداند و هم‌زمان با رفع محدودیت‌ها نیز موافق باشد.

 در ارزیابی عملکرد دولت پزشکیان برای بهبود اینترنت طی دو سال اخیر نیز فقط 21٫6 درصد ابراز رضایت کرده‌اند. این عدد، فاصله میان وعده بهبود دسترسی و تجربه کاربران را برجسته می‌کند؛ هرچند بدون جزییات سایر پاسخ‌ها، نمی‌توان تمام باقی‌مانده را «ناراضی» محسوب کرد.

 برای نزدیک به 18 درصد، بخش زیادی یا تمام درآمد به اینترنت گره خورده است

 وابستگی اقتصادی کاربران یکسان نیست: 38٫1 درصد وابستگی اندک، 12٫2 درصد وابستگی زیاد و 5٫7 درصد وابستگی کامل درآمد خود یا سرپرست خانوار را گزارش کرده‌اند. بنابراین، برای مجموعاً 17٫9 درصد، اختلال اینترنت می‌تواند بخش عمده یا تمام منبع درآمد مورد اشاره را تحت تأثیر قرار دهد.

 این آسیب‌پذیری در بعضی گروه‌های شغلی پررنگ‌تر است. 25٫5 درصد شاغلان بخش خصوصی و 25٫1 درصد شاغلان آزاد گفته‌اند بخش زیادی یا تمام درآمدشان به اینترنت وابسته است؛ یعنی تقریباً یک نفر از هر چهار نفر در این دو گروه. برای این کاربران، محدودیت دسترسی می‌تواند به اختلال در سفارش‌گیری، ارتباط با مشتری و انجام کار تبدیل شود.

 اینترنت روزمره شده؛ کیفیت هنوز مسئله است

 طبق گزارش، اینترنت در زندگی روزانه 96 درصد پاسخ‌گویان حضور دارد. 39٫7 درصد روزانه یک تا سه ساعت و 20٫4 درصد سه تا پنج ساعت آنلاین‌اند؛ مجموعاً 60٫1 درصد بین یک تا پنج ساعت. همچنین 9٫6 درصد دست‌کم هفت ساعت در شبانه‌روز از اینترنت استفاده می‌کنند.

 تفریح با 39٫7 درصد و شبکه‌های اجتماعی با 32٫1 درصد، پرتکرارترین کاربردها هستند. فعالیت شغلی 25٫2 درصد، امور اداری و بانکی 24٫6 درصد و آموزش 22٫5 درصد سهم دارند. در این سؤال امکان انتخاب حداکثر دو گزینه وجود داشته؛ بنابراین جمع درصدها قرار نیست به 100 برسد.

 در بخش کیفیت، نزدیک به 59 درصد سرعت اینترنت را نامطلوب ارزیابی کرده‌اند. درباره قیمت نیز نزدیک به 28 درصد اصلاً رضایت ندارند و 45٫7 درصد رضایت کمی دارند؛ یعنی در مجموع حدود 74 درصد، رضایت پایین یا هیچ رضایتی از قیمت بسته‌ها گزارش کرده‌اند.

 کاربران میان پلتفرم‌ها جابه‌جا می‌شوند

 سهیل یحیی‌زاده، دبیر سیاستگذاری و برنامه‌ریزی فراکسیون تسهیل تجارت و سرمایه‌گذاری مجلس، به «دنیای اقتصاد» گفته سیاست‌های متغیر، کاربران را به استفاده از پلتفرم‌هایی سوق داده که بعداً خودشان محدود شده‌اند. از نگاه او، این جابه‌جایی‌های پی‌درپی نشانه نبود سیاستی منسجم است و به اعتماد کاربران، امنیت شبکه و کسب‌وکارها آسیب می‌زند.

 او به نقل از مسئولان ارتباطات، سهم عبور ترافیک اینترنت بین‌الملل از فیلترشکن‌ها را حدود 70 درصد و گردش مالی ماهانه وی‌پی‌ان‌های پولی را 11 تا 15 هزار میلیارد تومان عنوان کرده است. این دو رقم، اظهارات نقل‌شده در مصاحبه‌اند و نباید به‌عنوان یافته پیمایش مرکز پژوهش‌های مجلس معرفی شوند.

 مسئله‌ای که از کنار هم گذاشتن داده‌ها دیده می‌شود، فراتر از انتخاب یک پیام‌رسان است: اینترنت در زندگی روزمره فراگیر شده، درآمد بخش قابل‌توجهی از خانوارها به آن وابسته است و کاربران هم‌زمان از دسترسی، کیفیت و قیمت گلایه دارند. در چنین وضعیتی، ارزیابی سیاست اینترنت باید هزینه اختلال برای خانوار و کسب‌وکار را هم در نظر بگیرد؛ هزینه‌ای که با کوچ‌دادن کاربران از یک پلتفرم به پلتفرم دیگر، الزاماً برطرف نمی‌شود.