به نقل از تابناک، کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، روز دوشنبه 20 مهر 1405 اعلام کرد که عربستان سعودی خواستار تقویت مأموریت دریایی اتحادیه اروپا در دریای سرخ برای تأمین امنیت مسیر کشتیرانی در تنگه باب المندب شده است.

کالاس در اظهاراتی پیش از نشست شورای امور خارجی اتحادیه اروپا در لوکزامبورگ گفت که پس از حملات اخیر حوثی ها (انصارالله یمن)، با فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی، گفت و گو کرده است.

به گفته او، درخواست ریاض این بوده که مأموریت دریایی اتحادیه اروپا موسوم به آسپیدس (ASPIDES) تقویت شود تا در هماهنگی با نیرو های بین المللی، باز ماندن باب المندب و عبور کشتی های تجاری از دریای سرخ را تضمین کند.

این درخواست در حالی مطرح می شود که باب المندب یکی از گذرگاه های راهبردی تجارت جهانی است و اختلال در آن می تواند مسیر انتقال کالا و انرژی میان اقیانوس هند و دریای مدیترانه را با مشکل مواجه کند.

آسپیدس چیست و اروپا چه نقشی در امنیت کشتیرانی دارد؟

مأموریت دریایی آسپیدس اتحادیه اروپا با هدف حفاظت از کشتی های تجاری و کمک به حفظ آزادی کشتیرانی در دریای سرخ فعالیت می کند. این مأموریت در چارچوب سیاست امنیتی و دفاعی مشترک اتحادیه اروپا شکل گرفته و نقش آن، حفاظت دریایی و همراهی با کشتی های تجاری در برابر تهدیدهاست.

تقویت آسپیدس لزوماً به معنای ورود مستقیم کشور های اروپایی به جنگ نیست؛ بلکه میزان و نوع مشارکت نظامی، به مأموریت مصوب، امکانات دریایی اختصاص یافته و تصمیم دولت های عضو اتحادیه اروپا بستگی دارد

با این حال، تقویت آسپیدس لزوماً به معنای ورود مستقیم کشور های اروپایی به جنگ نیست؛ بلکه میزان و نوع مشارکت نظامی، به مأموریت مصوب، امکانات دریایی اختصاص یافته و تصمیم دولت های عضو اتحادیه اروپا بستگی دارد.

کالاس پیش تر نیز بر ضرورت اختصاص شناور های بیشتر به این مأموریت تأکید کرده بود. او در اظهاراتی در سپتامبر 2026 اعلام کرد که برای افزایش اثربخشی آسپیدس، به تجهیزات و شناور های بیشتری نیاز است و اتحادیه اروپا باید هماهنگی خود را با ائتلاف دریایی چندملیتی تحت رهبری عربستان سعودی تقویت کند.

بیانیه مشترک اروپا و شورای همکاری خلیج فارس چه می گوید؟

در کنار تحولات دریای سرخ، مواضع مشترک اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس درباره امنیت منطقه نیز اهمیت ویژه ای دارد.

وزرای خارجه دو طرف در پنجم مارس 2026، در جریان تشدید تنش های منطقه ای و حملات منتسب به ایران علیه کشور های عضو شورای همکاری خلیج فارس، بیانیه ای مشترک صادر کردند.

این بیانیه تنها به محکومیت حملات محدود نبود و موضوعاتی همچون حق دفاع از خود، امنیت مسیر های دریایی، آزادی کشتیرانی و ارتباط مستقیم ثبات خلیج فارس با امنیت اروپا را نیز در بر می گرفت.

در این بیانیه، اتحادیه اروپا بر همبستگی خود با کشور های عضو شورای همکاری خلیج فارس تأکید کرد. همچنین دو طرف با اشاره به ماده 51 منشور سازمان ملل متحد، حق کشور های عضو شورا برای دفاع فردی و جمعی از خود در برابر حملات مسلحانه را مورد تأکید قرار دادند.

بخش دیگری از بیانیه بر ضرورت حفاظت از حریم هوایی منطقه، مسیر های دریایی و آزادی کشتیرانی، از جمله در تنگه هرمز و باب المندب، تأکید می کرد.

آیا اروپا امنیت خلیج فارس را امنیت خود می داند؟

یکی از مهم ترین بخش های بیانیه مشترک مارس 2026، تأکید بر پیوند امنیت منطقه خلیج فارس با امنیت اروپا و جهان بود.

در بند چهاردهم این بیانیه آمده است که امنیت و ثبات منطقه خلیج فارس از ارکان اساسی ثبات اقتصاد جهانی به شمار می رود و پیوندی ذاتی با امنیت اروپا و جهان دارد.

در بند پانزدهم نیز دو طرف بر اهمیت عملیات دریایی آسپیدس اتحادیه اروپا و آتالانتا برای حفاظت از آبراه های حیاتی و کاهش اختلال در زنجیره های تأمین تأکید کردند و خواستار هماهنگی برای پشتیبانی از این مأموریت ها شدند.

اهمیت این موضع در آن است که امنیت خلیج فارس و دریای سرخ را صرفاً موضوعی منطقه ای معرفی نمی کند؛ بلکه آن را به امنیت انرژی، تجارت بین المللی و منافع راهبردی اروپا پیوند می زند

اهمیت این موضع در آن است که امنیت خلیج فارس و دریای سرخ را صرفاً موضوعی منطقه ای معرفی نمی کند؛ بلکه آن را به امنیت انرژی، تجارت بین المللی و منافع راهبردی اروپا پیوند می زند.

البته این مواضع را نباید به منزله تضمین خودکار مداخله نظامی اتحادیه اروپا در هر درگیری منطقه ای تفسیر کرد.

باب المندب؛ نقطه اتصال امنیت خلیج فارس، دریای سرخ و تجارت جهانی

باب المندب در جنوب دریای سرخ و در مجاورت سواحل یمن و شاخ آفریقا قرار دارد و از مسیر های مهم ارتباطی میان اقیانوس هند و کانال سوئز محسوب می شود. به همین دلیل، هرگونه ناامنی در این گذرگاه می تواند بر هزینه حمل ونقل دریایی، زمان انتقال کالا و جریان تجارت میان آسیا و اروپا اثر بگذارد.

در چنین شرایطی، درخواست عربستان از اتحادیه اروپا برای تقویت آسپیدس را می توان در چارچوب تلاش برای هماهنگ کردن ظرفیت های دریایی منطقه ای و بین المللی بررسی کرد. ریاض در پی آن است که عبور کشتی های تجاری از باب المندب با اختلال کمتری مواجه شود و بروکسل نیز حفظ امنیت آبراه های بین المللی را از موضوعات مرتبط با منافع اقتصادی و امنیتی خود می داند.

در عین حال، تحقق این هدف به عواملی همچون افزایش تعداد شناور های عملیاتی، هماهنگی میان مأموریت های دریایی و میزان تهدید های موجود در منطقه بستگی دارد.

درخواست عربستان چه پیامی برای آینده همکاری اروپا و خلیج فارس دارد؟

درخواست اخیر ریاض و مواضع پیشین اتحادیه اروپا نشان می دهد که همکاری امنیتی دو طرف در حال گسترش به موضوعات عملیاتی مرتبط با حفاظت از مسیر های دریایی است. بیانیه مشترک مارس 2026 نیز زمینه سیاسی این همکاری را با تأکید بر آزادی کشتیرانی، امنیت انرژی و پیوند ثبات خلیج فارس با امنیت اروپا مشخص کرده بود.

باید میان تأکید سیاسی بر همبستگی، همکاری در مأموریت های دریایی و تعهد حقوقی به مشارکت نظامی تمایز قائل شد. آنچه تاکنون به صراحت اعلام شده، درخواست عربستان برای تقویت مأموریت آسپیدس و تأکید اتحادیه اروپا بر ضرورت حفظ امنیت کشتیرانی است

با این حال، باید میان تأکید سیاسی بر همبستگی، همکاری در مأموریت های دریایی و تعهد حقوقی به مشارکت نظامی تمایز قائل شد. آنچه تاکنون به صراحت اعلام شده، درخواست عربستان برای تقویت مأموریت آسپیدس و تأکید اتحادیه اروپا بر ضرورت حفظ امنیت کشتیرانی است؛ تصمیم درباره سطح نهایی تقویت این مأموریت و امکانات اختصاص یافته به آن، موضوعی جداگانه است.

در مجموع، تحولات اخیر نشان می دهد که امنیت باب المندب و دریای سرخ به یکی از محور های مهم تعامل امنیتی اروپا و کشور های خلیج فارس تبدیل شده است؛ مسیری که در آن، حفاظت از کشتیرانی و زنجیره های تأمین جهانی با محاسبات سیاسی و امنیتی منطقه ای پیوند خورده است.