به نقل از همشهری آنلاین، پروانه بندپی: خیلی ها ما را از خوردن بعضی میوه ها به خصوص میوه های شیرین تر مثل موز، انگور و انبه - با معده خالی می ترسانند و می گویند خوردن میوه در این شرایط می تواند قند خون را ناگهان بالا ببرد و حتی در درازمدت خطر دیابت را افزایش دهد.

خیلی ها هم توصیه می کنند که اگر قصد خوردن میوه ناشتا دارید، حتما آنها را همراه پروتیین یا مغزها بخورید تا قند خون تان دچار نوسان نشود. اما این توصیه ها تا چه حد علمی هستند؟

پزشکان درباره مصرف میوه ها با معده خالی یا در وعده ناشتا، فهرستی از میوه های ممنوعه ارائه نمی کنند. آنها می گویند مساله اصلی، ناشتا بودن نیست؛ بلکه مقدار کربوهیدرات، فیبر، شکل مصرف میوه و وضعیت قند خون فرد است.

دکتر علیرضا استقامتی، فوق تخصص غدد درون ریز و متابولیسم و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران در این باره به همشهری می گوید: میوه به هر صورت حاوی قند فروکتوز است و می تواند قند خون را بالا ببرد. اما در فرد سالم چه میوه را ناشتا بخورد و چه در هر زمان دیگری مصرف کند، بدن معمولاً می تواند این افزایش را به خوبی کنترل و به محدوده طبیعی برگرداند.

به گفته استقامتی در فرد سالم، لوزالمعده طبیعی می تواند انسولین مورد نیاز را به موقع ترشح کند و قند خون را کنترل کند. بنابراین خوردن میوه با معده خالی به خودی خود مشکلی ایجاد نمی کند. اما شرایط در افراد مبتلا به دیابت متفاوت است. در دیابت نوع 2، به دلیل مقاومت به انسولین و اختلال در ترشح آن، کنترل افزایش قند خون دشوارتر است. با این حال، اگر میوه در حد مجاز مصرف شود، فرد مبتلا به دیابت نوع 2 هم می تواند آن را در صبحانه یا حتی به صورت ناشتا مصرف کند.

این متخصص غدد می گوید: در مجموع، میوه ای وجود ندارد که مصرف آن در حالت ناشتا برای فرد ممنوع باشد. برای مثال، به فرد مبتلا به دیابت گفته می شود که می تواند در طول روز 3 واحد میوه مصرف کند و هر میوه را به مقدار مشخصی بخورد. اگر مصرف میوه در همین حد باشد، ناشتا بودن یا نبودن تفاوتی ایجاد نمی کند. در بسیاری از کشورها مردم عادت دارند میوه را در وعده صبحانه یا صبح ها مصرف کنند و اتفاقا این کار به دلیل فیبر، ویتامین ها و املاح موجود در میوه، بخشی از یک رژیم غذایی سالم است.

یکی از توصیه های رایج برای کنترل قند خون این است که میوه حتماً همراه یک ماده پروتیینی یا مغزها مصرف شود تا قند خون ناگهان بالا نرود. اما آیا برای خوردن میوه چنین الزامی وجود دارد؟ استقامتی در این باره می گوید: در فرد سالم چنین ضرورتی وجود ندارد. چون همان طور که گفتم، لوزالمعده طبیعی می تواند خودش افزایش قند خون را جبران کند. کلا فیبر موجود در بعضی مواد غذایی مثل میوه ها و سبزیجات می تواند جذب مواد غذایی را تا حدی به تأخیر بیندازد و درنتیجه قند خون هم دیرتر افزایش پیدا کند.

به گفته این متخصص غدد، مواد غذایی چرب هم می توانند باعث تأخیر در تخلیه معده شوند و درنتیجه افزایش قند خون را به تأخیر بیندازند. حتی خوردن کَره باعث می شود قند خون دیرتر بالا برود. یعنی ممکن است به جای اینکه قند خون مثلاً یک ساعت بعد افزایش پیدا کند، دو ساعت بعد بالا برود. این موضوع برای افرادی که انسولین تزریق می کنند اهمیت بیشتری دارد. چون اگر افزایش قند خون به دلیل مصرف چربی یا فیبر با تأخیر اتفاق بیفتد، ممکن است اثر انسولین زودتر تمام شود. به همین دلیل فرد مجبور است انسولین را در دو نوبت تزریق کند؛ بخشی قبل از غذا و بخش دیگر حدود دو ساعت بعد غذا تا افزایش دیرتر قند خون پوشش داده شود.

او تأکید می کند که مصرف پروتیین، فیبر یا چربی در کنار میوه به این معنا نیست که قند خون دیگر افزایش پیدا نمی کند. بلکه فقط زمان افزایش آن به تأخیر می افتد.

در مجموع، داشتن دیابت به معنی حذف میوه از رژیم غذایی نیست. فرد مبتلا به دیابت می تواند میوه مصرف کند، اما باید مقدار کربوهیدرات آن و وضعیت کنترل قند خون خود را در نظر بگیرد. استقامتی در این رابطه می گوید: فرد مبتلا به دیابت اگر میوه را در مقدار مجاز مصرف کند، ناشتا بودن به خودی خود مانعی برای مصرف میوه نیست. با این حال، میزان و نوع میوه و وضعیت کنترل قند خون فرد باید در نظر گرفته شود.

اگر فردی ترجیح می دهد قبل از صبحانه میوه بخورد، انتخاب میوه های کامل و پرفیبر می تواند گزینه مناسبی برای او باشد. انواع توت، توت فرنگی، سیب، گلابی، کیوی و پرتقال از جمله انتخاب هایی هستند که معمولاً برای کنترل بهتر قند خون مناسب ترند. البته این به معنای آن نیست که این میوه ها خاصیت درمانی در حالت ناشتا دارند. خوردن یک سیب با معده خالی مزیت ویژه ای برای پیشگیری از دیابت نسبت به خوردن همان سیب در زمان دیگری ندارد. آنچه اهمیت دارد، مقدار مصرف است.

میوه هایی مانند انگور، موز رسیده، انبه، آناناس و هندوانه در صورت مصرف حجم زیاد می توانند کربوهیدرات قابل توجهی وارد بدن کنند و قند خون را بیشتر بالا ببرند. بنابراین مساله، ممنوعیت این میوه ها نیست. بلکه میزان مصرف است که اهمیت دارد.