آنچه اکنون در شبکه حمل‌ونقل عمومی تهران در حال شکل‌گیری است، اتصال هر کارت بلیت به هویت مالک آن است.

به گزارش  تسنیم، سال‌ها یکی از مشکلات مسافران مترو این بود که در صورت گم‌شدن یا سرقت کارت بلیت، اعتبار باقی‌مانده روی کارت نیز عملاً از دسترس آنها خارج می‌شد؛ فرقی هم نمی‌کرد موجودی کارت چه میزان باشد. کارت بلیت در واقع به خود فرد متصل نبود و همین موضوع باعث می‌شد امکان شناسایی مالک و انتقال اعتبار کارت از دست‌رفته وجود نداشته باشد. حالا طرح شخصی‌سازی کارت بلیت مترو با هدف پایان دادن به این مشکل آغاز شده است؛ طرحی که قرار است کارت بلیت را از یک کارت صرفاً قابل استفاده برای سفر، به کارتی متصل به هویت مسافر تبدیل کند.

مسیب جعفری، مدیر درآمد بلیت شرکت بهره‌برداری متروی تهران و حومه، اعلام کرد که با شخصی‌سازی کارت، اعتبار کارت مسافران در صورت مفقودی یا سرقت حفظ خواهد شد و امکان صدور کارت المثنی نیز فراهم می‌شود. به این ترتیب، در صورت گم‌شدن یا سرقت کارت، کارت قبلی قابلیت استفاده نخواهد داشت، اما اعتبار باقی‌مانده آن از بین نمی‌رود و امکان دریافت کارت جایگزین برای مسافر فراهم خواهد بود. این امکان فراهم شده که در صورت مفقود یا سرقت شدن کارت بلیت، صاحب کار اقدام به درخواست صدور کار جدید کند و همزمان کارت قبلی از دسترس خارج شود.

در واقع، نقطه اصلی این طرح، ایجاد ارتباط میان کارت بلیت و اطلاعات هویتی دارنده آن است. در فرآیند جدید، کارت بلیت به کد ملی مسافر متصل می‌شود و همین اتصال، امکان شناسایی مالک کارت و مدیریت اعتبار آن را فراهم می‌کند. این تغییر علاوه بر افزایش امنیت کارت، زیرساختی برای ارائه خدمات هدفمندتر در شبکه حمل‌ونقل عمومی تهران ایجاد خواهد کرد.

بر اساس توضیحات شرکت بهره‌برداری متروی تهران و حومه، شخصی‌سازی کارت تنها به موضوع حفظ اعتبار در زمان مفقودی یا سرقت محدود نمی‌شود. با اتصال کارت به اطلاعات هویتی مسافر، زمان و نحوه استفاده هر فرد از خدمات حمل‌ونقل عمومی نیز قابل شناسایی خواهد بود و در ادامه می‌توان خدمات و مزایای متفاوتی را متناسب با گروه‌های مختلف مسافران ارائه کرد.

یکی از مهم‌ترین موارد دیگر امکان استفاده از تخفیف‌های قانونی برای گروه‌های مختلف است. اتصال کارت به کد ملی این امکان را فراهم می‌کند که در صورت اجرای تخفیف‌های پیش‌بینی‌شده در مقررات و لایحه جدید بلیت حمل‌ونقل عمومی، افراد مشمول بر اساس اطلاعات هویتی خود شناسایی شوند و خدمات متناسب با وضعیت آنها ارائه شود.

از سوی دیگر، شخصی‌سازی کارت به‌عنوان زیرساختی برای ارائه برخی خدمات بیمه‌ای نیز مطرح شده است چراکه با مشخص شدن اطلاعات و نحوه استفاده مسافر از خدمات حمل‌ونقل عمومی، امکان قرار گرفتن مسافران در چارچوب پوشش‌های بیمه‌ای مربوطه نیز فراهم خواهد شد. بنابراین، آنچه اکنون با عنوان شخصی‌سازی کارت بلیت اجرا شده، تنها یک تغییر در شیوه صدور کارت نیست و قرار است زمینه ارائه مجموعه‌ای از خدمات مرتبط با حمل‌ونقل عمومی را در آینده فراهم کند.

اجرای طرح از طریق سامانه «شهرزاد» آغاز شده است. در مرحله نخست، مسافرانی که به اپلیکیشن یا سامانه شهرزاد دسترسی دارند می‌توانند فرآیند شخصی‌سازی کارت خود را از طریق این سامانه انجام دهند و کارت بلیت خود را به اطلاعات هویتی و کد ملی متصل کنند. 

برای افرادی که به سامانه شهرزاد دسترسی ندارند نیز امکان مراجعه حضوری در نظر گرفته شده است و خدمات حضوری شخصی‌سازی کارت در گیشه‌های فروش بلیت دو ایستگاه صادقیه و تئاترشهر، میدان آزادی، امام خمینی (ره)، میدان انقلاب اسلامی و آزادگان ارائه می‌شود و به مرور و در صورت تأمین تجهیزات، ایستگاه های دیگر نیز به این خدمات مجهز خواهند شد. این خدمات به‌جز ایام تعطیل، از ساعت 8 صبح تا 18 با حضور اپراتور در اختیار مسافران قرار دارد.

متقاضیان مراجعه حضوری باید کارت بلیت مترو و تلفن همراهی را که سیم‌کارت آن به نام خودشان است همراه داشته باشند. دلیل این الزام آن است که کد مورد نیاز برای انجام فرآیند شخصی‌سازی به شماره تلفن همراه متقاضی ارسال می‌شود.

بر اساس سازوکار اعلام‌شده، هنگام خرید کارت مترو، کد ملی مسافر در سامانه فروش ثبت می‌شود و کد تأیید نیز به شماره تلفن همراه فرد ارسال خواهد شد. پس از تأیید اطلاعات، کارت به نام مسافر صادر و شخصی‌سازی می‌شود؛ بنابراین کارت‌های جدید از زمان خرید به اطلاعات مالک خود متصل خواهند بود و خرید کارت بدون ثبت اطلاعات مورد نیاز امکان‌پذیر نخواهد بود.

افرادی که از قبل کارت بلیت دارند هم نیازی به خرید کارت جدید ندارند، این افراد میتوانند کارت موجود خود را از طریق اپلیکیشن شهرزاد یا باجه های منتخب، به صورت رایگان به کدملی و شماره همراه خود متصل و شخصی سازی کنند.

با این حال، شخصی‌سازی کارت به معنای تغییر فوری همه شیوه‌های استفاده از مترو و اتوبوس نیست. شرکت بهره‌برداری تأکید کرده است که این طرح به خودی خود به معنای پایان استفاده رایگان از خدمات حمل‌ونقل عمومی نیست و رویه فعلی استفاده رایگان از مترو و اتوبوس، مطابق مصوبه شورای اسلامی شهر تهران، تا زمان تعیین‌شده در همان مصوبه ادامه خواهد داشت.

آنچه اکنون در شبکه حمل‌ونقل عمومی تهران در حال شکل‌گیری است، در واقع ایجاد یک شناسه مشخص برای هر کارت بلیت و اتصال آن به هویت مسافر است؛ تغییری که قرار است مشکل قدیمی از دست رفتن اعتبار کارت‌های مفقودشده یا سرقت‌شده را برطرف کند و همزمان زیرساخت لازم برای هدفمند شدن بخشی از خدمات حمل‌ونقل عمومی را فراهم آورد.

در مراحل بعدی، این زیرساخت می‌تواند امکان شناسایی دقیق‌تر گروه‌هایی را که مشمول خدمات یا تخفیف‌های خاص هستند فراهم کند؛ از جمله سربازان، دانش‌آموزان و دانشجویان، خانواده‌های پرجمعیت و گروه‌های درآمدی پایین، مشروط به اینکه سازوکار و ضوابط مربوط به این خدمات در آینده به تصویب برسد و اجرا شود.