به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان - گزارش های منتشرشده درباره جنگ ایران و آمریکا بار دیگر یکی از مهم ترین نقاط اتکای راهبرد نظامی واشنگتن در غرب آسیا را در کانون توجه قرار داده است: شبکه گسترده پایگاه ها، فرودگاه ها، بنادر و تأسیسات نظامی آمریکا که طی دهه های گذشته در نقاط مختلف منطقه ایجاد شده اند. در همین چارچوب، روزنامه نیویورک تایمز به بررسی پیامد های حملات موشکی و پهپادی ایران علیه تأسیسات مورد استفاده نیرو های آمریکایی پرداخته و آسیب پذیری پایگاه های ثابت در برابر حملات دورایستا پرداخته است.

تجربه جنگ اخیر، بحث درباره میزان امنیت پایگاه های ثابت آمریکا را از سطح یک موضوع نظری به مسئله ای عملیاتی تبدیل کرده است. نیویورک تایمز با اشاره به حملات انجام شده علیه مواضع آمریکا در منطقه، استدلال می کند که حتی پایگاه هایی که از سامانه های پدافندی پیشرفته برخوردارند، در برابر حملات ترکیبی موشکی و پهپادی مصونیت کامل ندارند.

پایگاه های ثابت؛ نقطه قوت یا آسیب پذیری؟

راهبرد نظامی آمریکا در دهه های گذشته تا حد زیادی بر امکان استقرار نیرو، هواپیما، ناوگان و تجهیزات در نقاط مختلف جهان متکی بوده است. پایگاه های خارجی برای واشنگتن امکان واکنش سریع، پشتیبانی لجستیکی و حفظ حضور نظامی در مناطق راهبردی را فراهم می کنند.

در غرب آسیا نیز این شبکه اهمیت ویژه ای دارد. بحرین، قطر، کویت، امارات، عربستان سعودی، عراق و اردن از جمله کشور هایی هستند که در مقاطع مختلف میزبان نیرو ها یا تأسیسات مورد استفاده آمریکا بوده اند. فرماندهی مرکزی آمریکا نیز مسئولیت منطقه ای شامل خاورمیانه را بر عهده دارد.

اما همین تمرکز جغرافیایی می تواند یک چالش عملیاتی ایجاد کند. یک پایگاه ثابت، برخلاف یک واحد متحرک، موقعیت جغرافیایی مشخصی دارد و بنابراین دشمن می تواند برای شناسایی، برنامه ریزی و اجرای حمله علیه آن زمان بیشتری در اختیار داشته باشد. در چنین شرایطی، پدافند هوایی باید بتواند با تهدید هایی که از جهات مختلف و با سرعت های متفاوت وارد می شوند مقابله کند.

گزارش های منتشرشده درباره حملات ایران نیز بر همین مسئله تمرکز دارند. یک تحلیل بصری نیویورک تایمز در ماه ژوییه، بر اساس تصاویر ماهواره ای و ویدئو های منتشرشده، از آسیب به ساختمان های محل استقرار نیروها، مناطق کاری، پناهگاه های پهپادی، سامانه های راداری و برخی زیرساخت های نظامی در چند موقعیت آمریکایی خبر داده بود. این بررسی همچنین از حمله به 9 موقعیت آمریکایی در خاورمیانه در دو هفته پس از شکست آتش بس خبر می داد.

بحرین؛ حلقه ای مهم در زنجیره پشتیبانی

یکی از بخش های قابل توجه گزارش های منتشرشده، به پایگاه آمریکا در بحرین مربوط می شود. اهمیت این پایگاه صرفاً به حضور نیرو های نظامی محدود نیست؛ بلکه این تأسیسات بخشی از زنجیره پشتیبانی نیرو های آمریکایی در منطقه به شمار می رود.

بر اساس روایت منتشرشده از گزارش نیویورک تایمز، آسیب جدی به این پایگاه می تواند پیامد هایی فراتر از محدوده خود تأسیسات داشته باشد و بر روند تأمین سوخت، غذا، تجهیزات و پشتیبانی از شناور های آمریکایی فعال در اطراف تنگه هرمز اثر بگذارد. در چنین وضعیتی، نیرو های آمریکایی ناچار می شوند برای بخشی از نیاز های لجستیکی خود به نقاط دورتری اتکا کنند؛ مسئله ای که می تواند زمان و هزینه عملیات را افزایش دهد.

اسناد بودجه ای وزارت دفاع آمریکا نیز نشان می دهد که حضور نظامی خارجی واشنگتن هزینه قابل توجهی دارد. برای نمونه، در برآورد هزینه های برون مرزی سال مالی 2026، وزارت دفاع آمریکا مجموع هزینه های درج شده برای کشور های مختلف و اقلام مرتبط با نیرو های نظامی، عملیات و نگهداری، ساخت وساز نظامی و مسکن خانوادگی را حدود 28.5 میلیارد دلار اعلام کرده است. این رقم البته کل هزینه حضور نظامی آمریکا در جهان نیست و تنها چارچوب هزینه های مشخص شده در آن سند را شامل می شود.

فشار بر ناوگان دریایی آمریکا

بخش دیگری از روایت منتشرشده به وضعیت ناو های جنگی آمریکا اختصاص دارد. در شرایط عادی، ناوگان دریایی برای حفظ توان عملیاتی خود به شبکه ای از بنادر، پایگاه های پشتیبانی، سوخت رسانی و تأمین قطعات وابسته است. هرچه فاصله میان این نقاط بیشتر شود، فشار لجستیکی نیز افزایش پیدا می کند.

این موضوع به ویژه برای شناور هایی که مدت طولانی در دریا باقی می مانند اهمیت دارد. طولانی شدن مأموریت بدون دسترسی منظم به پایگاه های پشتیبانی می تواند هزینه نگهداری، تأمین نیروی انسانی و پشتیبانی فنی را افزایش دهد.

از این منظر، حمله به یک تأسیسات نظامی الزاماً به معنای نابودی کامل آن نیست؛ حتی آسیب محدود به بخشی از زیرساخت ها نیز ممکن است موجب کاهش ظرفیت عملیاتی یا تغییر مسیر های پشتیبانی شود. به همین دلیل، ارزیابی اثر حملات صرفاً بر اساس تعداد ساختمان های منهدم شده یا تجهیزات آسیب دیده کافی نیست و باید تأثیر آن بر زنجیره لجستیکی نیز بررسی شود.

موشک و پهپاد در برابر شبکه پدافندی

یکی از نکات کلیدی مطرح شده در گزارش های نیویورک تایمز، مسئله هزینه و پیچیدگی مقابله با حملات ترکیبی است. جمهوری اسلامی ایران در سال های گذشته طیف متنوعی از موشک های بالستیک و کروز و همچنین پهپاد ها را توسعه داده است. نیویورک تایمز نیز در گزارش های پیشین خود به گستردگی زرادخانه موشکی ایران و توانایی این کشور برای هدف قرار دادن اهدافی در فاصله های صد ها مایل بارها اشاره کرده است.

چالش اصلی برای پدافند، تنها رهگیری یک موشک یا پهپاد نیست؛ بلکه مسئله زمانی پیچیده تر می شود که تعداد زیادی پرتابه با مسیر، سرعت و ارتفاع متفاوت به سمت یک منطقه شلیک شوند. در چنین شرایطی، سامانه های دفاعی باید میان اهداف مختلف اولویت بندی کنند و هم زمان از نقاط حساس مانند رادارها، مراکز فرماندهی، انبار های سوخت و محل استقرار نیرو ها محافظت کنند.

گزارش های نیویورک تایمز از ماه های گذشته نیز نشان داده اند که بخش قابل توجهی از حملات ایران علیه مواضع آمریکایی در منطقه با استفاده از ترکیبی از موشک ها و پهپاد ها انجام شده است. در یکی از گزارش های این روزنامه، به حمله به 18 موقعیت نظامی مورد استفاده آمریکا در هفت کشور در ماه های نخست جنگ اشاره شده بود.

مسئله ای فراتر از خسارت فیزیکی

اهمیت این تحولات تنها به میزان خسارت واردشده به ساختمان ها یا تجهیزات محدود نمی شود. شبکه پایگاه های خارجی آمریکا زمانی ارزش راهبردی بیشتری پیدا می کند که بتواند امکان واکنش سریع و استمرار عملیات را فراهم کند.

اگر بخشی از این شبکه در نتیجه حملات مکرر مجبور به کاهش فعالیت یا تغییر کارکرد شود، نیرو های آمریکایی باید از مسیر های جایگزین استفاده کنند. این موضوع می تواند زمان انتقال نیرو و تجهیزات را افزایش دهد و فشار بیشتری بر ناوگان هوایی و دریایی وارد کند.

در چنین شرایطی، مسئله اصلی برای واشنگتن این خواهد بود که آیا حفظ شبکه گسترده پایگاه های ثابت همچنان با سطح تهدید های موشکی و پهپادی جدید سازگار است یا اینکه باید بخشی از راهبرد استقرار نیرو ها تغییر کند.

یک درس برای جنگ های آینده

آن چه از گزارش های منتشرشده درباره جنگ ایران و آمریکا می توان برداشت کرد، این است که نقش پایگاه های ثابت در جنگ های مدرن بار دیگر در حال بازتعریف است. پایگاه های نظامی همچنان برای عملیات نظامی و لجستیک اهمیت دارند، اما در عین حال، به دلیل ثابت بودن موقعیت، می توانند در معرض حملات دقیق دوربرد قرار بگیرند.

وزارت دفاع آمریکا نیز شبکه ای بسیار گسترده از تأسیسات نظامی در داخل و خارج از این کشور دارد؛ بنابراین مسئله حفاظت از زیرساخت ها تنها به خاورمیانه محدود نمی شود. پنتاگون در معرفی ساختار جهانی خود از هزاران سایت و تأسیسات در سراسر جهان سخن گفته است.

دیوید پترائوس، فرمانده سابق سنتکام و رییس پیشین سیا، اذعان کرده است که حملات ایران آمریکا را وادار به بازنگری کامل در استراتژی استقرار و فرماندهی کرده است. کارشناسان نظامی تأکید دارند آمریکا باید با کوچک سازی و تعطیلی پایگاه ها، نیروهای خود را از سیبل حملات خارج کند.

درنهایت، روایت مطرح شده در گزارش نیویورک تایمز یک پرسش راهبردی را پیش روی آمریکا قرار می دهد: در دوره ای که موشک های دقیق، پهپاد های دوربرد و حملات ترکیبی دسترسی به اهداف ثابت را آسان تر کرده اند، آیا شبکه گسترده پایگاه های نظامی همچنان می تواند همان نقش سنتی خود را در تأمین امنیت و نمایش قدرت آمریکا ایفا کند؟

پاسخ به این پرسش نه فقط به نتیجه یک جنگ، بلکه به تصمیمات آینده واشنگتن درباره نحوه استقرار نیروها، میزان سرمایه گذاری در پدافند هوایی، پراکندگی تجهیزات و شکل حضور نظامی آمریکا در مناطق مختلف جهان وابسته خواهد بود. آنچه در جنگ اخیر برجسته شده، این واقعیت است که برتری نظامی صرفاً با تعداد پایگاه ها سنجیده نمی شود؛ توانایی حفظ کارکرد این پایگاه ها در شرایط حمله نیز بخشی از معادله قدرت است؛ معادله ای که حداقل در دو جنگ اخیر توسط آمریکایی ها مجهول ماند و یقه آن ها را گرفت.