استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو معتقد است شکست آمریکا در جنگ علیه ایران و عوامل دیگر در صحنه جهانی باعث شده که «توهم شکست‌ناپذیری» این کشور که پس از پیروزی در جنگ خلیج فارس در سال 1991 شکل گرفته بود، دچار فروپاشی شود.

خبرگزاری فارس: «رابرت پِیپ» استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو با بررسی تحولات اخیر در جنگ ایران و آمریکا، جنگ اوکراین و نشست سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان، گفت نشانه‌های روشنی از تغییر موازنه قدرت جهانی و حرکت جهان به سمت نظمی پس از برتری آمریکا مشاهده می‌شود.

پیپ با اشاره به تحولات تنگه هرمز گفت درگیری اخیر میان ایران و آمریکا زمانی آغاز شد که آمریکا مدعی شد چند پرتابگر موشکی ایران را در آستانه مین‌گذاری در تنگه هرمز مشاهده کرده و آن‌ها را هدف قرار داده است.

ایران نیز در واکنش به حملات آمریکا، به جای پاسخ متناسب، سطح درگیری را افزایش داد و به پایگاه‌های آمریکایی حمله کرد.

به اعتقاد این تحلیلگر آمریکایی، هدف ایران افزایش هزینه استفاده آمریکا از قدرت نظامی است و این موضوع تنها به تعداد حملات محدود نمی‌شود و پیامدهای اقتصادی، به‌ویژه در بازار نفت، را نیز در بر می‌گیرد.

پیپ تصریح کرد از زمانی که ایران راهبرد تشدید تنش را در پیش گرفته، قیمت نفت نیز روند افزایشی داشته است.

او گفت: «چه آمریکا در برابر ایران مکث کند، چه به حملات خود ادامه دهد و چه ایران پاسخ دهد یا ندهد، هزینه استفاده از قدرت آمریکا در حال افزایش است.»

این استاد دانشگاه این مسئله را بخشی از راهبرد ایران برای تحمیل هزینه به آمریکا، به‌ویژه در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای این کشور، ارزیابی کرد.

او در جمع‌بندی راهبرد تهران گفت: «اگر آمریکا مکث کند، ایران تنگه هرمز و امنیت کشتیرانی را تهدید می‌کند و اگر آمریکا به ایران حمله کند، تهران پایگاه‌های آمریکا را هدف قرار می‌دهد، بنابراین در هر دو حالت، هزینه‌های آمریکا افزایش خواهد یافت.»

پوتین نمی‌خواهد مذاکرات در سایه برتری آمریکا انجام شود

او در بخش دیگری از اظهارات خود با اشاره به سخنرانی اخیر «ولادیمیر پوتین» رییس‌جمهور روسیه درباره صلح، گفت او بر ضرورت توافق مستقیم میان روسیه و اوکراین تأکید کرده است.

پیپ تأکید کرد نکته مهم در این موضع‌گیری، تأکید پوتین بر مذاکرات دوجانبه است؛ مذاکراتی که در آن آمریکا نقشی به‌عنوان میانجی یا طرف مذاکرات ندارد.

این استاد دانشگاه شیکاگو، این موضع را در ارتباط با سفر اخیر «جان راتکلیف»، رییس سیا به مسکو ارزیابی کرد و گفت واشنگتن تلاش کرده بود چارچوبی برای مذاکرات سه‌جانبه میان آمریکا، روسیه و اوکراین ایجاد کند.

پیپ تصریح کرده که در طرح مورد نظر واشنگتن، «دونالد ترامپ»، ولادیمیر پوتین و «ولودیمیر زلنسکی» سران آمریکا، روسیه و اوکراین در یک چارچوب مشترک مذاکره می‌کردند، اما پوتین با تأکید بر مذاکرات دوجانبه میان مسکو و کی‌یف، عملاً این پیشنهاد را رد کرده است.

تحلیلگر آمریکایی همچنین به سفر «استیو ویتکاف» و «جرد کوشنر» دو مذاکره‌کننده اصلی دولت ترامپ، به مسکو اشاره کرد و گفت این سفر نشان می‌دهد واشنگتن در عمل وارد چارچوبی شده که پوتین خواستار آن بوده است.

پیپ گفت مسکو احتمالاً سفر راتکلیف را نشانه‌ای از ضعف و تلاشی از سوی واشنگتن برای حفظ جایگاه خود به‌عنوان «داور جهانی» تفسیر کرده و با رد چارچوب پیشنهادی آمریکا، در حال نشان دادن کاهش اهرم فشار واشنگتن است.

این استاد علوم سیاسی توضیح می‌دهد که مسکو نمی‌گوید حاضر به مذاکره با آمریکا یا اوکراین نیست، بلکه تأکید دارد این مذاکرات نباید در «سایه برتری آمریکا» انجام شود.

دیدار مودی با پزشکیان در میانه فشارهای آمریکا، مهم بود

سومین رویدادی که پیپ به آن پرداخت، نشست سازمان همکاری شانگهای و صدور «بیانیه بیشکک» با حضور سران کشورهای این سازمان ازجمله ایران بود.

او با اشاره به حضور «شی جین‌پینگ»، ولادیمیر پوتین و «نارندرا مودی» سران چین، روسیه و هند در این نشست، نقش دهلی‌نو را بسیار مهم دانست.

پیپ گفت که، هند در این بیانیه در کنار روسیه و چین قرار گرفت و تحریم‌های غرب و اقدامات نظامی غرب علیه ایران را محکوم کرد.

او همچنین به دیدار «نارندرا مودی» نخست‌وزیر هند با »مسعود پزشکیان» رییس‌جمهور ایران در حاشیه این نشست اشاره کرد و گفت این تحولات در حالی رخ داده که مقام‌های آمریکایی همچنان بر اجرای تحریم‌های واشنگتن علیه ایران تأکید می‌کنند.

این تحلیلگر آمریکایی، این روند را نشانه‌ای از کاهش اثرگذاری فشارهای آمریکا دانست و گفت مسئله مهم‌تر، نقش هند در این معادله است.

ائتلاف ضدچینی آمریکا در حال ترک‌برداشتن است

این استاد علوم سیاسی در ادامه اظهار کرد که تحولات اخیر نشان می‌دهد «ائتلاف ضدچینی آمریکا در حال ترک برداشتن است».

او گفت که هند طی چند دهه گذشته یکی از مهم‌ترین کشورهای مورد اتکای آمریکا برای ایجاد توازن در برابر قدرت چین بوده است، اما اکنون دهلی‌نو در حال همکاری فعالانه‌تر با پکن است.

پیپ افزود هدف آمریکا این بود که با اعمال فشار بیشتر بر ایران، یک ائتلاف جهانی در حمایت از واشنگتن ایجاد کند؛ اما آنچه اکنون مشاهده می‌شود، روندی معکوس است.

این تحلیلگر آمریکایی تأکید کرد حتی یکی از شرکای کلیدی آمریکا در راهبرد مقابله با قدرت چین نیز در حال نزدیک شدن به روسیه و چین است.

مرگ تصور شکست‌ناپذیری آمریکا

پیپ در بخش دیگری از سخنان خود گفت کاهش برتری آمریکا پدیده‌ای نیست که صرفاً پس از جنگ علیه ایران آغاز شده باشد، بلکه روندی تدریجی پیش از این جنگ نیز وجود داشته است.

با این حال، او جنگ علیه ایران را نقطه عطفی در این روند دانست و از آن با عنوان «مرگ توهم شکست‌ناپذیری آمریکا» یاد کرد.

به اعتقاد پیپ، این توهم شکست‌ناپذیری آمریکا پس از جنگ خلیج فارس در سال 1991 و عملیات موسوم به «شوک و بهت» تقویت شد.

او گفت طی 35 سال گذشته، آمریکا و بخش قابل توجهی از جهان این تصور را داشتند که تسلیحات پیشرفته آمریکا می‌توانند هر دشمنی را بدون تحمل پیامدهای جدی، به تسلیم وادار کنند اما جنگ ایران این تصور را به چالش کشیده است.

این استاد دانشگاه اظهار کرد: «این جنگ یک ضربه جدی به توهمی است که در سال 1991 شکل گرفت، چراکه واشنگتن پس از ماه‌ها اعمال فشار گسترده نظامی و اقتصادی، نتوانسته ایران را در هم بشکند. این مسئله در حال فروپاشاندن آن افسانه است.»

پیپ جنگ علیه ایران را «نقطه عطف» خواند و گفت: «جنگ ایران صرفاً یک شکست برای ایالات متحده نیست، بلکه در حال تبدیل شدن به نقطه پایانی یک دوره تاریخی است. به همین دلیل است که شاهد افزایش پرسش‌ها درباره سلطه و برتری آمریکا در صحنه جهانی هستیم.»

یپ در پایان تحلیل خود، پیامدهای کاهش برتری آمریکا را فراتر از مسائل نظامی و ژئوپلیتیکی دانست و نسبت به تأثیر آن بر جهانی‌شدن هشدار داد.

او گفت پیروزی آمریکا در جنگ خلیج فارس 1991 تنها یک پیروزی نظامی نبود، بلکه این تصور را در جهان ایجاد کرد که آمریکا قادر است مسیرهای اصلی تجارت جهانی و به‌ویژه مسیرهای انتقال انرژی را امن نگه دارد.

به گفته این استاد دانشگاه شیکاگو، «زمانی که کشورها اطمینان داشته باشند بی‌ثباتی‌های امنیتی در مسیرهای تجاری به‌سرعت کنترل می‌شوند، هزینه و ریسک تجارت کاهش پیدا می‌کند، نرخ بیمه پایین می‌آید و در نتیجه تجارت افزایش می‌یابد. این همان روندی است که به شکل‌گیری و گسترش جهانی‌شدن کمک کرده است.»

با این حال، پیپ هشدار داد بزرگ‌ترین پیامد تحولات کنونی می‌تواند معکوس شدن روند جهانی‌شدن باشد.

این استاد علوم سیاسی در پایان تأکید کرد که «اگر آمریکا نتواند مانند گذشته امنیت مسیرهای تجاری و ثبات جهانی را تضمین کند، افزایش ریسک و هزینه تجارت می‌تواند جهان را به سمت کاهش وابستگی متقابل اقتصادی و عقب‌گرد جهانی‌شدن سوق دهد.»