از قتل‌عام «می‌لای» تا کشتار غیرنظامیان در افغانستان و عراق، آمریکا بارها ابتدا نقش خودش را در کشتار غیرنظامیان انکار کرده است.

خبرگزاری فارس: معاون رییس‌جمهور آمریکا «جی‌دی ونس» در یک کنفرانس خبری روز پنجشنبه به اشکال مختلف تلاش کرد مسئولیت کشورش درباره حمله به یک مراسم عروسی در شهر کوهستک ایران را انکار کند. 

در شرایطی که رسانه‌های مختلف غربی از رویترز گرفته تا نیویورک‌تایمز تأیید کرده‌اند که حمله به این مراسم عروسی با مهمات آمریکایی صورت گرفته ونس در نشست خبری روز گذشته ابتدا مدعی شد که روایت ایران در این زمینه را قابل اعتماد نمی‌داند. 

با این حال، او بعد از آنکه از سوی خبرنگاران در خصوص کشتار کودکان و غیرنظامیان در این حمله تحت فشار قرار گرفت گفت:«گاهی اتفاقاتی می‌افتد.»

ونس مضاف بر این گفت که اطلاعات تازه‌ای درباره این حادثه ندارد، اما همچنان تأکید کرد که آمریکا «هرگز در جریان جنگ غیرنظامیان را هدف قرار نمی‌دهد» و این حادثه را بررسی خواهد کرد.

شبکه خبری الجزیره در گزارشی به مناسبت همین اظهارات ونس نوشته که اظهارات او بازتاب‌دهنده سابقه‌ای طولانی در رفتار دولت آمریکا است؛ سابقه‌ای که در آن گزارش‌های مربوط به آسیب دیدن یا کشته شدن غیرنظامیان در عملیات نظامی انکار شده‌اند. 

در ادامه به فهرست وقایعی که الجزیره در این گزارش به آنها پرداخته اشاره کرده‌ و  الگوی تاریخی مواضع ارتش و دولت آمریکا را بررسی کرده‌ایم.

در ایران چه اتفاقی افتاد؟

شب سه‌شنبه یک حمله موشکی به مراسم عروسی در شهر جنوبی کوهستک در استان هرمزگان اصابت کرد. به گفته جمعیت هلال احمر ایران، در این حمله 4 نفر شامل دو زن و دو کودک به شهادت رسیده و 67 نفر زخمی شدند.

دفتر استانداری هرمزگان روز چهارشنبه هویت چهار قربانی را اعلام کرد: امیرعلی کریمی چهار ساله، محمد ملاهی 16 ساله، کلثوم ملاهی 43 ساله و زرخاتون طاهری 43 ساله.

جمعیت هلال احمر ایران اعلام کرد که این حادثه به‌طور کامل مستندسازی شده است و علاوه بر انتشار تصاویری از محل حادثه، عکس‌هایی از کودکان مجروح نیز منتشر کرد. این نهاد همچنین در نامه‌ای به دفتر دادستان دیوان کیفری بین‌المللی، خواستار پیگیری قضایی عاملان این حمله «فاجعه‌بار» شد.

کارشناسان نظامی با بررسی ترکش‌های پیدا شده در کوهستک گفته‌اند ممکن است سلاح به‌کاررفته یکی از گونه‌های موشک «ای‌جی‌ام-84کی اسلم-یی‌آر» بوده باشد؛ موشکی کروز که از هوا پرتاب می‌شود و شرکت سازنده آن، بویینگ، از آن به‌عنوان یک سلاح هدایت‌شونده پیشرفته با قابلیت انجام «حملات بسیار دقیق» یاد می‌کند.

خبرگزاری رویترز نیز به نقل از کارشناسان تسلیحاتی که تصاویر و ویدئوهای مربوط به این حادثه را بررسی کرده‌اند، گزارش داد که خسارات واردشده احتمالاً ناشی از اصابت مستقیم یک مهمات آمریکایی بوده است.

وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد حمله به کوهستک، فهرست «جنایات علیه ملت ایران» از سوی آمریکا را کامل کرده است.

ونس و دیگر مقام‌های آمریکایی چه گفته‌اند؟

تیم هاوکینز، سخنگوی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، روز سه‌شنبه گفت آمریکا از گزارش‌های مربوط به تلفات غیرنظامیان که به گفته او «از رسانه‌های دولتی ایران منشأ گرفته‌اند» آگاه است و این گزارش‌ها را بررسی می‌کند.

او افزود: «ارتش آمریکا هرگز غیرنظامیان را هدف قرار نمی‌دهد؛ برخلاف سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.»

ونس نیز بعدتر گفت نسبت به گزارش‌های مربوط به حمله به مراسم عروسی «به‌شدت تردید دارد».

او گفت رسانه‌های دولتی ایران در گزارش‌کردن جنگ جاری «منبع قابل اعتمادی نبوده‌اند»؛ این در حالی است که علاوه بر جمعیت هلال احمر ایران رسانه‌های غربی نیز روایت رسانه‌های ایران را تایید کرده‌اند.

ونس گفت: «آنچه می‌توانم با صددرصد اطمینان بگویم این است که، برخلاف سپاه پاسداران، ایالات متحده هرگز در جریان جنگ غیرنظامیان را هدف قرار نمی‌دهد. ما هرگز چنین کاری نخواهیم کرد و تاکنون هم هرگز چنین نکرده‌ایم.»

او سپس افزود: «البته متأسفانه، گاهی اتفاقاتی می‌افتد.»

تاریخچه آمریکا

این نخستین بار نیست که دولت آمریکا در جریان جنگ، گزارش‌های مربوط به آسیب‌دیدن یا کشته‌شدن غیرنظامیان را زیر سؤال می‌برد؛ از جمله در جنگ کنونی با ایران.

حمله به مدرسه میناب در ایران

پس از حمله مرگباری که در 28 فوریه به یک مدرسه دخترانه در میناب اصابت کرد، دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا، ابتدا گفت معتقد است ایران مسئول این حمله بوده است.

اما با پیشرفت تحقیقات آمریکا و انتشار داده‌های ماهواره‌ای، تصاویر و تحلیل‌های کارشناسی بیشتر که مسئولیت آمریکا را نشان می‌دادند ــ از جمله کشف بقایای یک موشک تاماهاوک آمریکایی ــ ترامپ بعدها گفت: «هیچ‌کس این کار را عمداً انجام نداده» و در جنگ «اشتباهاتی رخ می‌دهد».

دولت آمریکا از آن زمان به بعد بارها گفته درباره این حمله تحقیقات خواهد کرد اما تا کنون کوچکترین مسئولیتی را در این خصوص به عهده نگرفته است.

تلفات غیرنظامیان در یمن

دولت آمریکا در موارد متعدد دیگری نیز، پس از حملات جنجالی و پرهزینه به غیرنظامیان در افغانستان، یمن و عراق مسئولیت خودش را انکار کرده هر چند در مواقعی بعد از گذشت مدت زمان طولانی تحت فشارها مجبور شده بخشی از مسئولیت خودش را به عهده بگیرد. 

ماه گذشته افشا شد که حملات هوایی علیه انصارالله در یمن در آوریل 2025 احتمالاً موجب کشته و زخمی‌شدن شمار زیادی از غیرنظامیان شده است.

بر اساس ارزیابی‌ها در آن حملات 153 غیرنظامی کشته و 243 نفر زخمی شده بودند. 

این آمار در مقایسه با سال 2024 افزایش چشمگیری نشان می‌داد؛ سالی که پنتاگون اعلام کرده بود عملیات نظامی آمریکا تنها دو غیرنظامی را کشته و دو نفر دیگر را زخمی کرده است.

شمار بیشتر قربانیان غیرنظامی در افغانستان

در سال 2008، حمله هوایی آمریکا به نیروهای طالبان در روستای عزیزآباد افغانستان پس از انتشار گزارش‌هایی درباره کشته‌شدن غیرنظامیان، با واکنش‌های گسترده‌ای روبه‌رو شد.

ارتش آمریکا ابتدا مدعی شد هیچ غیرنظامی در این حمله کشته نشده است. اما بعداً کشته شدن 7 غیرنظامی را پذیرفت و سپس این رقم را به 33 نفر افزایش داد.

دولت افغانستان اما اعلام کرد که 90 غیرنظامی که بیشتر آنها زنان و کودکان بودند، در این حمله کشته شده‌اند.

زندان ابوغریب در عراق

در عراق نیز مقام‌های آمریکایی ابتدا ابعاد جنایت‌های رخ‌داده در زندان ابوغریب را کوچک جلوه دادند. پس از آنکه در سال 2003 تصاویری از آزار و شکنجه زندانیان به دست نگهبانان آمریکایی منتشر شد، تحقیقات بعدی نشان داد که دامنه سوءرفتارها بسیار گسترده‌تر بوده است.

این تحقیقات الگویی از بدرفتاری‌های سازمان‌یافته را آشکار کرد که شامل آزار جنسی، تجاوز، شکنجه جسمی و روانی بود و دست‌کم به مرگ یک زندانی انجامید.

در نوامبر 2024 نیز یک هیئت منصفه آمریکایی حکم داد شرکت پیمانکار نظامی «کَکی» که در ایالت ویرجینیا مستقر است، باید 42 میلیون دلار به سه مرد عراقی که در سال 2004 در زندان ابوغریب شکنجه شده بودند، غرامت پرداخت کند.

جنگ ویتنام

در جریان جنگ ویتنام، از سال 1955 تا 1975، ارتش آمریکا ابتدا گزارش‌های مربوط به قتل‌عام «می‌لای» را پنهان کرد؛ رویدادی که در آن سربازان آمریکایی تا 500 ویتنامی را کشتند یا مجروح کردند که بسیاری از آنها زنان و کودکان بودند.

پس از علنی‌شدن شواهد مربوط به این کشتار، تحقیقات انجام‌شده نشان داد که مقام‌های نظامی آمریکا در پنهان‌کاری و سرپوش گذاشتن بر این قتل‌عام نقش داشته‌اند.

اظهارات ونس درباره حمله به مراسم عروسی در ایران چه چیزی را نشان می‌دهد؟

امیلی تریپ، مدیر اجرایی سازمان «ایروارز»، نهادی که موارد آسیب‌دیدن غیرنظامیان در جنگ‌ها را رصد می‌کند به الجزیره می‌گوید تردیدافکنی ونس درباره حمله مرگبار اخیر آمریکا در ایران بازتاب‌دهنده تمایلی است که در آن برخورد با موارد آسیب‌دیدن غیرنظامیان، بیشتر شبیه مدیریت یک «بحران تبلیغاتی» است تا پیگیری یک روند قانونی و مسئولانه.

او افزود: «اینکه ونس پیش از انجام تحقیقات نظامی، این ادعاها را پس می‌زند، نشان‌دهنده نوعی بی‌باوری غریزی نسبت به آسیب‌پذیرترین افراد است. بارها و بارها نیز ثابت شده که چنین موضعی نادرست بوده است.»