به نقل از روزنامه هم میهن، در سال های اخیر با پدیده ای به نامِ کاهش تمایل نسل جدید (یا همان نسلZ) به بیمه شدن مواجهیم. برخی دلیل فقدان تمایل این نسل به کار رسمی و بیمه شده را نبود شناخت از سازوکارهای بیمه ای و نگرش کوتاه مدت به زندگی و فقدان افق در ذهنی برای دوره میانسالی و کهنسالی ارزیابی می کنند. با این وجود، برخی کارشناسان حوزه روابط کار و تامین اجتماعی نگرشی متفاوت دارند و بازار کار را مقصر اصلی می دانند.

احسان سهرابی (فعال کارگری و عضو پیشین شورای عالی حفاظت فنی وزارت کار) در این ارتباط توضیح می دهد: نسلZ و به ویژه متولدین دهه هشتاد خورشیدی، با تمام ضعف ها و قوت ها و تمایزهایی که با نسل های قبل خود دارند، یک ویژگی خاص دارند و آن سواد اجتماعی و اقتصادی بالاست. آن ها همچنین به شدت تجربه گرا بوده و آزمون و خطای پرداخت حق بیمه و بیمه شدن را در نسل پدر و مادر خود به وضوح می بینند.

وی افزود: وقتی پدر و پدربزرگ یک فرد متولد سال 1380 مدام در خانه از ناکافی بودن مستمری بازنشستگی خود می گوید و یک مادر بازنشسته از درمان تامین اجتماعی و بیمه سلامت گله می کند و از سی سال پرداخت حق بیمه پشیمان است، نمی توان انتظار داشت که نسلZ نگاه مثبتی به پدیده بیمه اجتماعی داشته باشد. قاعدتاً این پرسش در ذهن آن ها ایجاد می شود که آیا این صندوق توانسته پس از اخذ سال ها حق بیمه و صرف هزینه های اداری فراوان، درمان، مستمری و خدمات ازکارافتادگی و سایر مزایای رفاهی را به شیوه ای مناسب و مطلوب، برای بیمه شده فراهم کند؟ پاسخ به این سوال قاعدتاً تصمیم نسلZ را نسبت به آینده ی شغلی، تحت تاثیر قرار می دهد.

سهرابی با اشاره به این موضوع که ما فعالان کارگری نسبت به چالش های سازمان تامین اجتماعی و ضعف های آن آگاه هستیم، گفت: این امر حق قانونی فرد است که بیمه شود یا نشود. خود بنده به عنوان بیمه شده سازمان تامین اجتماعی با سال ها سابقه کار، باید اعتراف کنم اگر راهی برای انتخاب صندوق بیمه ای دیگری داشتم، قطعاً صندوقی دیگر را انتخاب می کردم.

این فعال کارگری تصریح کرد: مهم ترین چیزی که وجود دارد و نسل Z برایش بسیار مهم است، حق انتخاب است. من باید انتخاب کنم که چه طرح بیمه ای در کدام صندوق به چه نحوی، خواسته های من را پوشش دهد و در یک محیط شفاف، باید اینکه با پول من چه می کنند، کاملاً مشخص باشد.

او در ادامه اضافه کرد: دیگر نمی توان به نسل جدید و متولد دهه هشتاد توضیح داد که باید به عنوان بیمه شده در صندوقی حق بیمه بدهد که قرار است در آینده ماهی 100 دلار به عنوان مستمری به او بدهد و سود شرکت های شستای این صندوق که برای حفظ ارزش دارایی های بیمه شده فعال هستند، با وجود حدود 200 شرکت بزرگ، حتی یک درصد هزینه های صندوقی که در آن پول ریختید را هم نمی دهد!

این عضو پیشین شورای عالی حفاظت فنی تاکید کرد: دادن تسهیلات به موقع، مستمری کافی و به موقع، تکریم ارباب رجوع و مواردی از این دست، برای نسلی که دیگر قربانی انحصارات نیست و خود انتخاب می کند، امری ضروری است. وقتی جوانی می گوید من در ماه یک گرم طلا خریداری می کنم و پس از 30 سال، با داشتن حداقل نیم کیلو طلا، یک آپارتمان کوچک برای دوران پیری خریداری می کنم، نمی توانید او را از این اقدام منصرف و مجبور به تحمل شرایط یک سازمان بیمه گر اجتماعی ناکارآمد کنید!

سهرابی در ادامه خاطرنشان کرد: ما باید انتظار داشته باشیم این نسل جدید که به عنوان نسل Z در پلتفرم ها فعال است یا کارهای فری لنسری و خویش فرما را می پسندد و یا اینکه در شرکت های دیجیتال مشاغل پر انعطاف دارد، اشکال و فرم های جدیدی از خدمات بیمه ای را بپذیرد. ما هنوز در ایران برای پلتفرم ها و سکوهای اینترنتی یک نظام جامع بیمه ای تعریف نکرده ایم؛ آن وقت ما انتظار داریم نسل جدید که می بیند سازمان جهانی کار پیرامون چنین مشاغلی کنوانسیون الزام آور تصویب کرده و در ایران هنوز هیچ خبری نیست، به موسسات بیمه ای و سازمان تامین اجتماعی اعتماد کند. وقتی زور تامین اجتماعی به دولت نرسیده و برای تامین هزینه ها دست در جیب بیمه شده می کنند، ممکن است نسل قبلی صبر پیشه کند، اما در نسل جدید ماجرای مطالبه گری و حق خواهی کاملاً متفاوت و شدیدتر است.

سهرابی در ادامه اظهار کرد: این مدیران موسسات و سازمان های بیمه ای ما هستند که باید مطابق با شرایط روز تغییر کنند و یک ذهنیت خوب در خاطره نسل ها از بیمه و تامین اجتماعی به جا بگذارند. ما نباید توپ را صرفاً در زمین مردم بیندازیم. سوء مدیریت ها باید رفع شود و خدمات ارتقاء یابد و شرط چنین اصلاحاتی، رقابت و تخصص گرایی است. بر نسل جدید با شیوه های قدیمی نمی توان حکمرانی کرد و انتظار داشت با بیماری های سخت در دوران پیری، هیچ ادعایی نسبت به جایی که به آن حق بیمه دادند، نداشته باشند.

این فعال کارگری در پایان گفت: باید بپذیریم واقعیت های تلخ جامعه با فرهنگ سازی قابل پوشیده شدن و پنهان سازی نیست. وقتی سازمانی برای گرفتن رای اعتماد یک وزیر یا رای آوردن، شعار متناسب سازی می دهد ولی در عمل انتظارات انجام نمی گیرد، نباید انتظار داشته باشد که این نسل که بهتر از قبلی ها حساب و کتاب بلد است، در برابر این کارها سکوت کند. اگر صندوق ها خود را تغییر ندهند، جوانان قطعاً به سمت بیمه تامین اجتماعی یا دیگر صندوق های دولتی نخواهند رفت و در نتیجه آینده ی نظام تامین اجتماعی ایران بحرانی تر خواهد شد.