به نقل از خبرآنلاین، محمدجواد ظریف در تازه ترین یادداشت خود درباره جایگاه ایران و فرصت های پیش رو، به این پرسش پرداخته است که چگونه می توان این فرصت تاریخی را برای نسل های آینده ایران حفظ کرد.

او

معتقد است با نگاه مبتنی بر آینده پردازی فرصت مدار می توان چارچوب نهادینه سازی و بهره برداری از جایگاه کنونی جمهوری اسلامی ایران برای جهش به آینده را بر پایه سه محور بنا کرد: نهادینه سازی روایت دستاوردها، راهبرد ملی برای پایان تهدیدمداری و آغاز فرصت مداری و راهکار دیپلماسی چندوجهی فرصت مدار با اعتماد به توان ملی.

ظریف با اشاره به حال وهوای جامعه و کنش های دو دستگی آفرین و نومیدکننده پس از اعلام دستیابی به یادداشت تفاهم، تأکید می کند که باید بی درنگ یک روایت میهنی از دستاوردها آفریده شود و پیرامون آن هم آوایی و همبستگی میهنی شکل گیرد.

به نوشته وزیر خارجه پیشین ایران، دال مرکزی این روایت که با دستاوردهای دو جنگ تحمیلی سازگار است، باید جهش به پیش از جایگاه خودباوری باشد؛ نه چرخش به گذشته، عقب نشینی از سیاست ها و یا نوشیدن جام زهر .

ظریف برای تبیین ارزش دستاوردهای اخیر، به دغدغه تاریخی ایران یعنی تضمین امنیت سرزمینی کشور در برابر تهدیدهای بیرونی اشاره کرده و می نویسد با وجود ناهمسانی ها و ناسازگاری های سیاست های قاجار، پهلوی و جمهوری اسلامی، نگرانی مشترک و اولویت هر سه حکومت، چاره جویی برای این نگرانی بوده است.

به

نوشته او، امروز پس از 220 سال، این دستاورد تاریخی در جمهوری اسلامی به برکت رهبری امام و رهبر شهید، ایستادگی مردم و جان فشانی رزمندگان حاصل شده است.

ظریف در ادامه به جنگ تحمیلی صدام اشاره می کند و می نویسد ایران برای نخستین بار از سال 1183 خورشیدی برابر با 1804 میلادی توانست از مرزهای خود در برابر حمله خارجی، با وجود پشتیبانی کشورهای بزرگ جهان از متجاوز، دفاع کند.

او دوره 40 سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی، یعنی از سال 1357 تا 1397، را نیز دوره ای می داند که ایران توانست یکپارچگی سرزمینی و منافع خود را با وجود به چالش کشیدن ساختار روابط جهانی و تنش سنگین با آمریکا، حفظ و نهادینه کند.

به نوشته وزیر خارجه پیشین، ایران از سال 1397 تاکنون نیز با ترکیبی از دیپلماسی و توان نظامی توانسته است اراده و توانمندی خود برای دفاع از کشور را نشان دهد.

ظریف ناکامی اسراییل در دستیابی به اهداف خود در تجاوز 12روزه به ایران و ناچاری آمریکا برای ورود به جنگ برای نجات رژیم را نمایانگر درماندگی اسراییل می داند.

او همچنین شکست دو قدرت اتمی در جنگ رمضان برای به زانو درآوردن ایران، با وجود جنایاتی از به شهادت رساندن رهبر فرزانه تا کودکان مینابی، را نشانه آن می داند که ایران امروز برای نخستین بار در دو قرن گذشته می تواند از دستیابی متجاوزان به اهدافشان جلوگیری کند.

ظریف البته تأکید می کند که این دستاورد در جهان بیرونی همیشگی نیست و باید با دستاوردهای سیاسی، اقتصادی، فناوری، اجتماعی و محیط زیستی نهادینه شود.

او با اشاره به اینکه دوران کنونی زمانه نبرد روایت هاست، تأکید می کند که باید روایت درستی از حرکت تکاملی ایران در تأمین امنیت و سپس نهادینه سازی و گسترش آن با دستاوردهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی پردازش و فراگیر شود.

به نوشته ظریف، نباید اجازه داد دشمنان خارجی و ناآگاهان داخلی از این دستاورد تاریخی، روایت ذلت، عقب نشینی یا پشیمانی از گذشته را برسازی کنند.

رییس اندیشکده پایاب در ادامه ایران را به عنوان دیرینه ترین تمدن-دولت در جهان در گستره تاریخ بلند خود توصیف می کند که همواره آماج تجاوزها و اشغالگری ها بوده است.

او می نویسد مردم سرافراز ایران و تمدن و فرهنگ پویای ایرانی در چند هزاره گذشته توانسته اند با وجود همه هجمه ها، تجاوزها و ستم ها، هویت ملی خود را حفظ کرده و بیگانگان را در فرهنگ و تمدن پویای خود جذب و هضم کنند.

ظریف معتقد است همین تجربه تاریخی به شکل گیری ذهنیتی تهدیدمدار در روان فردی و اجتماعی ایرانیان دامن زده و این ذهنیت به رفتار فردی، خانوادگی، اجتماعی، ملی، منطقه ای و جهانی ما شکل داده است.

او بر همین اساس تأکید می کند اکنون که ایران توانسته است دوران بزن در رو را پایان دهد، باید ضمن هوشیاری در برابر چالش های بیرونی و درونی، نگاه تهدیدمدار تاریخی خود را با نگاه فرصت مدار جایگزین کند تا امکان پیشرفت فراهم شود.

به نوشته ظریف، نگاه فرصت مدار تنها یک تغییر گفتمانی برای زمامداران و مردم نیست و این جهش گفتمانی نباید تنها در شعار خلاصه شود.

او تأکید می کند این تغییر باید خود را در شیوه برخورد سامانه زمامداری با مردم در داخل و روش کنشگری با دیگر کشورها، نهادهای چندجانبه و دیگر کنشگران در خارج نشان دهد.

وزیر خارجه پیشین ایران، باور به مردم به عنوان بزرگ ترین ستون بازدارندگی کشور، نرم خویی با شهروندان و هم افزایی و شکوفاسازی توانمندی های جامعه مدنی، بخش خصوصی و کنشگران غیردولتی را پیش نیاز داخلی فرصت مداری می داند.

به نوشته او، مردم در دو جنگ اخیر نشان دادند که کلیدی ترین ستون دفاع از این مرز و بوم هستند.

ظریف تأکید می کند این جایگاه باید به رسمیت شناخته شود و متناسب با چنین نگرشی، شیوه کنش سامانه زمامداری با مردم بازنگری شود.

او همچنین برخورد با سازمان گسترده نفوذ در کشور را پیش نیاز دیگر این حرکت می داند و معتقد است این سازمان همانند گذشته، کلیدی ترین سد در برابر این جهش به سوی آینده خواهد بود.

ظریف در عرصه پیرامونی و جهانی، باور به دیپلماسی به عنوان یکی از ستون های کلیدی امنیت ملی و ابزار کانونی نهادینه سازی دیگر ستون های قدرت ملی را از پیش نیازهای این جهش به سوی آینده می داند.

او همچنین بر بازگرداندن کشور به جایگاه مناسب در زنجیره تولید و ارزش جهانی تأکید دارد.

به نوشته ظریف، پیوند میان دیپلماسی و توانمندی های سیاسی، اقتصادی و نظامی کشور، پیوندی کلیدی و دوسویه است.

از نگاه او، اراده ملی، انسجام داخلی، توان نظامی و حضور در زنجیره های ارزش جهانی بسیاری از تهدیدها را خنثی کرده و فضای مناسب کنشگری را برای کارگزاران دیپلماسی فراهم می آورد؛ همزمان جایگاه کشور در عرصه جهانی نیز زمینه را برای نهادینه سازی و بهبود این توانمندی ها فراهم می سازد.

دیپلمات پیشین کشورمان تأکید می کند که تغییر نگرش از تهدیدمداری به فرصت مداری، پیام مناسبی به ایرانیان داخل و خارج خواهد داد و اجماع شکننده ملی کنونی در برابر تجاوز را استوار و پایدار خواهد ساخت.

او معتقد است بازتاب این رویکرد خودباورانه و فرصت مدار در گفتار و عمل سیاست خارجی، جهان را نیز با فرصتی روبه رو خواهد کرد که عقلای منطقه و جهان آن را فرصتی برای جلوگیری از درگیری های آینده و در راستای منافع خود خواهند انگاشت؛ هرچند اسراییل و تندروها از آن عصبانی بوده و کارشکنی کنند.