شبکه خبری سی‌ان‌ان در گزارشی نوشت که دریای خزر به جدیدترین عرصه تقابل میان ایران، روسیه و اوکراین تبدیل شده است؛ مسیری راهبردی که در سال‌های اخیر به دلیل گسترش همکاری‌های تهران و مسکو، اهمیت ویژه‌ای یافته است.

به گزارش سیاست خارجی ایرنا، شبکه خبری سی‌ان‌ان در گزارشی با عنوان «جنگ‌های ایران و اوکراین در بزرگ‌ترین دریاچه جهان به هم رسیده‌اند» نوشت: دریای خزر به تازه‌ترین منطقه‌ای تبدیل شده که درگیر تنش‌های فزاینده میان ایران و رقبای آن شده است؛ موضوعی که تا حد زیادی به نقش این پهنه آبی در روابط رو به گسترش ایران و روسیه بازمی‌گردد.

بر اساس این گزارش، اوکراین روز شنبه اعلام کرد پهپادهای این کشور دو شناور روسی حامل محموله‌های نظامی را در دریای خزر هدف قرار داده‌اند. کی‌یف مدعی شد این شناورها از ایران عازم یکی از بنادر روسیه بوده‌اند.

ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس مدعی شد اهداف حمله شامل «کشتی‌هایی که در انتقال محموله‌های نظامی از ایران مشارکت داشتند و همچنین یک شناور جنگی» بوده است. سرویس امنیتی اوکراین نیز بعداً اعلام کرد یکی از اهداف، یک قایق موشک‌انداز روسی بوده است.

در مقابل، ایران اعلام کرد یکی از کشتی‌های تجاری این کشور که محموله آهن حمل می‌کرد، هدف حمله قرار گرفته و در نتیجه آن یک ملوان (شهید شده) و سه نفر دیگر زخمی شده‌اند.

به ادعای سی‌ان‌ان، این کشتی که نام آن اعلام نشده، از بندر آستراخان روسیه به مقصد بندر انزلی در حرکت بود. هادی حق‌شناس، استاندار گیلان، این مسیر را «کریدوری امن و قابل اعتماد برای مبادلات تجاری میان دو بندر» توصیف کرده است.

تنش‌ها روز دوشنبه نیز ادامه یافت؛ به‌طوری که اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، تأکید کرد «ماجراجویی خطرناک اوکراین قطعاً بدون پاسخ نخواهد ماند.» همزمان، کاردار اوکراین در تهران نیز به وزارت امور خارجه احضار شد.

افزایش اهمیت راهبردی دریای خزر

سی‌ان‌ان می‌نویسد این تحولات بیانگر افزایش اهمیت دریای خزر است؛ پهنه آبی محصور در خشکی که پنج کشور از جمله ایران و روسیه در سواحل آن قرار دارند. به اعتقاد این رسانه، با مسدود شدن بنادر ایران در خلیج فارس و دریای عمان، دریای خزر اهمیت بیشتری به‌عنوان یک مسیر تجاری پیدا کرده است.

بیژن خواجه‌پور، مدیر مؤسسه مشاوره «اوراسیا نکسوس پارتنرز» مستقر در وین، به سی‌ان‌ان گفت: دریای خزر می‌تواند به ایران در اجرای راهبرد تنوع‌بخشی به تجارت خارجی کمک کند، به‌ویژه اگر تهران همکاری‌های تجاری خود را با روسیه، کشورهای قفقاز، آسیای مرکزی، چین از طریق خطوط ریلی و به‌طور غیرمستقیم با شرق اروپا گسترش دهد.

وی افزود: دریای خزر جایگزین مسیرهای دریایی جنوبی ایران نیست، بلکه مکمل راهبردی آنها به شمار می‌رود.

در این گزارش آمده است که غلات و فولاد روسیه از جمله کالاهایی هستند که از طریق دریای خزر جابه‌جا می‌شوند و ایران نیز طی سال‌های اخیر بنادر مهمی از جمله بندر انزلی را توسعه داده است. همچنین نفت و گاز قزاقستان از طریق دریای خزر به مراکز صادراتی در دریای سیاه منتقل می‌شود.

مسیر مهم همکاری‌های ایران و روسیه

سی‌ان‌ان با اشاره به روابط تهران و مسکو می‌نویسد دریای خزر برای روسیه مسیر مهمی برای ارتباط با آسیای مرکزی و ایران و همچنین حلقه‌ای کلیدی در همکاری‌های راهبردی دو کشور است؛ همکاری‌هایی که علاوه بر حوزه نظامی، برنامه هسته‌ای غیرنظامی ایران و پروژه‌های اکتشاف نفت را نیز دربرمی‌گیرد.

به گفته خواجه‌پور، محدودیت‌های اخیر آمریکا علیه بنادر ایران، ارزش راهبردی مسیر دریای خزر را بیش از پیش نمایان کرده است؛ مسیری که به دلیل محصور بودن در خشکی و کنترل آن از سوی ایران، روسیه و سایر کشورهای ساحلی، در برابر تحریم‌ها آسیب‌پذیری کمتری دارد.

سی‌ان‌ان در ادامه این گزارش با تکرار ادعاهای پیشین غرب، مدعی شد دریای خزر به گذرگاهی برای همکاری‌های نظامی ایران و روسیه تبدیل شده است. این رسانه مدعی است روسیه در ابتدای جنگ اوکراین نخستین محموله‌های پهپادهای شاهد را از طریق دریای خزر دریافت کرده و سپس تولید نسخه‌های جدید این پهپادها را در خاک خود آغاز کرده است.

این گزارش همچنین با اشاره به ادعاهای پیشین آمریکا درباره انتقال موشک‌های بالستیک ایرانی به روسیه، یادآور می‌شود که تهران همواره این اتهامات را رد کرده و ارسال تجهیزات نظامی برای استفاده در جنگ اوکراین را تکذیب کرده است.

اهداف اوکراین از حملات اخیر

در پایان، سی‌ان‌ان حملات پهپادی اخیر اوکراین به شناورها و زیرساخت‌های انرژی در دریای خزر را نشانه افزایش توان عملیاتی دوربرد کی‌یف و تلاش این کشور برای آسیب رساندن به زیرساخت‌هایی دانست که از جنگ روسیه حمایت می‌کنند.

این رسانه همچنین مدعی شد زمان‌بندی این حملات با سفر ولودیمیر زلنسکی به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ همزمان بوده است. به ادعای زلنسکی، دستگاه‌های اطلاعاتی اوکراین معتقدند روسیه اطلاعات ماهواره‌ای در اختیار ایران قرار داده تا از آن برای حمله به تأسیسات آمریکا در خاورمیانه استفاده شود.

سی‌ان‌ان در پایان نوشت که اوکراین با این اقدامات در تلاش است این پیام را به واشنگتن منتقل کند که «در یک جبهه قرار داریم.»