همزمان با واریز یارانه نقدی تیرماه 1405، مبلغ دریافتی برخی خانوارها تغییر کرده است.

به گزارش اقتصادآنلاین، همزمان با واریز یارانه نقدی مرحله 185 مربوط به تیرماه 1405 برای خانوارهای دهک‌های چهارم تا نهم، بررسی‌ها نشان می‌دهد مبلغ واریزی برای برخی سرپرستان خانوار نسبت به ماه‌های قبل تغییر کرده است؛ تغییری که طبق اعلام سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها، به دلیل کسر اقساط وام از یارانه مشمولان وام‌گیرنده اعمال شده و حالا به یکی از مهم‌ترین سوالات یارانه‌بگیران تبدیل شده است.

سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها اعلام کرد یارانه مرحله 185 به مبلغ 135 هزار و 494 میلیارد ریال به حساب 15 میلیون و 655 هزار و 859 سرپرست خانوار در دهک‌های چهارم تا نهم در سراسر کشور واریز شده و این مبلغ هم‌اکنون قابل برداشت است.

بر اساس اعلام رسمی، 45 میلیون و 175 هزار و 444 نفر در دهک‌های چهارم تا نهم قرار دارند و یارانه نقدی آنها هر ماه از طریق 28 بانک عامل به حساب سرپرستان خانوار واریز می‌شود.

با این حال، آنچه در این مرحله بیش از اصل زمان واریز مورد توجه قرار گرفت، تفاوت در مبلغ دریافتی برخی خانوارها بود؛ موضوعی که از یک‌سو به کسر اقساط وام مربوط می‌شود و از سوی دیگر، دوباره بحث تغییر دهک، احتمال بازبینی وضعیت اقتصادی خانوارها و علت کم شدن یا قطع یارانه را در کانون توجه قرار داده است.

سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها تاکید کرده است مبلغ واریزی با در نظر گرفتن کسر اقساط وام‌های سرپرستان وام‌گیرنده انجام شده است. به این ترتیب، اگر یارانه تیر 1405 برای برخی خانوارها کمتر از رقم مورد انتظار بوده، این کاهش لزوما به معنای تغییر در اصل مبلغ پایه یارانه نیست، بلکه به کسورات مرتبط با تسهیلات دریافتی برمی‌گردد.

در واقع، ماجرایی که باعث طرح گسترده بحث «تغییر مبلغ یارانه نقدی 1405» شد، از همین تفاوت میان مبلغ نهایی واریزشده و رقمی ناشی شده که خانوارها انتظار دریافت آن را داشتند. به بیان ساده، یارانه واریز شده اما برای برخی مشمولان، بخشی از آن به دلیل اقساط وام کسر شده است.

این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا کرده که همزمان با واریز یارانه تیرماه، بسیاری از خانوارها درباره وضعیت دهک اقتصادی خود نیز سوال دارند؛ زیرا تغییر دهک می‌تواند در ادامه بر تداوم پرداخت یارانه یا احتمال حذف از فهرست مشمولان اثر بگذارد.

چه عواملی باعث تغییر ناگهانی دهک خانوار می‌شود؟

مهم‌ترین دلیل تغییر دهک‌بندی یارانه‌ها، به‌روزرسانی اطلاعات اقتصادی خانوار است. هر تغییری که توان مالی خانوار را در داده‌های رسمی افزایش یا کاهش دهد، ممکن است نتیجه آزمون وسع را تغییر دهد و در نهایت جایگاه خانوار را در دهک‌بندی جابه‌جا کند.

افزایش درآمد اعضای خانوار یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار در این زمینه است. استخدام، افزایش حقوق، دریافت درآمد جدید یا تغییر وضعیت شغلی یکی از اعضای خانواده می‌تواند امتیاز اقتصادی خانوار را بالا ببرد و زمینه انتقال به دهک‌های بالاتر را فراهم کند.

در کنار درآمد، تغییر اطلاعات خودرو و سایر دارایی‌ها نیز در دهک‌بندی اثر مستقیم دارد. خرید، فروش یا انتقال مالکیت خودرو و دیگر دارایی‌های ثبت‌شده ممکن است باعث تغییر ارزیابی اقتصادی خانوار شود.

تراکنش‌ها و خریدهای بانکی نیز از دیگر عوامل مهم هستند. اطلاعات خرید با کارت بانکی و برخی داده‌های مالی در شناسنامه اقتصادی خانوار ثبت می‌شود و در برخی موارد، عبور تراکنش‌های مربوط به فعالیت اقتصادی دیگران از حساب سرپرست خانوار می‌تواند در ارزیابی اولیه اختلال ایجاد کند.

همچنین تغییر ترکیب خانوار، از جمله ازدواج، طلاق، تولد فرزند، فوت یکی از اعضا یا جدا شدن فرد از خانوار قبلی، می‌تواند منجر به تشکیل پرونده جدید و تغییر دهک شود. در برخی موارد نیز اصلاح اطلاعات اشتباه، مانند ثبت نادرست خودرو، حساب یا درآمد به نام یکی از اعضای خانوار، می‌تواند پس از رسیدگی به اعتراض، دهک را کاهش یا افزایش دهد.

به همین دلیل، ممکن است خانواری بدون آنکه تغییری محسوس در سطح زندگی روزمره خود احساس کند، صرفا به دلیل ثبت اطلاعات جدید در سامانه‌های رسمی با جابه‌جایی در دهک اقتصادی مواجه شود؛ موضوعی که مستقیما بر وضعیت یارانه نقدی اثر می‌گذارد.

حذف یارانه تیر 1405 برای کدام دهک‌ها جدی‌تر است؟

در حال حاضر دهک دهم در فهرست دریافت‌کنندگان یارانه نقدی قرار ندارد. درباره دهک‌های هشتم و نهم نیز به دلیل قرار گرفتن در گروه‌های درآمدی بالاتر، احتمال بازبینی و حذف برخی خانوارهای برخوردار بیشتر از سایر دهک‌ها مطرح می‌شود.

البته قرار گرفتن در دهک هشتم یا نهم به معنای حذف خودکار و قطعی یارانه نیست. تصمیم نهایی درباره قطع یا ادامه پرداخت یارانه باید بر اساس مجموع اطلاعات اقتصادی خانوار و نتیجه آزمون وسع انجام شود. به همین دلیل تا پیش از موعد رسمی واریز یارانه دهک‌های چهارم تا نهم نیز نمی‌توان صرفا از روی واریز نشدن یا کاهش مبلغ دریافتی، حذف قطعی خانوار را نتیجه‌گیری کرد.

چگونه دهک یارانه را استعلام کنیم؟

سرپرستان خانوار برای اطلاع از وضعیت دهک اقتصادی خود می‌توانند به سامانه حمایت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مراجعه کنند. در این سامانه امکان مشاهده وضعیت دهک، بررسی بخشی از اطلاعات اقتصادی ثبت‌شده و ثبت درخواست بازبینی فراهم شده است.

ورود به سامانه از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند و با اطلاعات هویتی سرپرست خانوار انجام می‌شود. این مسیر، مهم‌ترین راه رسمی برای پیگیری علت تغییر دهک یا وضعیت یارانه خانوارها به شمار می‌رود.

نحوه اعتراض به تغییر دهک یا قطع یارانه

افرادی که معتقدند دهک اقتصادی آنها به اشتباه افزایش یافته یا یارانه‌شان بدون دلیل قطع شده است، می‌توانند درخواست بررسی مجدد ثبت کنند. پیش از ثبت اعتراض، بهتر است اطلاعات مربوط به درآمد ثبت‌شده اعضای خانوار، خودروهای منتسب به خانوار، تراکنش‌ها و خریدهای بانکی، تعداد و مشخصات اعضای خانوار، تغییرات ناشی از ازدواج یا طلاق و همچنین دارایی‌های فروخته‌شده‌ای که هنوز انتقال مالکیت آنها ثبت نشده، با دقت بررسی شود.

باید توجه داشت که ثبت اعتراض به معنای بازگشت فوری یارانه نیست. اطلاعات خانوار ابتدا دوباره بررسی می‌شود و در صورت تایید اعتراض، دهک اقتصادی یا وضعیت پرداخت یارانه اصلاح خواهد شد.