دکتر عبدالله خلیفه الشایجی، استاد علوم سیاسی دانشگاه کویت

به گزارش فرارو، ایالات متحده در حال تجربه یکی از گسترده ترین دوره های بازنگری سیاسی و تحول در افکار عمومی است؛ روندی که با تضعیف پایگاه های سنتی دو حزب اصلی این کشور همراه شده است. هم زمان، نسلی جوان تر، مترقی تر و معترض در هر دو حزب دموکرات و جمهوری خواه در حال ظهور است و ساختارهای تثبیت شده و رهبران کهنه کار این دو حزب را که طی دهه های گذشته در سیاست آمریکا نقش تعیین کننده داشته اند، به چالش می کشد.

در حزب جمهوری خواه نیز شکاف های داخلی بیش از گذشته آشکار شده و بر پیچیدگی فضای سیاسی این حزب افزوده است. این اختلاف ها، جایگاه دونالد ترامپ را نیز تحت تأثیر قرار داده و انتقادهایی را متوجه او کرده است. بخشی از منتقدان، ترامپ را به فاصله گرفتن از اصول و وعده های جنبش اول آمریکا متهم می کنند؛ موضوعی که به باور آنان، انسجام جریان حامی او را با چالش روبه رو کرده است.

اسراییل و بنیامین نتانیاهو به خوبی آگاه اند که با کاهش حمایت افکار عمومی آمریکا روبه رو هستند؛ روندی که به تدریج می تواند یکی از پایه های اصلی روابط تاریخی دو کشور را با چالش مواجه کند. در این چارچوب، افزایش انتقادها از سیاست های اسراییل، به ویژه در میان بخش هایی از جامعه آمریکا، نشانه ای از تغییر فضای سیاسی و اجتماعی پیرامون این رابطه ارزیابی می شود.

این در حالی است که دونالد ترامپ بارها تأکید کرده بیش از هر رییس جمهور دیگری از اسراییل حمایت کرده و سیاست های دولتش در راستای تأمین منافع این کشور بوده است. با وجود این، نشانه هایی از اختلاف و فاصله گیری در روابط دو طرف دیده می شود که می تواند زمینه ساز تحولی کم سابقه در مناسبات ایالات متحده و نزدیک ترین متحدش در خاورمیانه باشد.

این تحول، گذار از دوره ای است که حمایت از اسراییل در میان بخش عمده ای از نهادهای سیاسی و تأثیرگذار آمریکا ــ از کاخ سفید و کنگره گرفته تا رسانه های جریان اصلی و مراکز پژوهشی ــ از اجماعی گسترده برخوردار بود و در عرصه بین المللی نیز در قالب حمایت های سیاسی، امنیتی و دیپلماتیک نمود پیدا می کرد.

اکنون، آن اجماع جای خود را به فضایی داده است که شکاف های سیاسی بر سر چگونگی حمایت از اسراییل بیش از گذشته آشکار شده و این موضوع به یکی از محورهای اختلاف میان جریان های اصلی سیاست آمریکا تبدیل شده است.

یکی از مهم ترین تحولات سیاسی در آمریکا، تعمیق شکاف درون حزب دموکرات میان جناح سنتی با چهره هایی مانند باراک اوباما، جو بایدن، بیل و هیلاری کلینتون و چاک شومر، و جناح جوان تر، مترقی و سوسیالیست این حزب است.

این شکاف در انتخابات مقدماتی کنگره نیز بازتاب یافته و شماری از نامزدهای وابسته به جریان مترقی توانسته اند در حوزه های انتخابیه مختلف به پیروزی های قابل توجهی دست یابند. این روند، نشانه تغییرات عمیق در ساختار و پایگاه اجتماعی حزب دموکرات است؛ حزبی که بخش قابل توجهی از حامیان آن را اقلیت های قومی و دینی تشکیل می دهند.

در همین چارچوب، چهره هایی مانند رشیده طلیب، ایلهان عمر، الکساندریا اوکاسیو-کورتز، پرامیلا جایاپال و رو کانا، نمایندگان برجسته جریان مترقی شناخته می شوند و پیش بینی می شود شمار سیاستمداران همسو با این جریان در انتخابات میان دوره ای آینده افزایش یابد.

در مجموع، هر دو حزب اصلی آمریکا با بحرانی در زمینه هویت، انسجام و پایگاه اجتماعی روبه رو هستند؛ بحرانی که از افزایش نارضایتی و شکاف های درونی تغذیه می شود و به تدریج بر ثبات و آرایش سنتی نظام سیاسی ایالات متحده اثر می گذارد.

در سوی دیگر، جی.دی. ونس، معاون رییس جمهور آمریکا، به یکی از چهره های شاخص جریان ماگا و شعار اول آمریکا تبدیل شده است. او اخیراً با اتخاذ مواضعی کم سابقه، انتقادهای تندی را متوجه جناح راست افراطی و برخی وزیران دولت اسراییل کرده است.

این واکنش پس از آن مطرح شد که مقام های اسراییلی از تلاش ها برای دستیابی به تفاهم با ایران، با میانجی گری پاکستان و قطر و با هدف پایان دادن به درگیری ها، انتقاد کردند. ونس همچنین در پیامی که ناظران آن را خطاب به بنیامین نتانیاهو و اعضای تندرو کابینه او ارزیابی کردند، بر جایگاه آمریکا به عنوان مهم ترین متحد اسراییل تأکید کرد و یادآور شد که آمریکا تنها متحد قدرتمند باقی مانده این کشور در عرصه بین المللی است.

جی.دی. ونس چند روز پیش نیز در گفت وگویی با پادکست پرمخاطب جو روگان ، بار دیگر انتقادهای تندی را متوجه اسراییل کرد و هشدار داد که این کشور در حال از دست دادن حمایت افکار عمومی آمریکاست. او مدعی شد اسراییل می کوشد بر افکار عمومی ایالات متحده تأثیر بگذارد و برخی جریان ها درون دولت آمریکا نیز در تلاش اند روند مذاکرات را ناکام بگذارند.

ونس همچنین اظهار داشت این جریان ها می کوشند ایالات متحده را بدون اهدافی روشن و برای مدتی نامحدود درگیر جنگ با ایران نگه دارند، در حالی که به باور او، راهبردی جز تداوم درگیری های نظامی ارائه نمی کنند. او در ادامه، اتهام های مطرح شده درباره یهودستیزی خود را رد کرد و گفت خواهان روابطی متوازن با اسراییل است و با ورود آمریکا به جنگ های پرهزینه و فرسایشی مخالفت می کند.

همچنین گزارش هایی منتشر شده است که بر اساس آنها، ونس در روزهای آغازین جنگ از بنیامین نتانیاهو انتقاد کرده و مدعی شده او، همراه با رییس موساد، دونالد ترامپ را متقاعد کرده بودند که دستیابی به پیروزی سریع در ایران امکان پذیر است. این در حالی است که به گفته این گزارش ها، در آغاز جنگ از دستیابی به اهداف نظامی و حتی تغییر حکومت ایران در بازه ای شش هفته ای سخن گفته می شد، اما با گذشت نزدیک به پنج ماه، این اهداف همچنان محقق نشده اند.

دونالد ترامپ و دولت اسراییل تاکنون واکنش علنی و مستقیمی به موج کم سابقه انتقادها از سوی جی.دی. ونس، معاون رییس جمهور آمریکا و از چهره های اصلی حزب جمهوری خواه برای انتخابات ریاست جمهوری 2028، نشان نداده اند.

در همین حال، سخنگوی کاخ سفید، بدون اشاره مستقیم به اسراییل، اعلام کرد: رییس جمهور ترامپ با دیدگاه معاون رییس جمهور موافق است که برخی دولت ها در تلاش اند بر افکار عمومی آمریکا تأثیر بگذارند.

جی.دی. ونس در مواضع خود بر لزوم بازنگری در حمایت بی قیدوشرط آمریکا از اسراییل تأکید کرده و خواستار پرهیز از ورود به جنگ های جدید، جلوگیری از هزینه دادن نیروهای آمریکایی برای اهداف دیگر کشورها و محدودکردن نفوذ اسراییل و دیگر دولت های خارجی بر سیاست گذاری ایالات متحده شده است.

این رویکرد، هم زمان با کاهش حمایت نسل جوان آمریکا از اسراییل مطرح شده است. بر اساس نظرسنجی های منتشرشده، حدود دوسوم افراد این گروه سنی با هرگونه جنگ علیه ایران مخالفت کرده اند.

نتایج نظرسنجی دانشگاه کویینیپیاک نشان می دهد 66 درصد رأی دهندگان دموکرات معتقدند ایالات متحده بیش از اندازه از اسراییل حمایت می کند؛ رقمی که پیش از عملیات طوفان الاقصی در سال 2023 حدود 28 درصد بود.

همچنین، در همین نظرسنجی که با مشارکت 2648 نفر و در فاصله 8 تا 13 ژوییه انجام شده، 58 درصد پاسخ دهندگان از کاهش یا توقف کامل کمک های مالی و ارسال تسلیحات آمریکا به اسراییل حمایت کرده اند.

یکی دیگر از نشانه های تغییر فضای سیاسی آمریکا در قبال اسراییل، افزایش حمایت برخی قانون گذاران از طرح هایی برای محدودکردن کمک نظامی به این کشور است. در همین چارچوب، 104 نماینده مجلس نمایندگان آمریکا به طرح توقف کمک های نظامی به اسراییل رأی مثبت دادند؛ از این میان، 103 نفر دموکرات و یک نفر، توماس مَسی، نماینده جمهوری خواه و ارائه دهنده طرح، بودند.

اگرچه پیشنهاد توقف کمک های نظامی سالانه آمریکا به اسراییل به ارزش 3.3 میلیارد دلار، با 313 رأی مخالف در برابر 104 رأی موافق تصویب نشد، اما نتیجه این رأی گیری از نگاه بسیاری از ناظران، نشانه افزایش مخالفت ها با سیاست سنتی حمایت بی قیدوشرط از اسراییل در کنگره آمریکاست.

این رأی گیری بزرگ ترین چالش قانون گذاری علیه سیاست حمایتی آمریکا از اسراییل در سال های اخیر بوده و نشان می دهد حمایت از اسراییل دیگر همان اجماع و مصونیت سیاسی گذشته را ندارد. از این منظر، تغییر نگرش افکار عمومی و بخشی از نخبگان سیاسی آمریکا می تواند آغازگر مرحله ای تازه در روابط واشنگتن و تل آویو باشد؛ مرحله ای که در آن، حمایت از اسراییل بیش از گذشته به موضوعی مناقشه برانگیز در سیاست داخلی ایالات متحده تبدیل می شود.

منبع: فرارو