بر اساس تازه ترین گزارش مرکز آمار ایران مربوط به خردادماه 1405، میوه و خشکبار با تورم نقطه به نقطه 92.6 درصد و سبزیجات با 54.9 درصد، بیشترین افزایش قیمت را در میان اقلام خوراکی تجربه کرده اند.

به گزارش ایسنا، بر اساس ضوابط تنظیم بازار، خرده فروشان مجازند با احتساب هزینه هایی مانند حمل ونقل، اجاره بها و سایر هزینه های جاری، قیمت کالا را حدود 30 تا 35 درصد بالاتر از نرخ عمده عرضه کنند؛ اما بررسی های میدانی نشان می دهد این قاعده در همه موارد رعایت نمی شود.

مقایسه قدرت خرید نیز نشان می دهد خانواده ای که تابستان سال گذشته با بودجه یک میلیون تومان سبد متنوع تری از میوه تهیه می کرد، امروز با همان مبلغ حجم بسیار کمتری خرید می کند. میانگین قیمت هر کیلوگرم میوه در تابستان امسال حدود 300 هزار تومان برآورد می شود.

مقایسه قیمت اقلام پرمصرف میوه و صیفی جات در سال 1405 نسبت به سال گذشته نیز از افزایش قابل توجه نرخ بیشتر این محصولات حکایت دارد.

بر اساس داده های موجود(مرکز آمار)، در گروه صیفی جات، گوجه فرنگی با رشد 150 درصدی (از 30 به 75 هزار تومان) و فلفل دلمه ای با افزایش 130 درصدی (از 50 به 115 هزار تومان)، بیشترین جهش قیمتی را به خود اختصاص داده اند.

بادمجان با 73 درصد (از 42 به 72.5 هزار تومان) و سیب زمینی با 50 درصد (از 35 به 52.5 هزار تومان) در رتبه های بعدی قرار دارند و در این میان، پیاز با 10 درصد افزایش (از 25 به 27.5 هزار تومان)، باثبات ترین قلم صیفی جات محسوب می شود.

در بخش میوه نیز شلیل با 111 درصد رشد (از 90 به 190 هزار تومان) و هلو با 95 درصد افزایش (از 87 به 170 هزار تومان)، همراه بوده است. خربزه 85 درصد، آلو 65 درصد، هندوانه 61 درصد و طالبی 53 درصد افزایش قیمت داشته اند و در این میان، زردآلو با 43 درصد رشد (از 98 به 140 هزار تومان)، کمترین افزایش قیمت را در میان اقلام بررسی شده تجربه کرده است.

بررسی ها نشان می دهد افزایش قیمت میوه و صیفی جات حاصل مجموعه ای از عوامل است. نوسانات نرخ ارز، با جذاب تر کردن صادرات برخی محصولات باغی، عرضه در بازار داخلی را کاهش داده است. از سوی دیگر، هزینه های تولید نیز افزایش یافته؛ از قیمت نهاده های کشاورزی گرفته تا دستمزد کارگران و کرایه حمل ونقل که همگی نسبت به سال گذشته رشد قابل توجهی داشته اند.

دولت با مصوبه ای قیمت کود اوره را 75 درصد افزایش داد و این کود تا رسیدن به دست کشاورز، افزایش قیمتی نزدیک به 100 درصد را تجربه می کند. دستمزد نیز جهش قابل توجهی داشته است

در حوزه حمل و نقل نیز کرایه حمل بار و قیمت گازوییل افزایش داشته است. مجموعه این عوامل سهم قابل توجهی در رشد قیمت میوه و صیفی جات داشته اند.

در همین راستا سری به میدان مرکزی میوه و تره بار زدیم تا ببینم بازار در شرایط کنونی در چه وضعیتی قرار داشته و با توجه به نرخ های موجود در بازار شیوه خرید تا حدی تحت تاثیر قرار گرفته است.

یکی از خریداران که برای خرید به میدان مرکزی میوه و تره بار آمده است، می گوید: دیگر مثل گذشته جعبه ای خرید نمی کنیم. هر بار به اندازه یکی دو روز میوه می خریم یا حتی بعضی میوه ها را دانه ای برمی داریم تا هزینه کمتری پرداخت کنیم.

او می افزاید: بیشتر خریدهایمان را از میادین میوه و تره بار انجام می دهیم، چون قیمت ها نسبت به مغازه های سطح شهر مناسب تر است. خریدار دیگری نیز می گوید: میوه های باکیفیت تر و گران تر به نوعی از توان خرید خیلی از خانواده ها خارج شده است.

یکی از شهروندان حاضر در میدان مرکزی هم می گوید: نان، برنج و گوشت را در اولویت قرار داده و خرید میوه را کمتر کرده ایم.

بررسی های میدانی نشان می دهد در این سوی بازار، تنها خریداران نیستند که از شرایط موجود گلایه دارند؛ فروشندگان نیز از کاهش قدرت خرید مردم و افزایش هزینه های فعالیت خود می گویند.

یکی از میوه فروشان سطح شهر، هزینه های روزمره مغازه و افزایش قیمت خرید از میدان را از عوامل رشد نرخ فروش عنوان می کند، اما در عین حال تاکید دارد: ما از وضعیت مردم بی خبر نیستیم. مشتری دیگر قدرت انتخاب ندارد؛ سیب های درجه سه که قبلا تهِ میز می ماند، حالا به کالای اصلی تبدیل شده، چون مردم ناچارند با کمترین هزینه سبد خریدشان را پر کنند.

بارفروش با سابقه ای نیز از کاهش محسوس فروش در ماه های اخیر می گوید: قبلا تا ظهر بیشتر بارمان فروش می رفت، اما حالا تا غروب هم بخشی از بار روی دستمان می ماند. مشتری می آید، قیمت را می پرسد و بدون خرید برمی گردد.

مجموع مشاهدات میدانی و آمارهای رسمی نشان می دهد افزایش قیمت میوه و صیفی جات تنها بر سبد خرید خانوارها اثر نگذاشته، بلکه فعالان این بازار را نیز با کاهش تقاضا، افزایش هزینه ها و افت فروش روبه رو کرده است. در چنین شرایطی، هم خریداران از کوچک تر شدن سبد مصرف خود می گویند و هم فروشندگان از بازاری که رونق گذشته را ندارد.