ابوالفضل خدایی در یادداشتی در روزنامه سازندگی نوشت: حملات جدید آمریکا به جنوب ایران همزمان شد با سخنان جی دی ونس، معاون رییس جمهور آمریکا که افشا کرد، اسراییل برای از بین بردن توافق و تفاهم آمریکا با ایران، اقدام به پول پاشی در آمریکا کرده است.

این سخن که تایم نیز به آن پرداخت، نشان می دهد که تندروهای جنگ طلب در دو کشور آمریکا و ایران از یک سو و اسراییل از دیگر سو، دست در دست هم دارند. وظیفه و مأموریت اسراییل، نابودی کامل ایران و تجزیه آن است و توانسته با نفوذی که در لایه های مختلفی از مقامات آمریکا دارد، این امر را پیش ببرد.

از آن سو، دانسته یا ندانسته، عده ای جنگ طلب که عمدتاً پایگاه فکری آنها ضددولت و ضد شورای عالی امنیت ملی است، تلاش می کردند و می کنند با فشار به مقام های تصمیم گیر عملاً توافق و تفاهم را پاره کنند. نکته جالب اینجاست که با شدت گرفتن جنگ، همین افراد جنگ طلب، ناگهان خاموش می شوند و دیگر هیچ خبری از آنها نیست.

متأسفانه اکنون خط ساحلی ایران و برخی از زیرساخت ها مورد تهدید آمریکا قرار گرفته که البته با پاسخ رزمندگان و نیروهای جان بر کف ایران نیز مواجه شده است.

اظهارات اخیر جی دی ونس، معاون رییس جمهور آمریکا، در گفت وگو با پادکست جو روگان اکسپرینس از شکافی عمیق در ساختار تصمیم گیری آمریکا پرده برداشت. ونس نه تنها بر ادامه مسیر دیپلماسی با ایران تأکید کرد بلکه مدعی شد یک کارزار نفوذ خارجی با صرف میلیون ها دلار برای شکست مذاکرات و تخریب تلاش های او سازماندهی شده است؛ ادعایی که بلافاصله به یکی از مهم ترین مباحث سیاسی و رسانه ای آمریکا تبدیل شد.

محور اصلی سخنان ونس، مخالفت آشکار با ایده تغییر حکومت در ایران از طریق مداخله نظامی بود؛ موضعی که فاصله او را با بخشی از جریان جمهوری خواه و چهره هایی مانند مایک پنس آشکار کرد.

او تصریح کرد، آمریکا نیروی زمینی برای تغییر حکومت ایران اعزام نخواهد کرد و سرنوشت نظام سیاسی ایران را به مردم این کشور مربوط دانست. این موضع اگرچه به معنای کاهش فشار واشنگتن بر تهران نیست اما نشان می دهد، کاخ سفید کنونی همچنان هزینه های تجربه های عراق و افغانستان را در محاسبات خود لحاظ می کند و تمایلی به ورود به یک جنگ فرسایشی دیگر در خاورمیانه ندارد.

اهمیت سخنان ونس اما بیش از آنکه در رد گزینه نظامی باشد، در افشاگری او درباره جنگ پنهان بر سر سیاست ایران نهفته است.

معاون رییس جمهور آمریکا مدعی شد یک شبکه نفوذ خارجی تلاش کرده با عملیات رسانه ای و تبلیغاتی، روند مذاکرات را به شکست بکشاند. این ادعا با گزارشی از مجله تایم همزمان شد؛ گزارشی که بر اساس اسناد ثبت شده ذیل قانون ثبت عوامل خارجی آمریکا (FARA) از قرارداد ماهانه 1.5 میلیون دلاری برد پارسکیل، مدیر سابق کارزار انتخاباتی دونالد ترامپ با شرکت تبلیغاتی هاواس به نمایندگی از اسراییل خبر داد.

آنچه این گزارش را حساس تر می کند صرفاً رقم قرارداد نیست بلکه هدف اعلام شده آن است. طبق گزارش تایم، این پروژه قرار بود، ماهانه دست کم 50 میلیون بازدید دیجیتال تولید کند و روایت جنگ ایران و اسراییل را نه تنها در شبکه های اجتماعی بلکه حتی در سامانه های هوش مصنوعی مانند ChatGPT،Claude و Gemini تحت تأثیر قرار دهد.

اگر این ادعاها دقیق باشد، بحث دیگر صرفاً درباره تبلیغات سیاسی نیست؛ بلکه از تلاشی گسترده برای شکل دهی به افکار عمومی و حتی منابع اطلاعاتی مورد استفاده میلیون ها کاربر در سراسر جهان سخن گفته می شود.

در همین چارچوب ونس ادعا کرد، موج انتقادهای گسترده از آتش بس 17 ژوئن میان ایران و آمریکا در میان برخی حساب های نزدیک به جریان ماگا نیز به همین شبکه مرتبط بوده است. هرچند برد پارسکیل هرگونه نقش در تضعیف تلاش های دیپلماتیک را رد کرده اما طرح چنین ادعاهایی از سوی معاون رییس جمهور آمریکا، سطح مناقشه را از یک اختلاف رسانه ای فراتر برده و آن را به موضوعی در حوزه امنیت ملی آمریکا تبدیل کرده است.

اظهارات ونس همچنین از یک واقعیت مهم دیگر پرده برداشت؛ اینکه شکاف بر سر ایران، امروز بیش از آنکه میان تهران و واشنگتن باشد، در داخل خود آمریکا جریان دارد. یک جریان همچنان معتقد است فشار حداکثری، انزوای کامل ایران و حتی تغییر حکومت باید هدف نهایی باشد.

در مقابل، جریان دیگری که ونس خود را نماینده آن معرفی می کند، دستیابی به توافقی را دنبال می کند که از نگاه او مانع دستیابی ایران به سلاح هسته ای شود و همزمان جریان آزاد انرژی در منطقه را حفظ کند.

در این میان، واکنش سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران نیز قابل توجه بود. او با استناد به سخنان ونس و گزارش تایم، اسراییل را به تلاش برای کشاندن آمریکا به یک جنگ پرهزینه متهم کرد و مدعی شد، تل آویو با استفاده از منابع مالی و ابزارهای رسانه ای در پی خاموش کردن صداهای مخالف در آمریکا ست.

این همسویی نسبی در روایت تهران و بخشی از مقامات واشنگتن اگرچه به معنای نزدیکی سیاسی نیست اما نشان می دهد، موضوع نفوذ خارجی به یکی از محورهای مشترک بحث در دو سوی این پرونده تبدیل شده است.

در نهایت سخنان ونس شاید بیش از هر چیز بازتاب دهنده تغییر ماهیت رقابت ها در سیاست خارجی آمریکا باشد. امروز نبرد بر سر ایران دیگر فقط در اتاق های مذاکره یا میدان های نظامی جریان ندارد؛ بلکه در فضای مجازی، شبکه های اجتماعی، رسانه ها و حتی سامانه های هوش مصنوعی نیز دنبال می شود. در چنین شرایطی هر توافق یا شکست دیپلماتیک تنها حاصل گفت وگوهای رسمی نیست بلکه محصول رقابت پیچیده ای میان بازیگران سیاسی، لابی ها، شرکت های تبلیغاتی و شبکه های نفوذ است.

این اظهارات همچنین نشان می دهد که اگرچه دولت آمریکا همچنان بر اهداف راهبردی خود در قبال برنامه هسته ای ایران و امنیت انرژی تأکید دارد اما درباره مسیر رسیدن به این اهداف اجماع گذشته دیگر وجود ندارد. به همین دلیل، پرونده ایران اکنون نه فقط عرصه تقابل تهران و واشنگتن بلکه میدان رقابت دیدگاه های متضاد در قلب ساختار قدرت آمریکا نیز شده است؛ رقابتی که می تواند بر آینده مذاکرات، روابط دو کشور و حتی توازن قدرت در خاورمیانه تأثیر تعیین کننده ای بگذارد.