در حالی که آتش حملات نظامی میان واشنگتن و تهران شعله ورتر از همیشه شده، پشت پردهٔ سیاست منطقه ای، جنبشی دیپلماتیک و نفس گیر در جریان است. یک روزنامه عربی از تحرکات هماهنگ و پنهان مصر و کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس پرده برداشته؛ حرکتی که هدف آن، چیزی جز مهار یک جنگ تمام عیار و جلوگیری از لغزش منطقه به ورطهٔ رویارویی بی بازگشت نیست.

به نقل از الاخبار، منابع آگاه می گویند محور اصلی رایزنی های قاهره و پایتخت های عربی این روزها، نه میدان جنگ، بلکه واشنگتن است. آن ها سعی دارند با فشار سیاسی هماهنگ، تل آویو را از ورود مستقیم به معرکه بازدارند.

در این میان، قاهره بر بازگشت به همان تفاهم نامه های پیشین میان ایران و آمریکا و ازسرگیری مذاکرات تأکید دارد و آن را امن ترین و عملی ترین مسیر برای حفظ ثبات منطقه می داند. اما تحولات چنان شتاب گرفته که حتی دیدارهای برنامه ریزی شدهٔ السیسی و بن زاید در ساحل شمالی مصر را هم تحت تأثیر قرار داده؛ آن چنان که بن زاید سفرش را نیمه کاره رها کرده و برای مدیریت مستقیم بحران، به امارات بازگشته است.

نکتهٔ ظریف اما، ارزیابی های هشداردهنده ای است که به گوش تصمیم گیرندگان مصری رسیده: اگر دامنهٔ حملات گسترش یابد، منطقه با سناریوهای فاجعه بار روبه رو خواهد شد. با این حال، همچنان یک پنجرهٔ امید باریک در تحلیل های مشترک مصر و کشورهای خلیج فارس باقی مانده؛ پنجره ای که به تحولات داخلی آمریکا از جمله مسائل انتخاباتی و فشارهای اقتصادی گره خورده و ممکن است واشنگتن را از ورود به یک جنگ فرسایشی طولانی بازدارد.

در همین حین، کشورهای عربی پیام هایی صریح به دولت آمریکا ارسال کرده اند: گسترش درگیری، نه تنها امنیت منطقه، بلکه بازارهای جهانی انرژی و تجارت بین المللی را نشانه خواهد گرفت. نگرانی مصر از فلج شدن کانال سوئز نیز بر شدت این هشدارها افزوده است.

با وجود نگرانی قاهره از ماهیت حملات آمریکا از پایگاه های خلیج فارس به خاک ایران، گفت وگوهای نظامی نیز با جدیت پیگیری می شود. محور این رایزنی ها، هماهنگی برای مقابله با هرگونه حملهٔ تلافی جویانهٔ احتمالی تهران یا متحدانش به تأسیسات نفتی، گازی یا نفتکش های انرژی در آب های خلیج فارس است. مصر حتی قول داده که حمایت نظامی و اطلاعاتی فوری برای تأمین نیازهای دفاعی کشورهای خلیج فارس فراهم کند.

اردن نیز از این گرداب هماهنگی دور نمانده و تماس های سطح بالایی با قاهره داشته؛ تماس هایی که بر تأمین زنجیرهٔ غذا و امنیت غذایی در صورت مختل شدن مسیرهای زمینی و دریایی متمرکز است. منابع خبری از درخواست های محرمانهٔ امان سخن می گویند که قاهره با انعطاف بالا در حال بررسی آن هاست.

اما شاید حساسترین بخش ماجرا، سفرهای اعلام نشدهٔ هیئت های عالیرتبه نظامی و امنیتی کشورهای خلیج فارس به قاهره و دیگر پایتخت های کلیدی باشد؛ سفری که در آن، طرح های دفاع هوایی، حفاظت از سواحل و پیچیده ترین سناریوهای میدانی بازبینی می شود. در ادامهٔ این روند، حتی شایعهٔ سفری گسترده از سوی السیسی به کشورهای خلیج فارس برای ایجاد موضعی عربی واحد با شورای همکاری خلیج فارس شنیده می شود؛ سفری که می تواند ادامهٔ دیدارهای اخیر او با بحرین و قطر باشد، هرچند که هنوز تنش های لفظی و پنهانی در روابط مصر و کویت، این تصویر وحدت آمیز را خدشه دار کرده است.

در نهایت، آنچه از این گزارش برمی آید، تغییر محسوس در گفتمان سیاسی و رسانه ای مصر و متحدان عرب اش نسبت به تهران است؛ گفتمانی سخت گیرانه تر اما همچنان با دریچه هایی برای بازگشت، که در آن بر خویشتنداری و بازگشت به دیپلماسی تأکید می شود. گویی همه می دانند که این بازی، بازی با آتش است؛ اما هنوز کسی نخواسته که کبریت را به زمین بزند.