به گزارش ورزش سه، تنها سه مسابقه تا پایان جام جهانی ۲۰۲۶ باقی مانده و یکی از بحث‌های اصلی این روزهای فوتبال جهان هویت مردی است که قرار است سوت آغاز فینال را به صدا درآورد؛ داور فینال جام جهانی چه کسی خواهد بود؟ فیفا هنوز تصمیم نهایی را اعلام نکرده اما گمانه‌زنی‌ها در سراسر دنیا به اوج رسیده و هر قاره، گزینه محبوب خودش را برای قضاوت بزرگ‌ترین بازی فوتبال جهان معرفی می‌کند.

فیفا برای چهار دیدار پایانی جام جهانی، ۱۳ داور وسط را در فهرست خود حفظ کرده است. نخستین انتصاب انجام شده، انتخاب ایوان بارتون، داور ۳۴ ساله اهل السالوادور، برای قضاوت دیدار نیمه‌نهایی فرانسه و اسپانیا بود. به این ترتیب یک نفر از سیزده نفر از جمع کسانی که ممکن است فینال را قضاوت کنند قطعا خط خورد.

فهرست ۱۳ داوری که همچنان در جام جهانی باقی مانده‌اند:

شیمون مارسینیاک (لهستان)، گلن نیبرگ (سوئد)، اسپن اسکاس (نروژ)، مائوریتزیو ماریانی (ایتالیا)، اسلاوکو وینچیچ (اسلوونی)، ژوائو پینیرو (پرتغال)، علیرضا فغانی (استرالیا، متولد ایران)، ادهم مخادمه (اردن)، ایوان بارتون (السالوادور)، اسماعیل الفتح (آمریکا)، ویلتون سامپایو (برزیل)، خسوس والنزوئلا (ونزوئلا) و جلال جاید (مراکش).

کلاتنبرگ: ماریانی شانس اول است

مارک کلاتنبرگ، داور سرشناس و بازنشسته انگلیسی، در پادکست دیلی‌میل پیش‌بینی کرده که قضاوت فینال به مائوریتزیو ماریانی، داور ۴۴ ساله ایتالیایی، سپرده خواهد شد.

کلاتنبرگ معتقد است حضور چهره‌های ایتالیایی در رأس داوری جهان می‌تواند روی این انتخاب تأثیرگذار باشد. او به نقش پیر‌لوئیجی کولینا، رئیس کمیته داوران فیفا، و روبرتو روزتی، رئیس کمیته داوران یوفا، اشاره کرده و حتی ملیت جانی اینفانتینو، رئیس سوئیسی فیفا که ریشه‌های ایتالیایی دارد، را هم بی‌تأثیر ندانسته است.

ماریانی در جام جهانی ۲۰۲۶ تاکنون سه مسابقه را قضاوت کرده و از دید خیلی‌ها یکی از آماده‌ترین داوران حال حاضر اروپا به شمار می‌رود.

برزیل و لهستان و استرالیا (ایران) نظر دیگری دارند

سه کشور از اینکه داور ایتالیایی مدعی اصلی داوری جام جهانی باشد اصلا خوششان نیامده است. رسانه‌های برزیلی معتقدند ویلتون سامپایو، داور ۴۴ ساله برزیلی، در موقعیت بسیار مناسبی قرار دارد و یکی از جدی‌ترین گزینه‌های فیفا برای قضاوت فینال است.

اما در لهستان هم وضعیت از همین قرار است. سایت لهستانی Meczyki از شیمون مارسینیاک، داور ۴۵ ساله لهستانی، به عنوان یکی دیگر از مدعیان اصلی نام برده و او را شایسته می‌داند. کسی که سابقه قضاوت در فینال جام جهانی گذشته را دارد.

مارسینیاک که فینال جام جهانی ۲۰۲۲ بین آرژانتین و فرانسه را قضاوت کرد، این شانس را دارد که نامش را در تاریخ ثبت کند؛ چرا که در صورت انتخاب، نخستین داوری خواهد شد که دو فینال متوالی جام جهانی را سوت می‌زند.

شاید نوبت شکستن یک سنت باشد

در شرایطی که اروپا و آمریکای جنوبی همچنان بیشترین شانس را برای تصاحب این جایگاه دارند، برخی رسانه‌ها احتمال یک تصمیم متفاوت از سوی فیفا را مطرح کرده‌اند.

از سال ۱۹۹۸ تاکنون هیچ داوری از کشوری بیرون از اروپا و آمریکای جنوبی قضاوت فینال جام جهانی را برعهده نداشته و حالا این احتمال مطرح شده که پس از ۲۸ سال، فیفا بزرگ‌ترین مسابقه فوتبال جهان را به داوری از قاره‌ای دیگر بسپارد.

در ۱۰ دوره اخیر جام جهانی، پنج داور اروپایی، سه داور از آمریکای جنوبی، یک داور آفریقایی و یک داور از منطقه کونکاکاف قضاوت فینال را برعهده داشته‌اند.

* گزینه‌های محبوب هر قاره – فغانی وارد می‌‌شود

آسیا امیدوار است علیرضا فغانی، داور ۴۸ ساله استرالیایی-ایرانی که متولد ایران است، برای این مسابقه انتخاب شود. فغانی در جام جهانی ۲۰۲۶ تاکنون سه مسابقه را سوت زده و یکی از باتجربه‌ترین داوران حاضر در این رقابت‌ها محسوب می‌شود.

در منطقه آمریکای شمالی، اسماعیل الفتح، داور ۴۴ ساله آمریکایی، گزینه اصلی به شمار می‌رود. او هم سه مسابقه این جام را قضاوت کرده است.

آمریکای جنوبی بیشترین امید را به ویلتون سامپایو، داور ۴۴ ساله برزیلی، بسته است؛ داوری که او هم سه بازی را در این دوره سوت زده است.

در اروپا سه نام بیش از همه شنیده می‌شود؛ مائوریتزیو ماریانی، داور ۴۴ ساله ایتالیایی، اسلاوکو وینچیچ، داور ۴۶ ساله اسلوونیایی، که هر دو سه مسابقه را قضاوت کرده‌اند، و شیمون مارسینیاک، داور ۴۵ ساله لهستانی، که تاکنون دو مسابقه را سوت زده اما سابقه قضاوت فینال جام جهانی ۲۰۲۲ را در کارنامه دارد.

مساله مارسینیاک

درحالیکه بحث لهستانی‌ها درباره اینکه مارسینیاک حتما باید نامزد فینال باشد دقایقی پیش خبری منتشر شد که برای این کشور شوکه‌کننده بود. داور ۴۵ ساله لهستانی از لیست داوران نیمه‌نهایی خط خورده است.

حذف نام مارسینیاک از فهرست داوران نیمه‌نهایی، به این معناست که او دیگر شانسی برای قضاوت دیدارهای فرانسه- اسپانیا یا انگلیس- آرژانتین ندارد. با این حال، کارشناسان معتقدند پرونده این داور در جام جهانی هنوز بسته نشده و سه سناریوی متفاوت برای ادامه حضورش در آمریکا مطرح است؛ سناریوهایی که هر کدام می‌تواند پایانی کاملاً متفاوت برای این تورنمنت رقم بزند.

زبیگنیو بونیک، اسطوره ۷۰ ساله فوتبال لهستان و نایب‌رئیس پیشین یوفا، اعتراف کرده که عدم انتخاب مارسینیاک برای قضاوت دیدار فرانسه و اسپانیا، اتفاقی غیرمنتظره بوده است. او در گفت‌وگو با سایت Meczyki گفت: "اگر بگویم پیر‌لوئیجی کولینا عاشق مارسینیاک است، دروغ نگفته‌ام. کولینا همیشه می‌گوید هر وقت بخواهد یک بازی بزرگ را به مارسینیاک بسپارد، کاملاً خیالش راحت است. البته برای اینکه او فینال را سوت بزند، باید چند اتفاق دیگر هم رخ بدهد."

بونیک معتقد است مهم‌ترین شرط برای افزایش شانس داور لهستانی، نرسیدن آرژانتین به فینال است. به گفته او، تا پایان مرحله نیمه‌نهایی نمی‌توان درباره سرنوشت نهایی مارسینیاک اظهار نظر قطعی کرد.

سه سناریوی پیش روی داور لهستانی

در لهستان تقریباً همه کارشناسان روی یک نکته اتفاق نظر دارند؛ حذف از نیمه‌نهایی الزاماً به معنای پایان کار مارسینیاک در جام جهانی نیست.

میشال لیستکیه‌ویچ، داور سابق بین‌المللی و رئیس پیشین فدراسیون فوتبال لهستان، معتقد است محتمل‌ترین گزینه این است که فیفا قضاوت دیدار رده‌بندی را به مارسینیاک بسپارد.

اما همه با این نظر موافق نیستند.

آدام بورک با اشاره به اینکه تیم داوری مارسینیاک همچنان در آمریکا حضور دارد و برخلاف بسیاری از تیم‌های داوری هنوز محل برگزاری مسابقات را ترک نکرده، این را نشانه‌ای امیدوارکننده می‌داند.

او در گفت‌وگو با TVP Sport گفت: "این خبر خوبی است. کولینا کسی نیست که از گرفتن یک تصمیم تاریخی بترسد. او می‌تواند برای دومین جام جهانی متوالی، قضاوت فینال را به همان داور بسپارد."

رافائل روستکوفسکی، کارشناس داوری لهستان، اعتقاد دارد کنار گذاشتن مارسینیاک از بازی فرانسه و اسپانیا یک شگفتی بوده اما انتخاب نشدن او برای مسابقه انگلیس و آرژانتین چندان عجیب نیست.

چرا مارسینیاک نمی‌تواند بازی آرژانتین را قضاوت کند؟ سابقه طولانی مارسینیاک در قضاوت مسابقاتی که لیونل مسی در آنها حضور داشته و حواشی ایجادشده درباره برخی از آن بازی‌ها فیفا را به این نتیجه رسانده که دیگر در بازی‌هایی که آرژانتین در آنها حضور دارد از مارسینیاک استفاده نکند.

به گفته روستکوفسکی، دو گزینه برای مارسینیاک باقی مانده؛ دیدار رده‌بندی یا فینال. البته او یادآوری می‌کند که مسابقه رده‌بندی معمولاً به داوران جوان و آینده‌دار سپرده می‌شود؛ داورانی که اغلب از آسیا، آفریقا یا منطقه آمریکای مرکزی هستند و این مسابقه نوعی پاداش و سکوی پیشرفت برای آنها محسوب می‌شود.

او در این باره گفت: "این مسابقه معمولاً به داوری سپرده می‌شود که هنوز آماده فینال نیست اما فیفا می‌خواهد به او نشان دهد در مسیر پیشرفت قرار دارد." اما اگر فیفا تصمیم بگیرد مارسینیاک را برای فینال انتخاب کند، اتفاقی کاملاً تاریخی رقم خواهد خورد.

روستکوفسکی توضیح داد: "در تاریخ جام جهانی هرگز پیش نیامده که یک داور دو فینال این مسابقات را سوت بزند، آن هم دو دوره متوالی. اگر این اتفاق رخ دهد، مارسینیاک جایگاهی کاملاً استثنایی پیدا خواهد کرد و شاید بتوان او را بزرگ‌ترین داور تاریخ فوتبال دانست."
با این حال، او تأکید می‌کند که احتمال وقوع چنین سناریویی همچنان پایین است، هرچند در روزهای اخیر کمی افزایش یافته است.

سناریوی سوم، تلخ‌ترین احتمال برای مارسینیاک است؛ اینکه او دیگر هیچ مسابقه‌ای در جام جهانی ۲۰۲۶ قضاوت نکند.

روستکوفسکی معتقد است اگر چنین اتفاقی رخ دهد، بیش از هر چیز شکست مدیریت فیفا خواهد بود.او گفت: "وقتی چنین داور باتجربه و سطح بالایی را در اختیار دارید اما از او در مرحله حذفی استفاده نمی‌کنید، این یعنی مدیریت بسیار ضعیف منابع انسانی."

در میان این بحث‌ها، پیوتر ژلازنی، روزنامه‌نگار سرشناس لهستانی، نگاه متفاوتی به ماجرا دارد و معتقد است توجه بیش از حد رسانه‌های لهستان به مارسینیاک منطقی نیست. او در برنامه TVP Sport گفت: "ما درباره یک داور طوری صحبت می‌کنیم که انگار مهم‌ترین سرمایه فوتبال لهستان است. وسواس ما نسبت به سیمون مارسینیاک واقعاً عجیب شده است. فکر نمی‌کنم کشور دیگری در دنیا وجود داشته باشد که لیگ فوتبالش را با نام یک داور تبلیغ کند. من چنین حسی ندارم. از نظر من، داور فقط باید بخشی از مسابقه باشد؛ آن هم تا حد امکان نامرئی."

• شانس فغانی در بوته علاقه مدیران ارشد فوتبال به مارسینیاک و ماریانی

در حالت عادی تصور همه این بود که امکان ندارد فیفا بخواهد داوری که فینال جام جهانی قبلی را سوت زده بار دیگر قاضی فینال کند ولی آنطور که لهستانی‌ها می‌گویند مارسینیاک تا حد زیادی شانس قضاوت در فینال امسال را دارد (مگر اینکه آرژانتین فینالیست بشود و کولینا به خاطر حرف و حدیثهای زیادی که در این چهار سال درباره لطف مارسینیاک به مسی و آرژانتین مطرح شده قید او را بزند).

اما حتی اگر این سناریو اتفاق بیفتد و مارسینیاک فینال را قضاوت نکند ظاهرا شانس فغانی باز هم کمتر است. درحالیکه عده زیادی از کارشناسان داوری معتقدند در صورت نبود مارسینیاک به عنوان نامزد اصلی شانس فغانی باید از همه بالاتر باشد ولی شواهد نشان می‌دهد فیفا و کولینا بعد از مارسینیاک یک رابطه عاشقانه دیگر پیدا کرده‌اند: آنها حالا ماریانیِ ایتالیایی را دوست دارند و اگر مارسینیاک را خط بزنند به احتمال زیاد سوت را دست هموطن کولینا خواهند داد.

داوران ۱۰ فینال اخیر جام جهانی
 

جام جهانی ۲۰۲۲ (آرژانتین ۳، فرانسه ۳، پیروزی ۴ بر ۲ آرژانتین در ضربات پنالتی): شیمون مارسینیاک (لهستان)

جام جهانی ۲۰۱۸ (فرانسه ۴، کرواسی ۲): نستور پیتانا (آرژانتین)

جام جهانی ۲۰۱۴ (آلمان ۱، آرژانتین ۰): نیکولا ریتزولی (ایتالیا)

جام جهانی ۲۰۱۰ (اسپانیا ۱، هلند ۰): هاوارد وب (انگلیس)

جام جهانی ۲۰۰۶ (ایتالیا ۱، فرانسه ۱، پیروزی ۵ بر ۳ ایتالیا در ضربات پنالتی): اوراسیو الیسوندو (آرژانتین)

جام جهانی ۲۰۰۲ (برزیل ۲، آلمان ۰): پیر‌لوئیجی کولینا (ایتالیا)

جام جهانی ۱۹۹۸ (فرانسه ۳، برزیل ۰): سعید بلقوله (مراکش)

جام جهانی ۱۹۹۴ (برزیل ۰، ایتالیا ۰، پیروزی ۳ بر ۲ برزیل در ضربات پنالتی): ساندور پول (مجارستان)

جام جهانی ۱۹۹۰ (آلمان ۱، آرژانتین ۰): ادگاردو کودسال (مکزیک)

جام جهانی ۱۹۸۶ (آرژانتین ۳، آلمان غربی ۲): روموالدو آرپی فیلیو (برزیل)