نتایج یک پژوهش جدید نشان می دهد که طب سوزنی هدفمند گوش (Auriculotherapy) می تواند به کاهش درد ناشی از میگرن مزمن کمک کند و در آینده به عنوان یک روش مکمل در کنار درمان های دارویی برای مبتلایان به این بیماری ناتوان کننده مورد استفاده قرار گیرد.

به نقل از خبرگزاری علمی refractor، این پژوهش توسط فرناندا بِل ، فیزیوتراپیست آزمایشگاه علوم اعصاب تجربی دانشگاه سانتا کاتارینای جنوبی برزیل (UNISUL)، در مجمع فدراسیون انجمن های علوم اعصاب اروپا (FENS) که 10 ژوییه برگزار شد، ارائه شد.

بِل در این نشست گفت: میگرن یک بیماری بسیار شایع و ناتوان کننده است و بسیاری از بیماران تنها با درمان های مرسوم به کنترل کافی علائم دست نمی یابند. همچنین زنان را تقریباً سه برابر بیشتر از مردان تحت تأثیر قرار می دهد، احتمالاً تا حدی به دلیل تأثیرات هورمونی، و این نشان دهنده یک علت مهم ناتوانی است.

پژوهشگران برای بررسی اثربخشی این روش، مطالعه ای نسبتاً کوچک روی 68 زن مبتلا به میگرن مزمن انجام دادند؛ بیمارانی که بر اساس تشخیص بالینی، دست کم 15 روز در ماه با حملات میگرنی مواجه بودند.

در این مطالعه، نیمی از شرکت کنندگان تحت درمان با اوریکولوتراپی یا طب سوزنی گوش قرار گرفتند؛ روشی که در آن نقاط مشخصی از گوش خارجی تحریک می شود. گروه دیگر نیز به مدت هشت هفته درمان ساختگی (شام) دریافت کردند.

شدت درد شرکت کنندگان با استفاده از پرسشنامه درد مک گیل و میزان تأثیر میگرن بر زندگی روزمره از طریق آزمون تأثیر سردرد (HIT-6) در سه مرحله شامل آغاز مطالعه، بلافاصله پس از پایان درمان و 30 روز بعد ارزیابی شد.

در این پژوهش، نه بیماران و نه ارزیابان از نوع درمانی که هر فرد دریافت کرده بود اطلاع نداشتند.

پژوهشگران همچنین با استفاده از فناوری نوروفیدبک هموانسفالوگرافی (HEG)، تغییرات فیزیولوژیک مغز را بررسی کرده و جریان خون و میزان اکسیژن رسانی مغزی را با حسگرهای متصل به سر اندازه گیری کردند.

نتایج نشان داد زنانی که تحت درمان با اوریکولوتراپی قرار گرفتند، کاهش تدریجی شدت درد را تجربه کردند. میانگین امتیاز درد آن ها از 50.5 در آغاز مطالعه به 44.7 بلافاصله پس از پایان درمان و سپس به 41 در ارزیابی 30 روز بعد رسید. به طور کلی، میزان درد در پایان درمان حدود 11 درصد و یک ماه بعد حدود 18 درصد کاهش یافته بود.

در مقابل، گروه درمان ساختگی نیز کاهش درد را تجربه کرد. میانگین امتیاز درد در این گروه از 50.2 در ابتدای مطالعه به 44.3 پس از درمان و سپس به 43.9 در ارزیابی 30 روز بعد رسید که نشان دهنده کاهش متوسط حدود 13 درصدی درد بود.

فرناندا بِل درباره نتایج آزمون HIT-6 نیز گفت: ما همچنین شاهد کاهش تأثیر میگرن بر زندگی روزمره بودیم. در گروه اوریکولوتراپی، میانگین امتیاز HIT-6 از 66.1 پیش از جلسات درمانی به 60.7 بلافاصله پس از جلسات و به 59.5 در 30 روز بعد کاهش یافت. در گروه درمان ساختگی نیز میانگین امتیاز از 65.8 به 59.2 پس از جلسات رسید و در 30 روز بعد برابر با 59.3 بود. در هر دو گروه، این ارقام نشان دهنده کاهشی در حدود 8 تا 10 درصد است.

با این حال، پژوهشگران تأکید کردند که اختلاف میان دو گروه از نظر آماری معنادار نبود؛ موضوعی که احتمال می دهد خود تحریک گوش، حتی بدون هدف گیری نقاط اختصاصی، بتواند در کاهش درد نقش داشته باشد.

بِل در این باره گفت: هر دو گروه با گذشت زمان بهبود یافتند، که ممکن است نشان دهد تحریک گوش، حتی زمانی که غیر اختصاصی باشد، می تواند بر پیامدهای مرتبط با درد تأثیر بگذارد. با این حال، در این مرحله، نمی توانیم نتیجه بگیریم که پروتکل اوریکولوتراپی نسبت به روش ساختگی برتر بوده است. از آنجایی که این یک تحلیل اولیه از یک مطالعه در حال انجام است، یافته ها باید با احتیاط تفسیر شوند و در یک نمونه بزرگ تر دوباره ارزیابی خواهند شد.

او افزود: نتایج مهم هستند زیرا نشان می دهند که می توان به طور عینی جنبه های عملکرد مغز را در زنان مبتلا به میگرن مزمن رصد کرد.

در این مطالعه، درمان اوریکولوتراپی با فرو کردن سوزن در نقاط مشخصی از گوش خارجی انجام شد که تصور می شود با مسیرهای عصبی مرتبط با میگرن ارتباط دارند. سپس برای حفظ تحریک میان جلسات درمان، دانه های خردل روی همین نقاط قرار داده شد.

در گروه درمان ساختگی نیز از همان سوزن ها استفاده شد، اما نقاطی از گوش هدف قرار گرفت که به اندام هایی مانند انگشتان، مچ دست، زانو، بازو، شانه، ریه، اندام تحتانی و ستون فقرات مربوط می شوند و ارتباطی با مغز ندارند.

پژوهشگران اکنون در حال بررسی سازوکارهایی هستند که توضیح می دهد چگونه تحریک گوش می تواند بر سایر بخش های بدن اثر بگذارد.

بِل در توضیح این فرضیه گفت: میگرن عارضه ای پیچیده است که با تغییرات عصبی-عروقی، خودمختار (اتونومیک) و عصبی-التهابی همراه است. گوش ارتباطات نیرومندی با شبکه های سلول های عصبی دارد؛ از جمله اتصالاتی با عصب واگ، عصب سه قلو و اعصاب گردنی که همگی در تنظیم درد، فعالیت های خودمختار و پاسخ های التهابی نقش دارند.

او ادامه داد: یکی از فرضیه های ما این است که گوش درمانی ممکن است بر آنچه محور عصبی-ایمنی نامیده می شود تأثیر بگذارد؛ یعنی همان سیستم ارتباطی دوطرفه میان دستگاه عصبی و دستگاه ایمنی که فرآیندهای مرتبط با حساس سازی به درد و التهاب را تعدیل می کند.

هرچند این مطالعه هنوز به نتیجه ای قطعی درباره برتری اوریکولوتراپی نسبت به درمان ساختگی نرسیده است، اما پژوهشگران معتقدند یافته های آن نشان دهنده ظرفیت واقعی این روش برای کمک به درمان میگرن و سایر دردهای مزمن است.

بِل در پایان گفت: این نتایج امیدوارکننده هستند، به ویژه به این دلیل که ما شاهد بهبود پیامدهای بالینی در مرحله پیگیری بودیم و در گروهی که تحت گوش درمانی قرار گرفته بودند، تأثیر پایدارتری بر درد مشاهده کردیم. این امر نشان می دهد که گوش درمانی می تواند راهکاری مکمل و جالب توجه در مراقبت و درمان میگرن مزمن باشد.

او افزود: ما در حال ارزیابی مجدد این نتایج اولیه در گروه بزرگ تری از زنان هستیم.

این پژوهش در مجمع فدراسیون انجمن های علوم اعصاب اروپا (FENS) در سال 2026 ارائه شده است.

منبع: فرارو