قرن هاست که این ایده در ذهن ما حک شده است که فیل ها از موجودی به مراتب کوچک تر از خودشان می ترسند. این باور آن قدر گسترده است که راه خود را به فیلم ها، ادبیات و حتی کارتون های مشهوری مانند دامبو و لونی تونز باز کرده است. با وجود اینکه این باور همیشه مایه خنده بوده، اما کاملاً نادرست است. در واقع شاید یک فیل از موش ها دوری کند، اما علت آن، چیزی نیست که ما تصور می کنیم.

اگرچه دیزنی ممکن است مشهورترین نام در جاودانه کردن داستان فیل ها و موش ها باشد، اما اولین آن ها نیست. این افسانه به قرن ها پیش و به یونانیان باستان برمی گردد که نظریات خاص خود را درباره این حیوانات باشکوه داشتند. در قصه های آن ها، این یک موضوع رایج بود که موش ها در خرطوم فیل گیر می کردند. این داستان ها احتمالاً با نوشته های پلینیِ بزرگ (Pliny the Elder) در سال 77 میلادی آغاز شده و نسل به نسل منتقل شده اند.

در آزمایشی، یک تکه نخ را به این سرگین خشک شده بسته و یک موش را زیر آن پنهان کردند. وقتی فیل به سرگین نزدیک شد، نخ را کشیدند و موش آزاد شد. وقتی موش با فیل رو در رو شد، نتایج شوکه کننده بود، فیل عقب نشینی کرد و مسیرش را تغییر داد. با این حال، این بدان معنا نیست که واکنش فیل با ترس برانگیخته شده باشد. چندین جزییات، از جمله نقاط کور فیل، بر واکنش های او به حیوانات کوچک تر تأثیر می گذارد. در واقع، اکثر این واکنش ها اصلاً مبتنی بر ترس نیستند.

فیل ها با وجود جثه عظیم شان، به فضایی که اشغال می کنند کاملاً آگاه هستند. این موضوع در نحوه حرکت و صرفه جویی آن ها در انرژی مشهود است. به همین دلیل، آن ها نسبت به محیط پیرامون خود نیز آگاهی دارند. هنگام بیرون آمدن موش در آن آزمایش، فیل نشانه هایی از احتیاط را بروز داد. حرکات او نقطه مقابل ترس بود، آهسته، عمدی و با هدف.

فیل همچنین هیچ نشانه ای از نگرانی درباره خرطوم خود بروز نداد. او خرطومش را از مسیر دور نکرد و برای هشدار دادن به بقیه گله نیز صداهای غیرعادی درنیاورد. بنابراین، این مشاهدات نتیجه گیری را تقویت می کند که فیل ها نگران موش هایی که به مجاری تنفسی شان نفوذ کنند، نیستند. برخی از محققان معتقدند که فیل ها ممکن است برای جلوگیری از آسیب تصادفی به حیوانات کوچک تر، از آن ها دوری کنند. با این حال، هیچ مدرکی وجود ندارد که این رفتار مختص موش ها باشد.

در مورد آن فیل آزمایشی، باید گفت که حرکات او احتمالاً ناشی از تمایل به آسیب نرساندن به حیوان دیگری بوده است. فیل ها دید بسیار ضعیفی دارند که باعث می شود در حرکات خود بسیار محتاط باشند. این احتیاط همچنین ناشی از تاریخچه ای طولانی در دوری از حیوانات ساکن روی زمین مانند مارهاست. اگر فیل از موش دوری می کند، برای این است که ناخواسته روی آن پا نگذارد یا به دلیل حرکات سریع و غیرقابل پیش بینی موش، محتاط عمل می کند.

دلیل دیگر برای اینکه گیر کردن موش در خرطوم فیل غیرممکن است، به قدرت دمیدن آن ها مربوط می شود. فیل می تواند به راحتی یک جونده کوچک و هر چیز دیگری را که در خرطومش گیر کرده، با یک فوت شدید به بیرون پرتاب کند. اگر موشی وارد خرطوم فیل شود، قدرت تنفس فیل به سرعت آن را بیرون می راند. بنابراین، فیل ها دلیلی برای ترس از ورود موجودات کوچک به خرطومشان ندارند.

خرطوم آن ها همچنین به عنوان یک عضو اضافی عمل می کند. این بدان معناست که فیل ها کنترل فوق العاده ای بر محل قرارگیری آن دارند و می توانند به راحتی آن را از دسترس موش دور نگه دارند. در داخل خرطوم، فیل ها یک اپی گلوت (دریچه نای) گوشتی دارند. این بافت نرم، غشاهای بینی را از گرد و غبار و خاک محافظت کرده و اشیاء بزرگ تر را دور نگه می دارد. این دریچه همچنین از ورود غذا، آب و در نتیجه موش به ریه های فیل جلوگیری می کند.

درست مانند بینی انسان، اگر چیزی باعث تحریک خرطوم فیل شود، او با یک دم و بازدم شدید آن را خارج می کند. این کار دقیقاً مانند عطسه عمل کرده و خرطوم را از هرگونه انسداد پاک می کند. بنابراین، دشمنی میان فیل و موش چیزی جز یک اثر تخیلی نیست.