به نقل از مشرق از وبدا، الهام رجایی، با تشریح ماهیت بیماری های روماتیسمی، این اختلالات را از نوع ایمونولوژیک (خودایمنی) دانست و هدف اصلی رشته روماتولوژی را تشخیص زودهنگام و درمان مؤثر عنوان کرد و افزود: این بیماری ها به دو دسته عمده روماتیسم های التهابی و روماتیسم های مکانیکی تقسیم می شوند؛ برخلاف روماتیسم های مکانیکی که تنها مفصل و استخوان را درگیر می کنند، روماتیسم های التهابی می توانند هر نقطه از بدن به جز مفصل و بافت های اطراف آن را مورد حمله قرار دهند.

وی همچنین هشدار داد: نباید هرگونه درد مفصلی را به اشتباه روماتیسم دانست، چرا که بسیاری از این موارد عوارض مکانیکال در مفصل و بافت های آن هستند. ضمن اینکه مدیریت بیماری پوکی استخوان نیز در حوزه تخصصی روماتولوژی قرار دارد.

این فوق تخصص روماتولوژی درباره تفاوت روماتیسم و آرتروز گفت: در آرتروز یا همان اختلال مکانیکال، فاصله و فضای مفصلی در بعضی بخش ها، به خصوص زانو، لگن، شانه و حتی مهره های کمر کاهش می یابد. این کاهش فاصله، مانع از ایجاد اصطکاک بین دو استخوان می شود؛ به طوری که با مرور زمان و افزایش سن، استخوان ساییده شده و ایجاد درد می کند.

رجایی در ادامه تبیین ماهیت بیماری های روماتیسمی، اظهار داشت: بیماری های التهابی یا روماتیسمی، طیف گسترده ای از اختلالات را شامل می شوند که نام گذاری هر یک بر اساس نوع ارگان درگیر و نتایج آزمایشات تخصصی صورت می گیرد. نکته حائز اهمیت این است که هر یک از این بیماری ها ماهیتی متفاوت دارند و در نتیجه، پروتکل های درمانی آنها نیز کاملاً با یکدیگر متمایز است.

وی با اشاره به این نکته که روماتیسم لزوماً با دردهای مفصلی آغاز نمی شود، تصریح کرد: بسیاری از بیماران ممکن است در ابتدا با درگیری ارگان های دیگر نظیر پوست، کلیه، قلب، ریه و حتی تغییرات در ناخن ها به پزشک مراجعه کنند.

این فوق تخصص روماتولوژی با اشاره به اینکه آرتروز (بیماری های مکانیکال مفصل) معمولاً در سنین بالاتر اتفاق می افتند، بیان کرد: نوع اولیه این عارضه ناشی از گذشت زمان، افزایش سن و نوع فعالیت فرد است؛ اما گاهی مفصل در اثر یک بیماری عفونی یا روماتیسمی ملتهب می شود و اگر زود درمان نشود، می تواند آرتروز ثانویه ایجاد بکند.

رجایی ادامه داد: بیماری های روماتیسمی التهابی علائم مختلفی از جمله درد، تورم، قرمزی و گرمی مفصل، ریزش موی شدید، تظاهرات پوستی مانند ضایعات قرمز رنگ پوسته دهنده، گرفتاری ناخن و قرمزی اطراف چشم دارند.

وی افزود: گاهی بیماری که نمی تواند از پله بالا برود و دچار تنگی نفس می شود، ممکن است دچار گرفتاری ناشی از روماتیسم باشد که از طرف همکاران فوق تخصص به ما ارجاع داده می شود. سکته های قلبی و مغزی در سنین پایین نیز گاهی ناشی از وجود یک فاکتور روماتیسمی مثبت یا آنتی بادی در بدن است که سندروم آنتی فسفولیپید نام دارد. همچنین بیماری که توانایی شانه زدن موی خود را ندارد، دچار مایوپاتی یا همان روماتیسم عضله شده است.

رجایی با ارائه یک فرمول کلیدی برای تفکیک این دردها بیان کرد: بیماری های روماتیسمی التهابی توأم با خشکی هستند؛ به عبارتی، درد مفصلی که با استراحت بدتر می شود و با فعالیت بهبود پیدا می کند، درد مفصل التهابی است؛ در حالی که درد مفصلی مکانیکال یا همان آرتروز، با فعالیت بدتر می شود.

وی، سن شایع بروز روماتیسم را بین 20 تا 50 سالگی دانست و تصریح کرد: البته در همه سنین، از کودکان تا بزرگسالان بالای 50 سال، انواع روماتیسم دیده می شود. بیماران باید در صورت مشاهده تورم توأم با قرمزی و تشدید درد، زودتر مراجعه کنند تا درمان آغاز شود. امروزه بسیاری از بیماری های روماتیسمی می توانند خاموش شوند و اگر بیمار همکاری لازم با پزشک داشته باشد، این بیماری به طور قطع به صورت خاموش می ماند و آسیبی در شرایط حاد به بیمار نمی زند.

رجایی در پاسخ به شبهات موجود پیرامون راه های تشخیص این بیماری تاکید کرد: تشخیص بیماری های روماتیسمی صرفاً با یک آزمایش خون انجام نمی شود و آزمایش واحدی برای آن وجود ندارد که با درخواست آن بتوان تشخیص را قطعی کرد؛ آزمایش ها در واقع نوع آنتی بادی را در آن روماتیسم خاص اندازه گیری می کنند.