نداف ایال، خبرنگار اسراییلی در صفحه خود نوشت: در حالی که تنها چند روز از توافق آتش بس میان ایران و ایالات متحده می گذرد، نشانه های آشکاری از فروپاشی تدریجی این توافق نمایان شده است.

طی 72 ساعت گذشته، حملات ایران به نفتکش هایی که به گفته تهران از مسیر تعیین شده در تنگه هرمز خارج شده بودند، با حملات متقابل ارتش آمریکا به ده ها هدف در داخل ایران همراه شد. هم زمان، ایران اعلام کرده دیگر قصد ندارد آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را به شکل پیش از جنگ تضمین کند. آمریکا نیز شب گذشته بار دیگر اهدافی را در ایران هدف قرار داد و دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا اعلام کرد دیگر تمایلی به تعامل با تهران ندارد، هرچند تأکید کرد که خواهان بازگشت به یک جنگ تمام عیار نیز نیست.

از نگاه تهران، نتیجه جنگ نه تضعیف، بلکه تقویت جایگاه جمهوری اسلامی بوده است. مقام های ایرانی معتقدند در تفاهم نامه آتش بس هیچ تعهدی برای بازگرداندن وضعیت تنگه هرمز به شرایط پیش از جنگ یا تضمین آزادی کامل کشتیرانی وجود ندارد. در این توافق تنها بر ایجاد سازوکارهایی میان ایران و عمان برای مدیریت عبور و مرور دریایی، بدون دریافت عوارض، تأکید شده است؛ موضوعی که به باور تهران برای نخستین بار اهرم نفوذ واقعی بر تنگه هرمز در اختیار ایران قرار داده و جمهوری اسلامی قصد ندارد این امتیاز را از دست بدهد.

در همین حال، مقام های ایرانی شرایط سیاسی داخلی آمریکا و نزدیک شدن انتخابات میان دوره ای را نشانه ای از ضعف دولت واشنگتن تلقی کرده اند. به ویژه اظهارات ترامپ درباره نگرانی از وقوع رکودی مشابه بحران اقتصادی سال 1929، این برداشت را در تهران تقویت کرده که آمریکا تمایلی به تشدید درگیری ندارد. بر همین اساس، ایران تلاش می کند با ادامه فشار بر مسیرهای دریایی در هرمز، دستاوردهای خود را تثبیت و میزان تحمل طرف مقابل را آزمایش کند.

این خبرنگار افزود: یکی از منابع ارشد اسراییلی دیشب به من گفت که نگاه اسراییلی ها در سه کلمه خلاصه می شود: ما به شما گفته بودیم.

مقام های سیاسی و امنیتی معتقدند تحولات اخیر همان چیزی است که از ابتدا درباره آن هشدار داده بودند. به گفته یک مقام ارشد اسراییلی، تفاهم نامه میان ایران و آمریکا از همان ابتدا دارای ابهام های جدی، از جمله درباره برنامه هسته ای ایران و وضعیت تنگه هرمز، بود و امتیازهای مهمی در اختیار تهران قرار می داد. از دید اسراییل، مشکل اصلی این است که دو طرف برداشت کاملاً متفاوتی از ماهیت توافق دارند؛ ایران آن را نشانه عقب نشینی آمریکا از جنگ می داند، در حالی که واشنگتن چنین برداشتی را نمی پذیرد.

موضع اسراییل همچنان بر این اساس استوار است که دستیابی به توافقی پایدار با ایران تنها زمانی ممکن خواهد بود که فشارهای سیاسی، اقتصادی و نظامی به طور هم زمان بر جمهوری اسلامی اعمال شود. نهادهای امنیتی اسراییل در جریان مذاکرات آتش بس نیز توصیه کرده بودند حملات نظامی علیه ایران متوقف نشود تا تهران تصور نکند پایان جنگ به معنای عقب نشینی یا تسلیم آمریکا و اسراییل است. با این حال، ایران پایان درگیری را مشابه خروج آمریکا از افغانستان یا پایان جنگ ویتنام تفسیر کرده است.

در عین حال، آنچه بیش از همه موجب شگفتی مقام های اسراییلی شده، ادامه اقدامات ایران با وجود بحران اقتصادی این کشور است.

با وجود انتقادهای شدید از توافق، اسراییل نیز خواهان فروپاشی کامل آن نیست. دولت و ارتش اسراییل تمایلی به آغاز دوباره جنگی گسترده و بازگشت حملات موشک های بالستیک به شهرهای این کشور ندارند. بخشی از این ملاحظه به فضای سیاسی داخلی و انتخابات پیش رو مربوط می شود، زیرا از نگاه بسیاری، ازسرگیری جنگ می تواند به عنوان شکست دولت بنیامین نتانیاهو تعبیر شود؛ دولتی که آغازگر این رویارویی بود، اما جنگ تاکنون نتوانسته جایگاه منطقه ای جمهوری اسلامی را تضعیف کند.

ارزیابی غالب در اسراییل این است که جنگ به شکل گسترده از سر گرفته نخواهد شد و تنش های محدود اما مداوم میان تهران و واشنگتن ادامه خواهد یافت. در عین حال، این نگرانی وجود دارد که جمهوری اسلامی تصور کند دولت ترامپ را به نوعی وادار به عقب نشینی کرده است.

در صورت تداوم این روند، منطقه ممکن است وارد مرحله ای از درگیری های فرسایشی شود؛ وضعیتی که اسراییلی ها از آن با عنوان جنگ میان جنگ ها یاد می کنند. در چنین سناریویی، ایران و آمریکا به صورت مقطعی به یکدیگر ضربه خواهند زد، سپس برای مدتی تنش را کنترل می کنند و دوباره چرخه درگیری تکرار خواهد شد؛ روندی که پیامدهای منفی برای امنیت انرژی جهان و کشتیرانی در خلیج فارس خواهد داشت.

یکی از ابزارهایی که ایران هنوز از آن استفاده نکرده، اعمال فشار بر حوثی های یمن برای بستن تنگه باب المندب و مختل کردن مسیر ورود به دریای سرخ است. همچنین تهران همچنان می تواند از گروه های هم پیمان خود در لبنان برای افزایش فشار بر اسراییل بهره بگیرد. از نگاه ایران، توافق میان اسراییل و دولت لبنان که با میانجیگری آمریکا حاصل شده، مغایر با روح تفاهم نامه اخیر است و تلاشی برای تضعیف و منزوی کردن حزب الله محسوب می شود. هرچند حزب الله فعلاً به آتش بس با اسراییل پایبند مانده، اما این آرامش می تواند با یک دستور از تهران پایان یابد.

منبع: فرارو