مراسم تشییع پیکر رهبر شهید فراتر از یک وداع ملی بود. دریای سوگواران در تهران پیامی را به ایالات متحده و اسراییل مخابره کرد مبنی بر اینکه تلاش آن ها برای درهم شکستن جمهوری اسلامی ناکام مانده است.

به نقل از رویترز، ایران به جای آنکه در پی جنگی که با حملات آمریکا و اسراییل در 28 فوریه آغاز شده بود، تضعیف شده به نظر برسد، چهره ای سرسخت، متحد و مصمم از خود به نمایش گذاشت که برای شکل دهی به وقایع پیشِ رو آمادگی دارد.

مقامات منطقه ای، دیپلمات ها و تحلیلگران می گویند که این مقاومت و توانایی برای زنده ماندن، اکنون زیربنای استراتژی مذاکره ایران است و مراسم تشییع پیکر رهبر شهید را به عنوان لحظه ای که تهران به دنبال تبدیل استقامت به اهرم فشار بود، به تصویر می کشد.

آن ها می گویند که این جنگ، اهرم فشار ایران بر تنگه هرمز را برجسته کرده و به آن این امکان را داده است که هرگونه توافقی در مورد برنامه هسته ای خود را با به رسمیت شناختن این واقعیت آغاز کند که کنترل آن بر این گلوگاه حیاتی نفتی، واقعیتی است که باید پذیرفته شود.

واشنگتن قصد داشت یک آتش بس 60 روزه را برای احیای دیپلماسی در جلوگیری از توسعه زرادخانه هسته ای ایران برقرار کند، اما در عوض، رقابت متفاوتی را آغاز کرده است.

در این رقابت، موقعیت مکانی ایران به جای اورانیوم آن، قدرتمندترین دارایی آن است و تهران به دنبال تبدیل دستاوردهای دوران جنگ به مزیت استراتژیک دائمی با تضمین پذیرش موقعیت برتر خود در اطراف تنگه است.

زمان بندی 60 روزه برای رسیدن به توافق نهایی پس از توافق آتش بس و یادداشت تفاهم همراه آن هنوز آغاز نشده است. در این خلاء، ایران در حال تعیین سرعت است.

الکس واتانکا از موسسه خاورمیانه مستقر در ایالات متحده گفت، اگرچه ممکن است درآمدهای هنگفتی از دریافت هزینه برای کشتی هایی که از تنگه استفاده می کنند، به دست آید، اما تهران هرمز را کمتر به عنوان یک دارایی اقتصادی و بیشتر به عنوان منبع مشروعیت سیاسی می بیند.

واتانکا گفت: بخش نمادین برای ایرانی ها از درآمد مهم تر است. آن ها نوعی پذیرش نمادین مبنی بر اینکه تنگه متعلق به ایران است، می خواهند. این در مورد پذیرش ایران به عنوان قدرت حاکم بر تنگه است.

واتانکا با اشاره به یک ضرب المثل فارسی افزود: چرا باید الماس را در ازای یک آب نبات چوبی از دست داد؟

بر اساس محاسبات تهران، تنگه هرمز همان الماس است؛ و رفع تحریم ها و آزادسازی دارایی های بلوکه شده، حکم آب نبات چوبی را دارند.

رهبران ایران نیز بر همین موضع تأکید کرده اند.

محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، اظهار داشت: تنگه هرمز بزرگ ترین ابزار قدرت ماست؛ ما باید به درستی از این نعمت الهی محافظت کنیم.

او افزود که ایران تحت هیچ شرایطی از حقوق خود در آنجا دست نخواهد کشید.

به گفته منابع منطقه ای و دیپلمات ها، ایران عمداً روند مذاکرات را کند کرده است تا پیش از بازگشت به مسئله هسته ای، آنچه را که دستاوردهای جنگ می داند، تثبیت کند.

آلن ایر، دیپلمات پیشین آمریکایی و کارشناس مسائل ایران، می گوید برای تهران - که دستیابی به بمب هسته ای را تکذیب می کند - مسئله اورانیوم می تواند به تعویق بیفتد، اما تثبیت موقعیتش در تنگه هرمز چنین نیست.

ایر اظهار داشت: ایران کاملاً مایل است زمان بخرد و صرفاً مذاکرات را طولانی کند. این کشور خواهان کنترل تنگه هرمز است و مذاکرات را با هدف نهادینه کردن این کنترل پیش می برد.

این امر می تواند به معنای تثبیت نفوذ ایران از طریق ترتیبات ترانزیتی، سازوکارهای هماهنگی یا دریافت هزینه برای خدمات در امتداد این کریدور باشد؛ مسیری که یک پنجمِ عرضه جهانی نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) از آن می گذرد. ​​این در حالی است که کشورهای حوزه خلیج فارس منتظرند ببینند آیا واشنگتن قادر به تغییر این واقعیت جدید هست یا خیر.

تهران بر این باور است که دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا - که به دلیل سیاست های داخلی محدودیت هایی دارد و نگران رویارویی دیگری پیش از انتخابات میان دوره ای کنگره در ماه نوامبر است - برای دستیابی به توافق تحت فشار بیشتری قرار دارد تا ایران برای دادن امتیاز.

ایر گفت: ایرانی ها می دانند که رییس جمهور ترامپ می خواهد [از این وضعیت] خارج شود و به سراغ مسائل دیگر برود. آن ها می دانند که می توانند او را تحت فشار بگذارند، زیرا زمان به نفع آن هاست.

آرون دیوید میلر، مذاکره کننده پیشین آمریکا در امور خاورمیانه، گفت که کارزار نظامی واشنگتن در تضعیف اهرم فشار ایران ناکام مانده و دیپلماسی آمریکا را با آتش بسی ناقص تنها گذاشته است؛ آتش بسی که اجرای آن خود به میدانی برای کشمکش و درگیری تبدیل شده است.

او گفت که تهران تا زمانی که از پذیرش واقعیت جدید پیرامون تنگه هرمز و همچنین پیشرفت ملموس در آزادسازی میلیاردها دلار دارایی مسدودشده اش در خارج از کشور اطمینان حاصل نکند، دلیل چندانی برای تعامل جدی در خصوص برنامه هسته ای خود ندارد.

میلر گفت: مهلت 60 روزه از همان ابتدا یک توهم بود. ایرانیان تا زمانی که نسبتاً مطمئن نشوند که این وضعیت جدید (وضع موجود) تثبیت شده است، به سراغ پرونده هسته ای نخواهند رفت. آن ها می خواهند اطمینان حاصل کنند که ترامپ و جهانیان درک می کنند که دیگر راه بازگشتی به شرایط پیش از 27 فوریه وجود ندارد.

ایران در حال بهره برداری از چیزی است که میلر آن را واقعیت کلیدی نظم پس از جنگ می نامد: اینکه نه قدرت نظامی آمریکا و نه تهدید به محاصره دریایی توسط این کشور، تغییری بنیادین در موضع ایران نسبت به تنگه هرمز ایجاد نکرد.

او گفت: آن ها قرار نیست از آن دست بکشند.

ابتسام الکتبی، رییس مرکز سیاست گذاری امارات ، اظهار داشت که واشنگتن با متوقف کردن جنگ بدون حل وفصل مسائل ریشه ای آن، ممکن است ناخواسته به ارتقای جایگاه هرمز از یک نقطه فشار به یک اهرم قدرت پایدار برای تهران کمک کرده باشد.

مقامات کشورهای حوزه خلیج فارس نگران آن هستند که این جنگ، با به نمایش گذاشتن توانایی ایران در جهت دهی به وقایع پیرامون تنگه، مزیتی برای تهران ایجاد کرده باشد که این کشور حتی در ازای کاهش تحریم ها یا پیشرفت در پرونده هسته ای، تمایلی به واگذاری آن نداشته باشد.

الکتبی گفت: آن ها در حال اعمال فشار شدید بر آمریکایی ها و دیگران هستند. حالا که به این گنجینه هرمز دست یافته اند، آن را رها نخواهند کرد.

به گفته تحلیلگران، واشنگتن احتمالاً ناچار خواهد بود بازگشایی تنگه را تحت شرایطی بپذیرد که عمدتاً از سوی تهران دیکته می شود.

ایر گفت: هیچ کس برنده نخواهد شد، اما ایران کمتر از ایالات متحده متضرر می شود.

منبع: فرارو