فرارو مصطفی سالم، خبرنگار بخش بین الملل شبکه سی ان ان

به نقل از شبکه سی ان ان، چهار ماه پس از آن ترور آیت الله علی خامنه ای در نخستین روزهای جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران، اکنون رهبر پیشین جمهوری اسلامی در قالب مراسمی باشکوه و یک هفته ای که پنج شهر در دو کشور را در بر می گیرد، تشییع و گرامی داشته می شود.

انتظار می رود میلیون ها نفر در این مراسم حضور یابند؛ مراسمی که سرشار از نمادهای مذهبی است و هم زمان با دویست وپنجاهمین سالگرد استقلال ایالات متحده در 4 ژوییه 2026 (13 تیر 1405) برگزار می شود.

مقام های ایرانی اعلام کرده اند که یکی از گسترده ترین عملیات های تدارکاتی در تاریخ جمهوری اسلامی را به اجرا گذاشته اند. در چارچوب این برنامه، دستگاه های مختلفی از جمله کارکنان دولت، دانشگاه ها، اتحادیه های کارگری، آتش نشانی، نیروهای نظامی و امدادی و هیئت های مذهبی بسیج شده اند.

هدف از این بسیج همگانی، برگزاری هرچه باشکوه تر مراسم و مدیریت میلیون ها زائر است که برای وداع با رهبر پیشین جمهوری اسلامی راهی شهرها و اماکن مقدس ایران و عراق می شوند. مقام های عراقی نیز که کشورشان دارای اکثریت جمعیت شیعه است، برای میزبانی از این رویداد اعلام آمادگی کرده و پیش بینی می کنند که میلیون ها نفر برای ادای احترام در این مراسم حضور یابند.

بیش از ده روز است که رسانه های ایران تقریباً تمام ظرفیت خبری و برنامه سازی خود را به پوشش این مراسم اختصاص داده اند. پخش سرودهای یادبود، مستندهایی درباره زندگی ایشان و ویژه برنامه های مرتبط، جایگزین اخبار مذاکرات با آمریکا شده است؛ مذاکراتی که تا پیش از این، مهم ترین محور پوشش رسانه ای کشور به شمار می رفت.

گستردگی این مراسم با هدف ارسال پیامی روشن به جهان و دشمنان جمهوری اسلامی طراحی شده است. پیامی مبنی بر اینکه حکومت نه تنها از جنگی که آن را تهدیدی برای موجودیت خود می دانست جان سالم به در برده است، بلکه قصد دارد رهبر شهید خود را به نمادی ماندگار از پایداری و مقاومت نظام تبدیل کند.

محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی که هدایت مذاکرات ایران با آمریکا را نیز بر عهده دارد، در پیامی که روز پنجشنبه منتشر شد، بر اهمیت این رویداد تأکید کرد. او در این پیام تصریح کرد: ما باید برخیزیم و فریاد خون خواهی ملت را به گوش جهان برسانیم تا دنیا بداند ملت شریف و نجیب ایران در برابر ظلم سکوت نخواهد کرد و از خون امام خود نخواهد گذشت.

قالیباف این مراسم را حماسه ای توصیف کرد که عظمت روح ملت ایران را به جهانیان نشان خواهد داد.

در میان جلوه های گسترده این مراسم، نمی توان از نمادگرایی آشکار در زمان بندی برگزاری آن چشم پوشید. بر اساس برنامه ریزی های انجام شده، تابوت ایشان هم زمان با دویست وپنجاهمین سالگرد استقلال ایالات متحده در 4 ژوییه 2026 (13 تیر 1405) برای ادای احترام عمومی در معرض دید قرار خواهد گرفت. همچنین، یکی دیگر از روزهای اصلی این آیین، مصادف با سالروز درگذشت یکی از شخصیت های برجسته تاریخ تشیع خواهد بود.

تمامی این مراسم در ماه محرم در حال برگزاری است. محرم در فرهنگ و آیین تشیع، پیوندی عمیق با مفاهیمی چون سوگواری و شهادت دارد و یادآور شهادت امام حسین (ع) در قرن هفتم میلادی (قرن اول هجری شمسی) است؛ شخصیتی که رهبر ایران نیز خود را از نسل ایشان می دانست.

سینا طوسی، پژوهشگر ارشد غیرمقیم در مرکز سیاست بین الملل ، در گفت وگو با شبکه سی ان ان به تحلیل این موضوع پرداخت. او معتقد است: ترور آیت الله خامنه ای باعث شده است که او از نظر نمادین، بسیار قدرتمند جلوه کند.اکنون ایشان به عنوان یک مرجع دینی شهید تصویر می شود؛ شخصیتی هم تراز با بزرگان شیعه که به شهادت رسیده اند. شیوه جان باختن ایشان گویی حقانیت جهان بینی او را به اثبات رسانده است.

ایران پیش از این تنها دو بار تجربه برگزاری مراسم تشییع در چنین ابعاد عظیمی را داشته است. نخستین بار برای بنیان گذار جمهوری اسلامی، حضرت امام خمینی (ره) در ژوئن 1989 (خرداد 1368) و بار دیگر برای فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، سردار شهید قاسم سلیمانی در ژانویه 2020 (دی 1398).

هر دو مراسم با حضور میلیونی و ازدحام بی سابقه جمعیت همراه بود که وسعت ارادت عمومی را به تصویر می کشید و در نهایت به دلیل فشار عظیم جمعیت، حوادثی را نیز در پی داشت.

در مراسم تشییع امام خمینی (ره)، به دلیل بی قراری عزاداران برای وداع، پیکر ایشان در نهایت با بالگرد انتقال یافت. محلی که اکنون برای وداع دوروزه ی عمومی در نظر گرفته شده، دقیقاً همان مکان تاریخی است. حفاظت از پیکر، مدیریت میلیون ها عزادار، میزبانی از هیئت های بلندپایه خارجی و هماهنگی برگزاری مراسم در پنج شهر واقع در دو کشور، عملیاتی بسیار عظیم و پیچیده است.

اجرای چنین برنامه ای مستلزم استقرار گسترده ترین تدابیر امنیتی در تاریخ جمهوری اسلامی خواهد بود، به ویژه در شرایطی که کشور به تازگی دوره ای از ناآرامی ها و جنگ با ایالات متحده را پشت سر گذاشته است.

بر اساس برنامه ریزی ها، پیکر ایشان بر روی سکویی مرتفع در مصلای بزرگ امام خمینی تهران قرار خواهد گرفت. برای رفاه حال عزاداران و مقابله با گرمای شدید تیرماه، نیروهای آتش نشانی بیش از شش هزار آب پاش سقفی را در سراسر محوطه مصلا نصب کرده اند. در طول برگزاری این مراسم با شکوه، فرودگاه های داخلی و بین المللی تهران تعطیل خواهند بود و در تمامی شهرهای مسیر تشییع، تعطیلات عمومی اعلام شده است.

تهران با جمعیتی در حدود 17 میلیون نفر، بزرگ ترین طرح مدیریت ترافیک تاریخ خود را اجرا خواهد کرد. تردد خودروهای شخصی در محدوده برگزاری مراسم اکیداً ممنوع شده و بیش از 700 پارکینگ بزرگ برای پذیرش خودروهای عزاداران آماده سازی شده است. بر اساس گزارش رسانه های داخلی، سازمان بسیج مستضعفین پخت 50 میلیون قرص نان را برای تأمین غذای عزاداران بر عهده گرفته و 16 نانوایی سیار نیز در نقاط کلیدی پایتخت مستقر شده اند.

جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران نیز از آمادگی کامل تهران و دیگر شهرهای میزبان خبر داده است. برای پشتیبانی امدادی این رویداد، دو هزار و 500 دستگاه آمبولانس، 21 فروند بالگرد، 100 پهپاد و هزاران نیروی متخصص به حالت آماده باش درآمده اند. افزون بر این، بیش از 20 بیمارستان، 500 هزار لیتر مایعات تزریقی و 20 هزار کلاس درس برای خدمات رسانی و اسکان تجهیز شده اند.

دولت با راه اندازی یک کارزار سراسری، از شهروندان دعوت کرده است تا منازل خود را برای اسکان زائرانی که به تهران، مشهد و قم سفر می کنند، مهیا سازند. در همین راستا، مساجد، سالن های ورزشی، بوستان ها و مراکز فرهنگی پایتخت نیز برای پذیرایی از میلیون ها شرکت کننده آماده شده اند.

در سومین روز مراسم، پیکر طی آیینی باشکوه از شرق تا غرب تهران تشییع خواهد شد. پس از آن، پیکر به شهر مقدس قم و سپس با پروازی ویژه به عتبات عالیات در عراق (نجف اشرف و کربلای معلی) منتقل می شود. در ایستگاه پایانی، مراسم خاک سپاری در زادگاه ایشان، مشهد مقدس و در جوار حرم مطهر امام رضا (ع) انجام خواهد یافت.

انتقال پیکر به عراق، بازتابی از جایگاه فراملی جمهوری اسلامی به عنوان یک قدرت انقلابی است. تهران با این اقدام تلاش می کند نفوذ منطقه ای عمیق خود را که حاصل سال ها برنامه ریزی است، بیش از پیش به رخ بکشد.

سینا طوسی در تشریح این راهبرد می گوید: پیروان و مقلدان مذهبی ایشان صرفاً به مرزهای ایران محدود نبودند؛ بلکه در عراق، پاکستان، بحرین و سایر جوامع شیعی حضور گسترده ای دارند. از همین رو، برگزاری مراسم تشییع در نجف و کربلا دارای اهمیتی راهبردی است و نشان می دهد که این رویداد تنها یک مراسم دولتیِ داخلی نیست، بلکه خصلتی کاملاً فراملی دارد.

مقام های ایرانی برآوردهای بسیار بالایی از میزان مشارکت مردمی ارائه داده اند و پیش بینی می کنند جمعیتی بین چهار تا پانزده میلیون نفر در این مراسم حضور یابند. در صورت تحقق این پیش بینی، این مراسم به بزرگ ترین آیین تشییع در تاریخ معاصر جهان بدل خواهد شد.

همچنین برای پوشش جهانی این رویداد، 14 هزار خبرنگار از جمله 900 خبرنگار خارجی در کشور حضور دارند. معاون رییس جمهوری ایران این مراسم را یکی از مهم ترین رویدادهای قرن خوانده است. وزیر کشور نیز هدف از برگزاری آن را ثبت باشکوه ترین آیین وداع در تاریخ ایران عنوان کرد.

در همین راستا، سردار علی اکبر پورجمشیدیان، از فرماندهان سپاه پاسداران و مسئول کمیته نظارت بر برگزاری مراسم، تأکید کرد که این تشییع باشکوه با هدف نمایش اقتدار جمهوری اسلامی به جامعه بین المللی برگزار می شود.