استخراج غیرمجاز رمزارزها طی سال های اخیر که عمدتاً به دلیل مصرف بالای برق و استفاده از تعرفه های یارانه ای انجام می شود، هم زمان با بحران کم آبی و کاهش تولید نیروگاه های برق آبی، فشار مضاعفی بر شبکه برق کشور وارد کرده است.

به گزارش ایسنا، دستگاه های استخراج رمزارز که اغلب در خانه ها، واحدهای صنعتی متروکه و حتی در برخی ادارات و مراکز مختلف کشف شده اند، علاوه بر افزایش مصرف برق، می توانند موجب ناپایداری شبکه و افزایش خاموشی ها در فصل تابستان شوند.

از نگاه کارشناسان، استخراج غیرمجاز رمزارز تنها به افزایش مصرف برق محدود نمی شود و پیامدهای زیست محیطی نیز به همراه دارد. ایجاد مزارع استخراج بیت کوین نیازمند مصرف بالای برق و فعالیت 24ساعته است؛ فرایندی که گرمای زیادی تولید می کند و برای خنک نگه داشتن محیط، استفاده شبانه روزی از تجهیزات سرمایشی به ویژه کولرهای گازی را ضروری می سازد. همین مسئله نیز به شکل مستقیم بر روند افزایش مصرف برق اثر می گذارد.

برآوردها نشان می دهد حدود 2000 مگاوات از بار شبکه برق کشور به مصرف غیرمجاز رمزارزها اختصاص دارد؛ رقمی قابل توجه که نشان دهنده اثرگذاری جدی این پدیده بر تراز مصرف برق است. از این رو، تفکیک میان ماینرهای مجاز و غیرمجاز اهمیت زیادی دارد. ماینرهای مجاز با رعایت قوانین و مقررات و پرداخت هزینه برق بر اساس تعرفه های مصوب فعالیت می کنند، اما ماینرهای غیرمجاز با استفاده از انشعاب های غیرقانونی یا دستکاری در کنتورهای برق، بدون پرداخت هزینه واقعی، به استخراج رمزارز می پردازند.

در همین رابطه، هادی سفیدمو - مجری نظارت و ساماندهی استخراج رمزدارایی شرکت توانیر - با بیان اینکه هر دستگاه ماینر به طور متوسط در ماه به اندازه مصرف برق 10 واحد مسکونی برق مصرف می کند، اظهار کرد: مصرف برق هر دستگاه ماینر حدود سه و نیم کیلووات است و این در حالی است که متوسط توان مصرفی هر کنتور واگذارشده به مشترکان حدود پنج کیلووات است.

وی ادامه داد: اگر یک ماینر حدود سه کیلووات از این ظرفیت را مصرف کند، عملاً بخش زیادی از ظرفیت مصرف خانگی از بین می رود. اگر مشترکی بخواهد با کنتور خانگی یک دستگاه ماینر روشن کند، قبض برق او حدود هفت تا هشت میلیون تومان خواهد شد و در ادامه نیز به راحتی شناسایی می شود. اما متخلفان معمولاً از برق غیرمجاز استفاده می کنند و همین مسئله، شناسایی آن ها را تا حدودی دشوارتر می کند.

دستگاه ماینر فشار مضاعف و مستمری به شبکه برق وارد می کند. همه تجهیزات یک واحد مسکونی در زمان های مختلف به شبکه متصل می شوند و در زمان هایی نیز خاموش هستند، اما ماینرها به صورت 24ساعته به شبکه برق متصل اند.

وزارت نیرو برای مقابله با ماینرهای غیرمجاز و مدیریت مصرف انرژی در کشور، مجموعه ای از برنامه های تشویقی و تنبیهی را در دستور کار قرار داده است. این برنامه ها با هدف کاهش مصرف غیرقانونی برق، بهبود کارایی انرژی و هدایت فعالیت ها به سمت استخراج قانونی رمزارز طراحی شده اند.

در همین راستا، شرکت توانیر برای تقویت روند شناسایی مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز، سقف پاداش پرداختی به معرفی کنندگان این مراکز را ابتدا از 50 میلیون تومان به 200 میلیون تومان و سپس به 300 میلیون تومان افزایش داد. همچنین پاداش عاملان شناسایی نیز در ازای کشف هر دستگاه ماینر غیرمجاز، 1.5 میلیون تومان تعیین شد و شهروندان می توانستند از طریق سامانه پیامکی 30005121 آدرس مراکز مشکوک را ارسال کنند.

بر اساس اصلاحیه جدید، پاداش کشف 10 ماینر اول از 1.5 میلیون تومان به 3 میلیون تومان برای هر دستگاه افزایش یافته و پاداش 10 ماینر دوم نیز از 1.5 میلیون تومان به 2 میلیون تومان برای هر دستگاه رسیده است. پاداش کشف 30 تا 200 دستگاه بدون تغییر و به ازای هر دستگاه 1.5 میلیون تومان باقی مانده و سقف پرداخت پاداش نیز از 300 میلیون تومان به 320 میلیون تومان افزایش یافته است.

در کنار این اقدامات، توسعه کنتورهای هوشمند نیز با هدف پایش دقیق تر مصرف برق در دستور کار قرار گرفته است. سال گذشته رکوردی در زمینه نصب کنتورهای هوشمند ثبت شد و به اندازه 10 سال گذشته کنتور هوشمند نصب شد.

آن طور که مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ اعلام کرده، از ابتدای سال تاکنون حدود 800 دستگاه ماینر غیرمجاز در شهر تهران از طریق روش هایی مانند داده کاوی، پایش شبکه و بازدیدهای میدانی کشف شده است.

نگاهی به آمارهای استانی نیز نشان می دهد برخورد با استخراج غیرمجاز رمزارز در نقاط مختلف کشور با جدیت دنبال می شود. مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق شیراز از کشف 251 دستگاه ماینر غیرمجاز خبر داده و گفته است این طرح با هدف ایجاد برق پایدار، مقابله با استفاده های غیرمجاز و مدیریت بهینه مصرف انرژی در شیراز اجرا شده است.

از سوی دیگر، اوایل تیرماه نیز 180 دستگاه استخراج رمزارز کشف شد. مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان فارس در این باره اعلام کرده است که این مراکز در جریان اقدامات تخصصی، عملیات بازرسی، پایش و رصد دقیق نقاط دارای نوسانات غیرعادی شناسایی شده اند. بر اساس ابلاغ شرکت توانیر، انشعاب هایی که به صورت غیرقانونی برای استخراج رمزارز در منازل، واحدهای تجاری، کارگاه ها و دامداری ها مورد استفاده قرار می گیرند، شناسایی و جمع آوری شده و با متخلفان برخورد قانونی صورت می گیرد.

مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان خوزستان نیز با ارائه گزارشی از اقدامات این شرکت در صیانت از شبکه سراسری، از جمع آوری 1118 دستگاه ماینر غیرمجاز از ابتدای سال تاکنون خبر داده است.

به تأکید وی، این تعداد دستگاه استخراج رمزارز غیرمجاز، معادل 3.7 مگاوات برق را به صورت غیرقانونی مصرف می کردند که با تلاش نیروهای عملیاتی شناسایی و جمع آوری شدند. استفاده غیرمجاز از برق و فعالیت مراکز استخراج رمز ارز بدون مجوز، علاوه بر تضییع حقوق عمومی، موجب افزایش تلفات انرژی، آسیب به تجهیزات شبکه و کاهش کیفیت خدمات رسانی به مشترکان می شود.

بدون تردید با تشدید گرمای هوا و افزایش مصرف برق در کشور، مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز به یکی از محورهای مهم مدیریت بار و حفظ پایداری شبکه برق تبدیل شده است؛ اقدامی که مسئولان معتقدند بدون مشارکت شهروندان، توسعه ابزارهای هوشمند و تشدید نظارت ها، به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.