اشغال جنوب لبنان از 1982 تا 2000 با هدف دستیابی به آب لیتانی انجام شد اما مقاومت اسلامی در سال 2000 این اشغال را بدون دستاورد برای اسراییل پایان داد و اکنون در 2026 ارتش اسراییل از لیتانی عبور کرده و تا رود زهرانی در 10 کیلومتری شمال آن پیشروی کرده است.

در حالی که خبرهایی از توافق احتمالی برای پایان جنگ در لبنان به گوش می‌رسد، اسراییل نه تنها قصد خروج از این کشور را ندارد، بلکه نقشه‌ای بلندپروازانه برای تصرف جنوب لبنان تا «نهر لیتانی» را دنبال می‌کند. این نقشه، ریشه در اسناد تاریخی و زیاده‌خواهی‌های دیرینه صهیونیست‌ها دارد که هرگز رنگ واقعیت به خود ندیده است.

جنوب لبنان؛ منطقه حائل یا سرزمین موعود؟

رسانه‌های بین‌المللی به‌تازگی از عملیات گسترده ارتش اسراییل در جنوب لبنان خبر داده‌اند. به گزارش الجزیره، ارتش اسراییل با صدور فرمان تخلیه برای بیش از 100 روستا در جنوب و شمال رود لیتانی، مشغول پاک‌سازی منطقه است.

نخست‌وزیر اسراییل، بنیامین نتانیاهو، صراحتاً اعلام کرده که نیروهایش از جنوب لبنان خارج نخواهند شد. وزیر جنگ این رژیم، یسراییل کاتس، نیز از طرحی برای اشغال منطقه‌ای به وسعت 10 درصد از خاک لبنان تا شمال رود لیتانی پرده برداشته است. ارتش اسراییل با تخریب پل‌های روی این رود، عملاً منطقه جنوبی را از سایر نقاط لبنان جدا کرده است.

جالب‌تر اینکه حتی طرح نظامی ارتش اسراییل برای ایجاد یک منطقه حائل در نوار باریکی نزدیک مرز، برای گروه‌های افراطی در این رژیم کافی نیست. هجده نماینده کنست از احزاب لیکود، عوتسماه یهودیت و صهیونیسم مذهبی در نامه‌ای به دولت، خواستار «اشغال کامل تا نهر لیتانی، اخراج کامل ساکنان و تغییر بنیادین در لبنان» شده‌اند.

روزنامه لوموند فرانسه در تحلیلی عمیق‌تر می‌نویسد: «تمرکز مداوم اسراییل بر جنوب لبنان، ریشه در یک استراتژی عمیق دارد که در آن هدف امنیتی با اهداف آبی و جغرافیایی گره خورده است.»

داستان کهن یک طمع

آنچه امروز در جنوب لبنان می‌گذرد، تازه‌ترین پرده از یک نمایشنامه کهن است. رود لیتانی، به‌عنوان طولانی‌ترین و مهم‌ترین رودخانه لبنان، از دیرباز طمع صهیونیست‌ها را برانگیخته است.

بر اساس اسناد تاریخی، در سال 1919، «حییم وایزمن»، اولین رییس رژیم صهیونیستی، کنترل بر حوضه رود لیتانی را برای «وطن ملی یهود» ضروری خواند. «دیوید بن‌گوریون»، بنیان‌گذار رژیم، نیز در همان سال‌ها نوشت که این رود باید مرز شمالی «سرزمین موعود» باشد.

در سال 1941، کمیسیون بین‌المللی تحت قیمومیت بریتانیا، توصیه کرد که 84 درصد از آب رود لیتانی به یک کشور یهودی آینده اختصاص یابد. اما مخالفت اعراب، این طرح را نافرجام گذاشت.

طرح‌های سرقت آب؛ از کانال کوتون تا اشغال 18 ساله

در سال 1954، مهندس آمریکایی «جان کوتون» طرحی جسورانه برای حفر کانالی به طول 100 کیلومتر ارائه داد که آب رود لیتانی را به اسراییل منتقل می‌کرد. این طرح، عملاً به معنای اشغال جنوب لبنان بود.

در جریان حمله سال 1982، اسراییل به بهانه ایجاد «منطقه امنیتی»، جنوب لبنان را به مدت 18 سال اشغال کرد. در آن دوره، نیروهای اسراییلی سد «القرعون» را بر روی رود لیتانی تصرف کردند و مطالعات گسترده هیدرولوژیکی انجام دادند. گزارش‌های آمریکایی آن زمان فاش کرد که اسراییلی‌ها به دنبال افزایش 25 تا 45 درصدی منابع آب خود از طریق این رودخانه بودند.

چرا رود لیتانی برای اسراییل حیاتی است؟

لبنانی‌ها می‌گویند: «اگر مصر هدیه نیل است، لبنان هدیه لیتانی است.» یعنی  همانطور که نیل قلب تپنده مصر است، لیتانی نیز قلب اقتصادی و معیشتی لبنان است. از دست دادن لیتانی، یعنی از دست دادن تمام اقتصاد و هویت کشاورزی لبنان.»

این رودخانه با طول 170 کیلومتر و ظرفیت 750 میلیون مترمکعب آب در سال، حدود 25 درصد از آب باران و 30 درصد از آب جاری لبنان را تأمین می‌کند. نکته کلیدی اینجاست که رود لیتانی کاملاً در داخل خاک لبنان قرار دارد و یک رودخانه مشترک با کشورهای دیگر نیست. این ویژگی، آن را به گنجینه‌ای منحصربه‌فرد برای لبنان تبدیل کرده است.

حوضه این رودخانه که 850 کیلومتر مربع وسعت دارد، 33 درصد از زمین‌های کشاورزی لبنان را شامل می‌شود و حدود 200 هزار نفر در 263 روستای آن زندگی می‌کنند. 75 درصد از جمعیت این منطقه در بخش کشاورزی مشغول به کار هستند و 97 درصد مرکبات، 95 درصد موز و 91 درصد زیتون لبنان از این حوضه تأمین می‌شود. به بیان ساده، رود لیتانی سبد غذایی لبنان است.

فاجعه اقتصادی؛ نابودی کشاورزی جنوب لبنان

تخریب‌های گسترده ارتش اسراییل در منطقه جنوب رود لیتانی، ابعاد یک فاجعه اقتصادی تمام‌عرضه دارد. تا کنون، حدود 7 هزار هکتار از باغ‌های زیتون با بمب‌های فسفری نابود شده و 11 هزار هکتار از باغ‌های مرکبات، موز و انگور با خاک یکسان شده‌اند.

در یک اقدام سیستماتیک، اسراییل زیرساخت‌های کشاورزی منطقه از جمله مراکز بسته‌بندی، سردخانه‌ها، کارخانه‌های فرآوری و معاصرهای روغن‌کشی را هدف قرار داده است. آمارها حاکی از نابودی نزدیک به 2 میلیون رأس دام و طیور، 30 هزار کندوی عسل و مزارع پرورش ماهی با ظرفیت 2 هزار تن است.

سازمان‌های ملل متحد، خسارت کشاورزی جنوب لبنان را بیش از 530 میلیون دلار برآورد کرده‌اند. همچنین به دلیل آوارگی کشاورزان و ممنوعیت دسترسی به مزارع، 56 هزار هکتار از زمین‌های کشاورزی فصل برداشت خود را از دست داده‌اند.

تاکتیک «زمین سوخته» برای سیاست «زمین سوخته»

بنابراین سیاست «زمین سوخته» نتانیاهو در جنوب لبنان، بیش از آنکه یک ضرورت نظامی باشد، یک پروژه سیاسی برای تطمیع هواداران افراطی است. او با امیدواری به تصرف آب و خاک حاصلخیز لبنان و ایجاد شهرک‌های صهیونیست‌نشین جدید (همانند آنچه در صحرای سینا و بلندی‌های جولان انجام داد)، به دنبال حفظ قدرت و فرار از محاکمه قضایی است.

با این حال، تاریخ نشان داده که این زیاده‌خواهی‌ها هرگز به سرانجام نرسیده و تنها به بهای جان و مال مردم بی‌گناه لبنان تمام شده است.