حبیب الله عباسی، مدیرکل روابط عمومی دفتر رییس جمهور، در یادداشتی در روزنامه ایران نوشت: آیه 7 سوره مبارکه بقره که می فرماید خَتَمَ الله عَلَی قُلُوبِهِمْ وَ عَلَی سَمْعِهِمْ وَ عَلَی أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَهٌ و َلَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ گاهی در سیاست هم رخ می دهد، برای آنان که پیش از شنیدن سخن، روایت خود را آماده کرده اند.

تفسیر پیام اخیر رهبر انقلاب درباره تفاهم ایران و آمریکا نیز در چنین بستری قرار گرفت؛ پیامی کوتاه و دقیق که می توانست نقطه پایان بسیاری از کشمکش های سیاسی داخلی و خارجی باشد. اما برای بخشی از جریان های سیاسی داخلی، مثل همیشه، به بهانه ای برای آغاز موجی از حملات تازه علیه رییس جمهوری تبدیل شد.

کمتر کسی به این بخش های مهم پیام رهبر انقلاب توجه کرد؛ بخش هایی که بر اتکای تصمیم به مسئولیت پذیری، تعهد، تلاش و دلسوزی مسئولانی که اجرای این مسیر را بر عهده گرفته اند تأکید داشت. این بخش از پیام رهبر انقلاب صرفاً یک توصیف اخلاقی نبود، بلکه نوعی صورت بندی سیاسی از نحوه اداره امور کلان کشور است. این پیام نشان داد که تصمیم ها در چارچوب نظام و با اتکا به مسئولان منتخب و پاسخگو پیش می رود و معیار نهایی نیز نه جدل های رسانه ای، بلکه میزان تحقق تعهدات و صیانت از منافع ملی است. به این صورت، نقش رییس جمهوری و دولت صرفاً نقش اجراکننده یک مصوبه نیست، بلکه آنان حاملان و مسئولان یک تصمیم ملی هستند. اما دقیقاً همین ایده در برخی خوانش های رادیکال از پیام رهبر انقلاب جابه جا شد و به جای آنکه این پیام به تأکید بر انسجام در تصمیم سازی و اعتماد به مسئولیت پذیری تفسیر شود، به روایت اختلاف تقلیل داده شد؛ روایتی که در عمل مسیر بحث را از سطح متعالی منافع ملی به سطح رقابت های سیاسی فروکاست.

این تغییر پیش بینی پذیر بود. زیرا مدعیان همواره به جای تمرکز بر ابعاد و الزامات هر موضوعی، فضای عمومی را به سمت شخصی سازی یک تصمیم ملی سوق می دهند تا از هر وضعیتی ماهی های خود را از آب گل آلودشده سیاست بگیرند. به عنوان تالی چنین تفسیر مضیق و غیرملی، رییس جمهوری نه در جایگاه مجری یک تصمیم کلان و مورد اجماع بین قوا، بلکه در جایگاه تصمیم گیری تنها، و خاطی امر رهبری مورد حملات قرار گرفت. گویی تصمیمی که محصول فرآیندهای پیچیده ارکان نظام حکمرانی است، صرفاً به اراده یک فرد فروکاسته شده است.

این نوع مواجهه، بیش از آنکه نقد سیاسی باشد، نشانه ای از بی توجهی به سازوکار واقعی تصمیم گیری در جمهوری اسلامی ایران است. در نظام حکمرانی ایران، تصمیم های کلان حاصل یک فرآیند چندلایه، شامل بررسی های کارشناسی، ملاحظات امنیتی، ارزیابی های اقتصادی و جمع بندی های نهادی است. تقلیل این فرآیند به یک جایگاه سیاسی، نه تنها تحلیل نادرست از واقعیت است، زمینه ساز انحراف در فهم افکار عمومی نیز می شود.
در چنین فضایی آنچه بیش از همه به چشم آمد، تغییر ادبیات سیاسی از نقد به تهدید است. در روزهای اخیر، حجم بالای تخریب های رسانه ای به همراه ادبیات برخی تریبون دار ها و نیز آنچه در معدودی تجمعات دیده شد، آشکارا از مرز نقد عبور کرد، شأن نهادهای رسمی کشور را نادیده گرفت و تهدید و ارعاب را با تعابیری نظیر تیغ و حلقوم در فضای عمومی گستراند.

اینها صرفاً یک خطای زبانی نبود و نیست، بلکه نشانه ای است از تغییر کیفیت رقابت سیاسی در حوزه عمومی و دیگر نمی توان آن را صرفاً نشانه اختلاف نظر دانست. تهدید، تحقیر و ترویج خشونت کلامی دیگر نقد سیاسی نیست و تجربه نشان داده است که خروج از حیطه ادب بویژه در حوزه عمومی نه تنها هیچ دستاوردی برای کشور ندارد بلکه آب ریختن به آسیاب دشمن است.

پیام رهبر انقلاب ناظر بر مسئولیت پذیری دولت بود، اما در بخشی از فضای سیاسی به ابزاری برای تشدید حملات علیه دولت تبدیل شد و بار دیگر آشکار شد که مسأله اصلی این مدعیان، نه محتوای پیام، نه اطاعت از رهبری و نه منافع ملی است، بلکه بهره برداری سیاسی علیه دیگری، در هر شرایط و از هر متنی است. کما اینکه این بار نیز پیامی که ناظر بر تعهد، مسئولیت و دلسوزی مسئولان بود، به مبنایی برای زیر سؤال بردن همان مسئولان تبدیل شد. این کژفهمی و تفسیر به رأی، برای اولین بار نیست که رخ نداده و احتمالاً باز هم تکرار خواهد شد و دکتر مسعود پزشکیان همیشه در جایگاه مسئول اجرای یک تصمیم ملی، هدف حمله مدعیان بوده و خواهد بود.

البته این تهدید صرفاً به شخص و شخصیت دکتر پزشکیان محدود نمی شود، بلکه جایگاه ریاست‎ جمهوری را خدشه دار می کند. چنین اقدامی از منظر دینی و حقوقی می تواند مصادیق گوناگونی همچون غیبت، تهمت و افترا و نیز تهدید و ارعاب را دربرگیرد و به همین دلیل رأی اکثریت مردم و نظم نهادی کشور را زیر سؤال می برد. به عبارتی، این نحوه برداشت از موضوعات کلان و راهبردی، به عادی سازی رفتاری ناپسند و قبح شکنی در فضای سیاسی یک نظام اسلامی منجر می شود و بیم آن می رود تا اعتماد اجتماعی به دست آمده پس از جنگ رمضان به همین سادگی آن هم در زمان بازسازی از دست برود.

ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به سرمایه اجتماعی مردمی، انسجام ملی و تمرکز بر حل مسائل واقعی دوران پساجنگ نیاز دارد. اما چنین رفتارهایی، به جای حل مسأله، تنش و دوقطبی ایجاد و در عمل در جهت خلاف منافع ملی عمل می کنند. هزینه این روند نه متوجه یک دولت یا یک جریان سیاسی، بلکه متوجه کل ساختار سیاسی و اجتماعی کشور خواهد بود و اگر خوانش مغرضانه افراد سیاسی مدیریت نشود، چه بسا می تواند مصدر تولید تنش های جدید و کاهش اتحاد و سرمایه اجتماعی باشد. متن پیام رهبر انقلاب، جز تفاهم و مسئولیت پذیری مسئولان مضمون دیگری نداشت. اما برخی جادوگران معنا، با تردستی و شعبده از آن مضمونی برای بهره برداری و منفعت سیاسی خود خلق کردند.