دونالد ترامپ و مسعود پزشکیان شب گذشته تفاهم نامه را امضا کردند؛ اما سایه مخالفت های اسراییل بر این توافق سنگینی می کند. بخش هایی از این یادداشت تفاهم، به صورت مستقیم و غیرمستقیم با عملکرد نظامی و امنیتی اسراییل ارتباط دارد و همین موضوع، روند جاری را شکننده نشان می دهد.

در این گزارش به بررسی 5 سناریوی احتمالی می پردازیم که تل آویو می تواند برای توقف مذاکرات یا دشوار کردن اجرای توافق از آن ها استفاده کند:

اسراییل حامیان سیاسی و مالی قدرتمندی در آمریکا دارد که سازمان آیپک (AIPAC) تنها یکی از شناخته شده ترین آن هاست. نفوذ عمیق اسراییل در عرصه سیاسی و رسانه ای ایالات متحده، ابزاری است که همواره در زمان های حساس برای تل آویو کارساز بوده است. این فشار می تواند طیف گسترده ای از اقدامات را شامل شود؛ از فعال کردن نمایندگان در کنگره و جریان سازی در رسانه های اصلی گرفته تا برگزاری تجمع های اعتراضی و رایزنی های سیاسی در بالاترین سطوح قدرت واشنگتن تا مانع از تصویب یا اجرای توافق شوند.

توقف جنگ و پایان اشغالگری در جنوب لبنان، یکی از شروط اصلی ایران برای مذاکره با آمریکا و از بندهای کلیدی تفاهم نامه است. در مقابل، اسراییل از لحاظ نظامی قابلیت گسترش تنش در لبنان را دارد. تل آویو اگرچه بمباران پیوسته بیروت را متوقف کرده، اما از زمان آغاز آتش بس در فروردین ماه، دست کم چهار حمله تروریستی هدفمند در پایتخت لبنان انجام داده و بخش هایی از جنوب این کشور (تا عمق 10 کیلومتری) را در اشغال خود نگه داشته است.

خبرگزاری رویترز اخیراً به نقل از مقامات اسراییلی گزارش داد که تل آویو به شدت نگران بازسازی توان مالی و نظامی حزب الله پس از توافق واشنگتن-تهران است. در نتیجه، اسراییل ممکن است با گسترش عامدانه حملات در لبنان، ایران را در موقعیت پاسخ به نقض تعهدات قرار دهد و کل میز مذاکره را بر هم بزند.

سناریوی سوم، رادیکال ترین گزینه روی میز است. اندیشکده آمریکایی CSIS (مرکز مطالعات استراتژیک و بین المللی) در تحلیل اخیر خود اشاره کرده است که افزایش ناگهانی تنش میان ایران و اسراییل پس از حمله سوم به ضاحیه نشان داد که چگونه یک جرقه می تواند مذاکرات را متوقف کند.

به باور کارشناسان، کافی است اسراییل بار دیگر به تأسیسات هسته ای یا نظامی ایران حمله کند تا همه چیز نابود شود. این قابلیت، به تل آویو اهرمی می دهد تا در صورت اعطای امتیازات هسته ای واشنگتن به تهران (نظیر حفظ سطح غنی سازی یا ذخایر اورانیوم)، بازی را به هم بزند.

در داخل ایران نیز جریان هایی معتقدند اسراییل با چراغ سبز آمریکا (یا حتی بدون آن) به ایران حمله خواهد کرد. برخی تحلیل گران رادیکال حتی تئوری زمان خریدن آمریکا تا پایان جام جهانی (28 تیرماه) را مطرح می کنند و می گویند واشنگتن پس از این مسابقات با قدرت بیشتری به ایران حمله خواهد کرد.

ممکن است اسراییل به دلیل هزینه های سنگین سیاسی و مادی، از حمله نظامی گسترده خودداری کند؛ اما سناریوی چهارم بر تداوم حمله به زیرساخت ها و ترورهای هدفمند در لبنان و منطقه تأکید دارد. این اقدامات از نظر تل آویو هزینه پایین تری دارند و تبعات آن ها قابل کنترل تر است. با این حال، تداوم این ترورها می تواند فشارهای سیاسی داخلی در ایران را برای خروج از مذاکرات به شدت افزایش دهد و عملاً توافق را از درون خنثی کند.

نگرانی از برنامه هسته ای ایران، ادعایی است که اسراییل همواره به عنوان یک تهدید وجودی مطرح کرده است. تل آویو سابقه ای 20 ساله در ترور دانشمندان، خرابکاری سایبری و پرونده سازی علیه برنامه هسته ای جمهوری اسلامی دارد.

تحلیل ها نشان می دهد اگر اسراییل تحت فشارهای واشنگتن نتواند روند دیپلماسی را متوقف کند، احتمالاً به استراتژی درگیری های امنیتیِ پیش از جنگ بازخواهد گشت و دور جدیدی از عملیات اطلاعاتی و خرابکاری پنهان علیه برنامه های راهبردی، نظامی و هسته ای ایران را آغاز خواهد کرد تا اجرای توافق را برای تهران به پرهزینه ترین شکل ممکن تبدیل کند.

منبع: فرارو